Soon we shall be owners of these carts…….

Since last couple of months we have been sharing with you stories of individuals who have taken loans from VSSM to initiate their own venture or buy a machine that increases their potential of earning more. Today we share with you a similar story of three other individuals. 

100 families of Vedva Devipujak and Marwari Devipujak communities stay in a settlement in Surendranagar’s Dudhrej town. Most of these families earn their living by working a manual labourers. 27 of these families earn their living by ferrying goods  on a hand cart. The hand carts are rented. Everyday these families rent hand carts from the Mehta Market of Surendranagar at the cost of 20 per day. Individuals live Kalubhai have been renting such carts since last 10 years. ( So far Kalubhai must have paid rent enough to own his own hand cart shop) . A year back 7 families were given hand carts under the Manav Garima Scheme, the rest have been left out. 

Harshadbhai, a team member of VSSM explained the math to the individuals who had been renting carts. 'With a monthly EMI of 600 you can own a cart in 1.5 year,’ he told them. Harshadbhai requested VSSM to support these families and since we knew Kalubhai Devipujak, Sureshbhai Devipujak and Ratabhai Devipujak we agreed to support them with a loan of Rs. 9000/-

It has been more than 2 months since these individuals  bought their own carts. The income has been fair enough, they pay a monthly instalment of Rs. 500. Two instalments are already paid. The most important part is they do not have to depend on others,  there are no fixed hours of returning the carts so if the season is good they push the cart for long hours. There used to be a lot of conditions attached with the rentals which apply no more. Kalubhai is a happy man, ‘ we are glad Harshadbhai explained us and came too our support, there were time when we wanted to work more but we were at the mercy of the cart owners  now we are our own boss and with a monthly instalment of R. 600 we will soon be owners of our carts!!’ 

Others from the settlement have also approached VSSM for support  ad we intend to provide them with the loan soon. 

In the picture - Kalubhai in red shirt, Sureshbhai Devipujak with the parcels and Ratabhai Devipujak with the loaded cart. 

ગુજરાતી અનુવાદ....

રૂ.૬૦૦નો હપ્તો ભરીયે તો ૧૫ મહિનામાં લારી આપણી પોતાની થઇ જાય...

સુરેન્દ્રનગરના દુધરેજમાં વિચરતા સમુદાયમાંના વેડવા દેવીપૂજક અને મારવાડી દેવીપૂજક પરિવારના ૧૦૦ ઉપરાંત પરિવારો રહે છે. આ પરિવારોમાંના મોટાભાગના છૂટક મજૂરી કરે જયારે ૨૭ જેટલાં પરિવારો હાથલારી પર માલ-સામાન ઢોવાનું કામ કરે. હાથલારી પર માલની હેરફેર કરવાનું કામ કરતાં ૨૭ પરિવારોમાંથી કોઈ વ્યક્તિ પાસે પોતાની માલિકીની લારી નહિ. રોજ સવાર પડે અને સુરેન્દ્રનગરના મહેતા માર્કેટમાં જવાનું અને ત્યાંથી રોજનાં રૂ.૨૦ આપીને ભાડેથી લારી લેવાની અને સાંજે એ લારી પરત આપવાની. કાળુભાઈ જેવા તો છેલ્લાં ૧૦ વર્ષથી ભાડેથી લારી લઈને કામ કરતાં. (કાળુભાઈએ અત્યાર સુધી ચૂકવેલી રકમ ગણીએ તો પોતાની લારીઓની દુકાન થઇ જાય). એક વર્ષ પહેલાં સમાજ કલ્યાણમાંથી ૭ પરિવારોને માનવ ગરિમા યોજના અંતર્ગત લારી મળી. પણ બાકીના પરિવારો  આજ રીતે ભાડેથી લારી લઈને કામ કરે. 

vssm ના કાર્યકર હર્ષદે આ પરિવારોને ભાડેથી લારી લો તો માસિક રૂ.૬૦૦ તો ભાડામાં જતા રહે એના કરતાં પોતાની લારી લઈને પછી એનો માસિક રૂ.૬૦૦નો હપ્તો ભરીયે તો ૧૫ મહિનામાં લારી આપણી પોતાની થઇ જાય એ અંગેની સમજણ આપી. જે એમના ગળે ઉતરી. હર્ષદે આ પરિવારોને vssmમાંથી લોન આપવાની વાત કરી. આપણે શરૂઆતમાં વસાહતમાંથી કાળુભાઈ દેવીપૂજક, સુરેશભાઈ દેવીપૂજક અને રતાભાઈ મારવાડી દેવીપૂજક જેઓ vssmને જાણતા હતાં તે દરેકને રૂ.૯,૦૦૦ ની લોન આપી જેમાંથી એમણે લારી ખરીદી જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. 

પોતાની લારી પર કામ કરવાનું શરુ કરે અઢી મહિનાનો સમય થયો. આવક પણ પ્રમાણમાં ઠીક ઠીક થઈ રહી છે. vssmને તેઓ હપ્તા પેટે માસિક રૂ.૫૦૦ આપે છે. બે હપ્તા ભરાઈ પણ ગયા છે. કોઈ ઉપર આધારિત ના રહેતાં પોતાની માલિકીનું સાધન વસાવ્યા પછીનો અનુભવ કહેતાં કાળુભાઈ કહે છે, ‘હર્ષદભાઈએ જે રીતે સમજાવ્યું એ બરાબર હતું. નિયમિત ભાડું આપીએ તોય એ માલિકીની લારી ના કહેવાય. વળી જેમની પાસથી ભાડેથી લારી લીધી હોય એને સમયસર સાંજના પાછી આપી દેવાની હોય.. આવામાં સિઝનમાં વધારે કામ મળે એમ હોય તો પણ દુકાનવાળાના એના સમયે જ લારી પાછી આપી દેવાની. વળી ક્યારેક બજાર પહોંચતા મોડું થાય તો લારી ના પણ મળે. હવે આ બધી ઝંઝટમાંથી ઝૂટકરો મળી ગયો. અમારો સ્વતંત્ર ધંધો થઇ ગયો.’ આ વસાહતમાંથી બીજા ભાઇઓ પણ લારી માટે લોન આપવા કહી રહ્યા છે.. જે કરવાનું પણ છે..

નીચે ફોટોમાં 

(૧) લાલ શર્ટ પહેરેલાં કાળુભાઈ દેવીપૂજક

(૨) પાર્સલ જેમણે ઉપાડ્યું છે એ સુરેશભાઈ દેવીપૂજક

(૩) સામાન ભરીને લારી લઈને જઈ રહ્યા છે એ રતાભાઈ મારવાડી દેવીપૂજક

The Bharthari are not included in list of Nomadic communities!!!

The Bharthari, are known to be decedents of King Bharthari. In the olden days they would wander from village to village and sing lullabies to welcome the new born. Infact the families would especially host them for the occasion and reward them with grains,clothes and cash.

The Bharthari are very docile and timid by nature. They make their dangaas far from the village, mostly survive under the shade of old sarees which,  hardly protect them from any of the elements of nature. Whenever the villager ask them to move out they do that with no questions asked. The community is very  very small in size. In Gujarat there is no separate settlement of this community they stay in proximity to other nomadic communities. VSSM has been struggling to settle this community. We have applied to the government for allocation of residential plots for these families. When applications were filed for 29 families staying in Mahadeviya and Bhoyan it came to light that the government has not listed this community as nomadic. 

We made representation of this case to the department of Social Justice and Empowerment  however nothing much can be done on the matter. The list of nomadic communities with the Government of Gujarat is as old as the state’s existence no modifications have been done so far. Earlier when the Mumbai and Saurastra were states and the lists of communities that they had were  later adopted by the newly formed Gujarat state in 1963. Ironically no proposals for modifications have also never been made. There have been change in the list of OBC list in 1978 when the list grew from 72 to 146 which also includes some nomadic and de-notified communities but this has not been the case with the list of nomadic communities. The Bharthati are one sub-sect of the Nath tribe, there are numerous sub-sects of the Nath that have been included in the government list like the Nath- Bawa, Giri, Bharati, Margi etc. but the Bharthari inspite of being a sub-sect of Nath does not find mention in the government’s list of nomadic tribes. We are in discussion with the concerned department to find some solution to the matter that has at present left the 29 Bharthari  families heart broken. 

The picture is of Ravanhatta which is synonymous with the Bharthari tribe. 

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

ભરથરી સમુદાયનો સમાવેશ વિચરતી જાતિમાં થતો નથી!!!

રાવણહથ્થા પર હાલરડાં, ભજનો વગાડીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવતો ભરથરી સમુદાય સદીઓથી વિચરતો રહ્યો છે. ગામમાં કોઈના ઘરે બાળકનો જન્મ થયો અને ભરથરી ગામમાં આવ્યાં હોય તો નવા જન્મેલાં બાળકનું હાલરડું ગાવા માટે ભરથરીને બોલાવે. હાલરડું પત્યા પછી જૂની સાડી, અનાજ અને થોડા પૈસા આપી એને વિદાય કરે. રાજા ભરથરીના વંશજ એવા ભરથરી સમુદાયની વસતી ગુજરાતમાં ખુબ ઓછી છે. સ્વભાવે ગભરુ પ્રજા. ગામથી દુર છાપરાં નાખીને રહે આમ તો એમનાં છાપરાં એમને ભિક્ષામાં મળેલી સાડીથી બનેલા હોય. જેમાં તડકો, વરસાદ કે ઠંડી તો રોકાય જ નહી. વળી ગામલોકો જયારે ગામ ખાલી કરવાં કહે એટલે ડંગા ઉપાડીને જતાં રહે. ગુજરાતમાં એમની સ્થાઈ વસાહતો ખુબ ઓછી છે. 

સદીઓથી વિચરતું જીવન જીવતાં ભરથરી પરિવારોના કાયમી વસવાટ માટે આપણે પ્રયત્ન કરીએ છીએ. બનાસકાંઠાના મહાદેવીયા અને ભોયણમાં રહેતાં ૨૯ ભરથરી પરિવારોને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટેની કાર્યવાહી આપણે આરંભી ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે, સરકારે ભરથરીને વિચરતી જાતિમાં ગણ્યા જ નથી.

‘સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ’માં આ સંદર્ભે રજૂઆત કરી છે પણ આ જાતિઓના સંદર્ભે કરુણતા એ છે કે, મુંબઈ રાજ્ય અને સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય અસ્તિત્વમાં હતાં એટલે કે ગુજરાતનું અસ્તિત્વ નહોતું ત્યારે આ બંને રાજ્યો દ્વારા વિચરતી-વિમુક્ત જાતિની જે યાદી બનાવી હતી જે ૧૯૬૩માં ગુજરાત રાજ્યે સ્વીકારી. આ યાદીમાં આજદિન સુધી કોઈ સુધારા, વધારા કર્યા જ નથી. ના એ બાબતની કોઈએ દરખાસ્ત કરી. જબકી સામે પક્ષે સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત જાતિઓની યાદી બક્ષીપંચે ૧૯૭૮માં આપી તે વખતે એમાં ૭૨ જાતિઓનો સમાવેશ કર્યો હતો જેમાં વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિનો પણ સમાવેશ થાય છે એ યાદી આજે ૧૪૬ની થઇ ગઈ છે. પણ વિચરતી જાતિની યાદીમાં કોઈ સુધારો નથી થયો. 

ભરથરી નાથ પંથી છે વિચરતી જાતિમાં નાથ સમુદાયનો સમાવેશ થાય છે. આ નાથના પર્યાય તરીકે ભરથરીને સ્વીકારવામાં આવે તો આ પ્રશ્ન હલ થઇ જાય તેમ છે. હાલ તો ભરથરી પરિવારો પોતાને સ્થાઈ રહેવાં પ્લોટ નહિ મળે એ વિચારીને જ નિરાશ થઇ ગયા છે. સરકાર ઝડપથી એમની સ્થિતિ જોઈ એમની સમસ્યાનો ઉકેલ આપે એની રાહ જોઈએ છીએ સાથે સાથે સરકાર સામે ચાલીને આ જાતિઓના સ્પસ્ટીકરણ બાબતે વિચારે એની રાહ જોઈએ છીએ..

ફોટોમાં જે વાદ્ય સાથે ભરથરી પરિવારો ઓળખાય છે એ રાવણહથ્થો જોઇને જ લોકો કહી દે અરે આતો ભરથરી – ભટકતાં પણ સરકારી ચોપડે એમની વિગતો વિચરતી તરીકે ચડી નથી.. 

we just want to work very hard with honesty…….

Bharthari  Chamnbhai and Kalubhai earned their living by singing bhajans and folk songs and playing the traditional instrument Ravanhatta. Their lives were filled with constant wanderings where managing a single square  meal for the family was impossible most of the times.  Their sons Ramabhai and Amratbhai were witness to this daily struggle. The families stayed in Sutharnesdi village of Bhabhar block since last 10 years but the villagers were unwilling to allow them to settle permanently in the village. Acquiring documents like voter ID card, ration card etc became possible after a lot of effort. Staying in the Danga/settlement the families face constant harassment from the police who were in always watching out  for a chance to arrest them and confess to the crimes they have not committed.  VSSM’s presence have saved them many a times. Making us ask the crucial question what if we were not present??

Inspite of hailing from Bharthari community both Ramabhai and Amratbhai were not blessed with a voice that could sing so earning a living by singing bhajans was not possible, both earned their living by working as manual labourers doing petty jobs. Life continued to be a struggle. How will we survive, will our children have the same life as us, will they face the same hardships ???? were the questions that always budged them.. from labour they turned to collecting hair ( in village and towns individuals go door to door and collect the hair that we shed while combing) in exchange of some jewellery, hair clips, rubber bands, small toys, balloons etc.  The hair are later sold. The earning was better than labour but they had to walk all he time. 

Naranbhai, our team member was witness to their hardships he suggested them to bring different shaped balloons so that the kids will get interested in the process and told them that VSSM will give them loan to buy a bicycle so that they can cover more villages in a single day. Since they had no bank account they were worried, we tried to get their accounts opened but they had no money that is required to open the account. So VSSM mended its rules for lending money for these to very hard working individuals and gave them cash loan to buy bicycles. 

It has been two months since they started doing their business on cycles, they can now cover three villages and the earning has increased. They earning goes to Rs. 250 to 300 per day. They are absolutely punctual in paying the instalments, most of the time they pay their instalments before time. 

'We want to work very hard with honesty and give a bright future to our kids,’ is what they are telling Naranbhai. 

'What are your plans ,  what are your dreams?’  Naranbhai asked them.

they just had  smile on their faces, smiles that spoke a thousand words…... 

‘ખુબ મહેનત કરવી છે અને નીતિથી કમાવવું છે’

ભરથરી પરિવારમાં જન્મેલાં રામાભાઈ અને અમરતભાઈના પિતા ચમનભાઈ અને કાળુભાઈ રાવણ હથ્થા પર ભજનો/ગીતો વગાડી રોજીરોટી રળતાં. સતત રઝળપાટભર્યું જીવન. બે ટાંકનો રોટલો હંમેશા નાસીબ પણ ન થાય.

ભાભર તાલુકાના સુથારનેસળીમાં છેલ્લાં ૧૦ વર્ષથી સ્થાઈ રહે પણ ગામલોકો સ્વીકારે નહિ. રેશનકાર્ડ, ચૂંટણીકાર્ડ માટે પણ ખુબ ઝઝૂમવું પડ્યું. વળી ગામથી છેટે ડંગા હોવાના કારણે પોલીસ પણ વગર વાંકે આવીને પકડીને લઇ ગયેલી. આતો vssm સાથે હોવાના કારણે આગળ કશું થયું નહિ, નહિ તો ગુનો કબૂલ થાય – કરાવે અથવા માર તો પડે જ... 

પોતાના પરિવારનો રોજીંદા જીવન ટકાવવાનો સંઘર્ષ રામાભાઈ અને અમરતભાઈ જુએ. કોણ જાણે કેમ ભરથરી પરિવારમાં જન્મ્યા હોવા છતાં કંઠ સારો ના નીકળ્યો. એટલે રાવણહથ્થા પર ગાવાનું અને યાચવાનું તો થવાનું નહોતું. નાની-મોટી મજૂરી બંને જણા કરે. પોતાનો સ્વતંત્ર પરિવાર પણ થયો પણ એક પ્રશ્ન રોજ થાય, આમ રઝળી – ભટકી સમાજથી હળધૂત થઈને કાયમ જીવવાનું? મારા બાળકો પણ આવું જ જીવશે? શું કરવું? આમ વિચારતા બજાણીયા સમુદાય જે કામ કરે છે તે માથું ઓળતા કાંસકામાં ઊતરતાં વાળ એકત્ર કરવાનું બદલામાં વાળ જેમની પાસેથી લે છે એમેને ફુગ્ગા, બોરિયા, માથામાં નાખવાની પીન આપવાનું શરુ કર્યું અને આ વાળ વેચીને તેમને પ્રમાણમાં ઠીક એવું મળતર પણ મળવા માંડ્યું. બે ભાઇઓ રોજ ઘરેથી ગામો નક્કી કરીને નીકળે અને એક દિવસમાં એક ગામ ફરે.. પગપાળા કેટલું થાય?

vssm ના કાર્યકર નારણ આ બંનેની મહેનતને જુએ. નારણે બંનેને વાળ એકત્રીત કરવાની સાથે સાથે બાળકોને ગમતાં ફુગ્ગા તે પણ જુદા જુદા આકારના વેચવા માટે કહ્યું અને તે માટે સાયકલ ખરીદવા માટે સંસ્થા લોન આપશે તેવી વાત કરી. પહેલાં તો રામાભાઈ અને અમરતભાઈ બંનેને થયું કે, લોન લઈશું અને ભરપાઈ નહીં થાય  તો? પણ નારણે એમને એમની જ મહેનત પર ભરોષો રાખી મહેનત કરવાં કહ્યું પરિણામ તો મળશે જ એવી પોતાનામાં શ્રદ્ધા રાખવાની વાત કરી. બંનેના બેંકમાં ખાતા નહિ સંસ્થા તો જે તે પરિવારને લોનની રકમનો ચેક આપે પણ તે શક્ય નહોતું.. જનધન યોજના અંતર્ગત ખાતા ખોલાવવા પ્રયત્ન કર્યો પણ એ બધું તત્કાલ પાર પડે એમ નહોતું વળી હાથવગા રૂ. ૫૦૦ કે રૂ. ૧૦૦૦ના હોય કે આવી રકમ ભરીને પણ ખાતું ખોલાવે. આપણે બંને ભાઈઓને સાયકલ ખરીદીને આપી. સંસ્થાએ લોન આપવા માટે બનાવેલાં નિયમોમાં છૂટછાટ લઈને આ કરવું જરૂરી લાગ્યું. 

બંને ભાઈઓને સાયકલ આપે બે મહિના જેટલો સમય થયો. પહેલાં ધંધા અર્થે પગપાળા એકાદ ગામ ફરતાં તે હવે બે કે ત્રણ ગામ ફરવા માંડ્યા છે રૂ.૨૫૦ થી રૂ.૩૦૦નો વકરો કરે છે. લોનના હપ્તાની રકમ માટે નારણને ફોન કરવો પડતો નથી નક્કી કરેલી તારીખ પહેલાં નારણને શોધીને તેઓ હપ્તો આપી જાય છે.

‘ખુબ મહેનત કરવી છે અને નીતિથી કમાવવું છે અને મારા બાળકોને સારું ભણાવવાનું છે’ એવી રામાભાઈ અને અમરતભાઈની ખેવના છે. બીજો હપ્તો આપવા આવેલાં બંને ભાઇઓને નારણે પૂછ્યું, ‘તમારું આગળનું આયોજન- સ્વપ્ન શું છે?’ તો બંને ભાઇઓ મંદ મંદ હસે છે, શરમાય છે કોઈ જવાબ નથી આપતા પણ એમની ઊંચી ઉડાન ભરવાની તાલાવેલી જોઈ શકાતી હતી..

ફોટોમાં રામાભાઈ અને અમરતભાઈ..

SHISHUVIHAR Recognizes the work of VSSM - Mittalben Patel Honored by Resp. Shri Moraribapu

Located in Bhavnagar ‘Shishuvihar', founded by Gandhian Shri. Maanbhai Bhatt in 1939, is a pioneering voluntary organisation of Gujarat,  working on child rights, education, health-hygiene and other social activities. Every year the organisation honours organisations and individuals doing remarkable work in the field of social development with the ‘Shri. Maanbhai Bhatt Nagrik Sanman’ award. On 11th Novemeber 2014,  VSSM for its various development activities for the Nomadic and De-notified communities,  was honoured with this award. 

Such a privilege is a result of the extreme hard work of a strong and dedicated VSSM team and the unflinching support of its well-wishers. I am  thankful to all of you for this unrelenting  support. I am also extremely grateful to Shishuvihar for choosing us for such an honour. 

One more gratifying moment on that day was receiving the honour from respected Shri. Morari Bapu, who in 2011 dedicated a Ramkatha for the Nomadic and De-notified communities and brought to light before the society the true plight of these communities. 

શિશુવિહાર સંસ્થા ભાવનગર દ્વારા સમાજમાં વિવિધ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત સંસ્થા અને કાર્યકરોને શ્રી માનભાઈ ભટ્ટ નાગરિક સન્માન દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવે છે. તા.૧૧ નવેમ્બર ૨૦૧૪ના રોજ શિશુવિહાર દ્વારા વિચરતા સમુદાયો સાથે થઇ રહેલાં આપણા કામોને બિરદાવતું શ્રષ્ઠ નાગરિક સન્માન vssmને આપવામાં આવ્યું... પૂજય મોરારીબાપુના હસ્તે આ સન્માન સ્વીકારવાનું અહોભાગ્ય મળ્યું... 

વિચરતા સમુદાયોના કામોમાં મદદરૂપ થતાં અમારાં વહાલાં સ્વજનો અને આ તક વંચિત પરિવારો માટે દિવસ રાત ઝઝુમતાં સંસ્થાના કાર્યકરોની મહેનત અને શુભેચ્છાનું આ પરિણામ છે... આ તબક્કે આપ સૌનો આભાર વ્યક્ત કરું છું... અને શિશુવિહાર સંસ્થા જેમણે આ સન્માન અમને આપ્યું એના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરું છું. 

પૂજય બાપુએ વર્ષ ૨૦૧૧માં વિચરતી જાતિ માટે રામકથા કરી અને સમગ્ર દુનિયાને આ સમુદાયોની વાસ્તવિક સ્થિતિનો ચિતાર આપ્યો એવા વહાલાં બાપુની આ સમુદાયોની પ્રત્યેની લાગણીને નતમસ્તક વંદન...

Babukaka will once again have a home….

On 3rd september 2014 we carried the story of Babubhai Vasfoda, whom we had encountered while he was begging outside a government office in Diyodar. After that one random  meeting we have been trying to ensure that Babubhai gets government support to build a home. Consequently, during a recent Garib Kalyan Mela organised at Diyodar he was presented a cheque of Rs. 21,000. Most or all the times the poverty of the nomadic families is so evident requiring absolutely no physical evidence to support the claim and such was the case with Babukaka also, the abject poverty in which he survived was just showing through when he came on the stage to receive the cheque. 

The next challenge for us is how will he build a home as Babukaka is handicap. Babukakanow considers  VSSM’s Narnabhai his son so he now rests assured feeling Naranbhai will take care of the job. Naranbhai is also living up to that expectation ensuring that things are taken care of him. He has contacted some masons to workout the estimates. He has also requested VSSM to pitch n some support. It is because of such dedicated team members  that VSSM has now earned the identity of being home  for all the the nomadic and de-notified communities, it is because of them that VSSM marches ahead to achieve its ultimate mission…. empowering the nomads. 

Minister presenting the cheque to Babukaka.. 

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

બાબુભાઈ નું ઘર હવે બંધાશે...

દિયોદરમાં રહેતાં બાબુભાઈ વાંસફોડા જેઓ ભીખ માંગી પોતાનો ગુજારો કરતાં જેમની વાત અગાઉ અહીં લખી હતી. (જે વાંચવા ક્લિક કરો. http://nomadictribes.blogspot.in/2014/09/life-and-its-many-hues.html) આ બાબુકાકાને ઘર બાંધવા સરકારી સહાય મળે એ માટે આપણે પ્રયન્ત કરતાં હતાં. જેના પરિણામ સ્વરૂપ એમને રૂ. ૨૧,૦૦૦નો ચેક દિયોદરમાં આયોજિત ગરીબ કલ્યાણ મેળામાં આપવામાં આવ્યો. ચેક લેતી વખતે સમગ્ર સ્ટેજ પર બાબુકાકાની દરિદ્રતા દેખાઈ રહી હતી. બાબુકાકા અપંગ છે ઘર કેવી રીતે બંધાશે એ પણ મુંઝવણ છે. જોકે એમણે vssm ના કાર્યકર નારણને પોતાનો દીકરો માન્યો છે અને નારણ એમને ઘર બાંધી આપશે એવી એમને શ્રદ્ધા છે.

નારણે પણ દીકરાને છાજે એમ ઘરના બાંધકામ માટે કડિયાને બોલાવી એસ્ટીમેટ નક્કી કરાવ્યો છે. vssm પણ બાબુકાકાને ઘર બાંધવા મદદ કરે એવી વિનંતી પણ કરી છે. 

vssm ના આવા સંનિષ્ઠ કાર્યકરોના કારણે જ વિચરતી જાતિઓના વિકાસના આ કામો થઇ શક્યા છે અને vssm એટલે વિચરતી જાતિનું ઘર એવી ઓળખ ઉભી થઇ છે. એમની નિષ્ઠાથી સંસ્થા ઉજળી બની છે.. 

vssmના આવા પાયા રૂપ સૌ કાર્યકરોને ખુબ શુભેચ્છા...

ફોટોમાં મંત્રીના હાથે ચેક લઇ રહેલા બાબુકાકા

Can’t there be multiple officials like him…..

The previous story we  did had a mention  about our meeting on 1st Sept 2014 with the newly transferred Banaskantha district collector Shri. Dilip Rana, our talk with him to draw his attention and seek his intervention on the age old unaddressed issues of the nomadic and de-notified communities in the district  and consequently his   stirring up the local bureaucracy to reach out to these communities. On 9th October 2014 he called up a meeting with all the Additional Collectors of the district and directed them to resolve all the perinial entitlement issues of entitlements that these communities are left to deal with every single day.  He also asked the district social welfare officer  Shri. B. I . Prajapati  to prepare a report on the progress made by each department in this regard. This instruction required the welfare officer to write 75 letters to various departments!!

On 5th  November 2014 a meeting of all the departments required to intervene to resolve the issues concerning the nomadic tribes was called by the Collector Shri. Rana. All the additional collectors, Mamlatdar, TDOs, officials from water resource department, water supply department, officials from GEB (power) and others remained present in the meeting. Shri. Rana tried to understand the concerns of these departments and matters that are stopping them from resolving the issues of these communities. During the meeting Sri.Rana instructed the officials to ensure quick allotment of residential plots to all those nomadic families who have yet to receive plots. 

Shri. Jagdishbhai Desai talked to us about the settlements where we have not reached as yet. Infact he has already begun addressing the fundamental  issues of these settlements as we write this note. 

We are amazed by the dedication, will and motivation of Shri. Dilip Rana in resolving these long standing issues. If our bureaucracy had more officers like him the marginalised would never have to face such multiple challenges. In my years of experience of working with  the nomadic and de-notified communities I have yet not come across such an official as Shri. Rana. We at VSSM are extremely thankful to Banaskantha Collector Shri. Rana, district welfare officer and all the officials for their efforts to resolve the issues of nomadic communities. 

બનાસકાંઠામાં રહેતાં વિચરતા અને વિમુક્ત સમુદાયની મુશ્કેલીઓ સંદર્ભે કલેકટર શ્રી દિલીપ રાણાને તા.૦૧/૦૯/૨૦૧૪ના રોજ રજૂઆત કરી હતી. અમારી આ રજૂઆતો સંદર્ભે એમણે બનાસકાંઠા જીલ્લાના તમામ પ્રાંત કલેકટરશ્રી સાથે તા.૦૯/૧૦/૨૦૧૪ના રોજ બેઠક કરી અને વિચરતી જાતિના પ્રશ્નોનો ઝડપથી ઉકેલ લાવવાં સુચનાના રૂપમાં તાકીદ કરી અને તમામ બાબતો સંદર્ભે થયેલી કાર્યવાહીનો અહેવાલ જીલ્લાના સમાજ કલ્યાણ અધિકારી- બનાસકાંઠા શ્રી બી.આઈ. પ્રજાપતિને આપવા સુચના આપી. કલેકટર શ્રીની સુચનાથી સમાજ કલ્યાણ અધિકારીએ ૭૫ પત્રો જુદા જુદા વિભાગને લખ્યાં.

તા.૫ નવેમ્બર ૨૦૧૪ના રોજ વિચરતી જાતિના પ્રશ્નો જે વિભાગને સ્પર્શે એવા તમામ પ્રાંત કલેકટર શ્રી, મામલતદાર શ્રી, ટી.ડી.ઓ.શ્રી, પાણી પુરવઠા, ઉત્તર ગુ.વીજ ની.કંપની, જળ સંપતિ નિગમ, જીલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સી વગેરે તમામ અધિકારીઓની કલેકટર શ્રી એ પોતાના અધ્યક્ષપણા હેઠળ બેઠક કરી અને તમામ વિચરતી જાતિઓના પ્રશ્નો સંદર્ભે વિગતે ચર્ચા કરી અને આ પ્રશ્નો ઉકેલવામાં શું મુશ્કેલી પડે છે એની વાત કરી તો કેટલાંક પ્રશ્નો એમણે તા.૦૯/૧૦/૨૦૧૪ ના રોજ બેઠક કરી એમાં ઉકેલાઈ પણ ગયા હતાં. 

એમણે તમામ વિચરતા પરિવારો કે જેમની પાસે રહેવા પોતાનો પ્લોટ અને ઘર નથી તેમને ઝડપથી પ્લોટ ફાળવવાની સુચના આપી.  એમણે જે રીતે આ પ્રશ્નને ઉકેલવા વહીવટીતંત્રને સુચના આપી છે એ અદભૂત છે. દરેક અધિકારી આવી ત્વરાથી કામ કરે તો વંચિત સમુદાયોના કોઈ પ્રશ્નો પડતર નહી રહે... 

વિચરતી જાતિના પ્રશ્નો સંદર્ભે સરકારના જુદાજુદા વિભાગમાં બનાસકાંઠાજીલ્લાના સમાજ કલ્યાણ અધિકારી શ્રી બી.આઈ. પ્રજાપતિ

I would be more than happy to help you in any possible way……...

There is a very popular saying ‘where there is a will there is a way’ and if we were to reflect upon our experience we would  always say that there is always a 'way' and the big question is that of a ‘will’. 

A lot of issues relating to the nomadic tribes in Banaskatha have been lying unaddressed in the Collector’s office since quite some time. We briefed the newly transferred Collector Shri. Rana Saheb on this matter and his response was qui

te swift. He asked the authorities to move out of the office, visit the settlements and prepare a report after visiting the settlements.

We had filed applications for allotment of residential plots to the Bharthari families staying in Mahadeviya and Bhoyan villages of Deesa block. The circle officer  Shri Kalaji Thakore was visiting these settlements following the orders of the collector.  VSSM’s team member Ishwarbhai was accompanying Shri Kalaji to the settlement. Enroute to the settlement Kalajibhai suggested that to call up the revenue officer of Mahadeviya  and ask him to remain present too. 

Ishwarbhai suggested otherwise, ‘ the revenue officer will not be knowing that Bharthari families stay in Mhadeviya, so no use calling him!!’

‘it can not be so, he must be much aware of it’ was a confident reply fromKalajibhai. 

‘Sir, we first go to the settlement, then  to the Panchayat office, you may ask the Talati.’ suggested Ishawarbhai.

The both first went to the settlement.The families were staying in shades made of Sarees. The situation under which they survived pained Kalaji. The Bharthari men play a traditional musical instrument called Ravanhattha and earn from begging. ‘These families should be in the BPL list! tThey are the ones who truly  deserve to benefit from the Garib Kalyan Mela…..’ Ishawarbhai had to remain quite cause it was Kalajibhai who kept speakign all the time. After meeting the families in the settlement the duo visited the Panchayat office. 

‘Where do the “Pauaa’(dialect name of Bharthari) families stay in your village??’ inquired Kalajibhai to the Talati.

‘Sir, we do not have any such families staying here,’ replied a rather surprised Talati.

‘Aree, Pauaa means Bharthari, don’t they stay in this village??’ asked Kalajibhai.

‘No Sir, only two-three Vaghri families stay here, no other families from such castes!!’ replies Talati.

‘How long have you been in this village?? Not one or two but 20 families of Bharthari community stay here,’ a rather aggravated Kalajibhai replied. 

‘Not possible Sir, wait let me ask the Sarpanch’ replied Talati.

‘There is no need to ask anyone, come along I will take you to the Bharthari settleement.’ said Kalaijibhai. 

A rather speechless Talati sat in the car and accompanied Kalajibhai to the settlement. 

‘Sir, they must have come here very recently, cause otherwise I would have known,’ was the Talati’s reply.

‘They have been here for last 40 years. These large neem trees have been nurtured by them,’ Kalajibhai said. 

By now the Talati had lost his patience but was not bringing out in front of his boss. 

‘Guys tell the truth,  how long have you been staying here?’ he asked the Bharthari families rather curtly.

‘Sir, 40 years,’ was the unanimous reply.

‘Don't lie, tell me where were you born,’ he asked.

‘here, in Mahadeviya,’ was the reply.

‘tell the truth,’ says talati

‘we are telling the truth’ was the reply.

the Talati had nothing more to say or ask, fuming with anger he went and sat in the car. 

‘Sir, they aren’t telling the truth, they are not living here for 40 years,’ he says to Kalajibhai.

‘Doesn’t matter, what if they came and built their shades yesterday, we have to give them plots so that they can build their houses on it, show us some land in the village which can be allowed to them. This is going to be one great deed of life, Talati Saheb,’ said Kakajibhai in a rather calm and composed tone. 

Later he showed us three sites but all were very uneven so we refused. We have requested the authorities to allot them the very land on which they are living since last 4 decades. Lets see what happens next.

'Ishwar, you have reached to most marginalised people, I would be more than happy to help and support you in any manner,’ Kalajibhai said to Ishawarbhai after they were returning back to the town after dropping Talati at the panchayat. 

The pictures showt the Bharthari families at their current address and Shri. Kalajibhai Thakor visiting the settlement. 

‘હું તમારાં કોઈ પણ કામમાં મદદરૂપ થઇ શકું તો મને આનંદ થશે...’

બનાસકાંઠામાં વિચરતી જાતિના કેટલાંક પ્રશ્નો છેલ્લાં ઘણા વખતથી કલેકટર કચેરીમાં પડતર પડ્યા હતાં. આમ તો આ બધા પ્રશ્નો અધિકારી ગણની ચાહના હોય તો ઝડપથી ઉકલી જાય પણ સવાલ ચાહનાનો છે.. બનાસકાંઠામાં બદલી થઈને આવેલાં કલેકટર શ્રી રાણા સાહેબ સામે પડતર પ્રશ્નો અંગે રજૂઆત કરી એમણે સ્થાનિક તંત્રને સાબદું કરી દીધું છે, સૌ અધિકારીને ખુરશી છોડી વિચરતી જાતિની વસાહતમાં જઈ અહેવાલ આપવા કહ્યું છે.. 

ડીસા તાલુકાના મહાદેવીયા અને ભોયણગામમાં રહેતાં ભરથરી પરિવારોને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટે આપણે માંગણી કરી હતી જેના પગલે શ્રી રાણા સાહેબની સુચનાથી ડીસાના સર્કલ ઓફીસર શ્રી કલાજી ઠાકોર આ પરિવારોની વિગતો મેળવવા વસાહતમાં આવ્યાં. એ વખતે અધિકારી તરીકે એમને રસપ્રદ અનુભવ થયો. 

મહાદેવીયામાં ભરથરી પરિવારોની વસાહતમાં vssmના કાર્યકર ઈશ્વરભાઈ સાથે સર્કલ અધિકારી શ્રી કલાજી ઠાકોર જઈ રહ્યાં હતાં. એ વખતે ક્લાજીયે કહ્યું, ‘તલાટીને ફોન કરીએ એ પણ હાજર રહે.’

ઈશ્વરભાઈએ ક્લાજીને ફોન ન કરવાં જણાવ્યું ઈશ્વરભાઈએ કહ્યું સાહેબ, ‘તલાટીને ખબર જ નહિ હોય કે ભરથરી મહાદેવિયામાં રહે છે!’

‘આવું ના હોય ભાઈ એમને ખબર જ હશે’

‘સાહેબ આપણે પહેલાં વસાહતમાં જઈએ પછી પંચાયતમાં તલાટીને મળીશું ત્યારે તમે જ પૂછી લેજો’

એ પછી કલાજી અને ઈશ્વરભાઈ વસાહતમાં ગયા ભરથરી પરિવારોને મળ્યાં એમની સ્થિતિ જોઈ.. ભરથરી સાડીઓની આડાશ કરીને જે રીતે રહેતાં હતાં એ જોઇને કલાજી વિચલિત થઇ ગયાં ભરથરી પરિવારો રાવણહ્થ્થો વગાડી ભિક્ષા માંગીને ગુજારો કરતાં. એમને જોઇને ક્લાજીએ કહ્યું, ‘આ લોકો તો BPLમાં હોવા જોઈએ! ગરીબ કલ્યાણ મેળાના લાભ માટેના આ સાચા હકદારો છે..’ ઈશ્વરભાઈને કશું બોલવાનું જ નહોતું કલાજી પોતે જ બોલતાં જતાં હતાં. વસાહતના લોકોને મળી કલાજી પંચાયતમાં ગયાં.. જતાં વેત જ એમણે તલાટીને પૂછ્યું, ‘તમારાં ગામમાં પૌઆ (ભરથરીઓનું સ્થાનિક ઉપનામ) કઈ જગ્યા ઉપર રહે છે?’

તલાટીએ આશ્ચર્ય સાથે કહ્યું, ‘સાહેબ, અમારાં ગામમાં તો એવાં કોઈ જ રહેતાં નથી.’

‘અરે, પૌઆ એટલે ભરથરી. નથી રહેતાં?’

‘ના સાહેબ, અહીં તો એક બે વાઘરી પરિવારો રહે છે બસ. બાકી કોઈ જ ઈતર કોમ આ ગામમાં નથી રહેતી.’

‘કેટલાં વર્ષથી ગામમાં છો? મહાદેવિયામાં એક-બે ભરથરી નહીં પણ પૂરા ૨૦ પરિવારો રહે છે.’

‘ના ના સાહેબ, ઉભા રહો, હું સરપંચને પૂછી જોઉં.’

‘કોઈને પૂછવાની જરૂર નથી. મારી સાથે ચાલો હું ભરથરી વસાહત બતાવું.’

તલાટી કશું જ બોલ્યા વગર ગાડીમાં બેઠાં. ગાડી જેવી વસાહત નજીક પહોચી એટલે વળી તલાટી બોલ્યા, સાહેબ આ લોકો હમણાંથી આવ્યાં હશે બાકી મને ખબર હોય જ.’

’૪૦ વર્ષથી આ ગામમાં રહે છે.. એમની વસાહતમાં ઉભેલા લીમડાં એમણે મોટા કર્યા છે.’

તલાટીને સખ્ત ગુસ્સો આવતો હતો, વસાહતમાં પહોંચીને એ સીધાં ભરથરી પરિવારોને ધમકાવવાની ભાષામાં પૂછવા માંડ્યા, ‘અલ્યા હાચું બોલ, કેટલા વર્ષથી રહો છો?’

ભરથરી પરિવારોએ જવાબ આપ્યો, ‘સાહેબ, ૪૦ વર્ષથી’

‘અલ્યા જુઠું બોલો છો! બોલો તમારો જનમ ક્યાંનો?’

‘સાહેબ, ઓયનો - મહાદેવિયાનો...’

‘હાચું બોલો...’

‘હાચું જ બોલીએ છીએ સાહેબ’

ધુઆંપૂઆં થઇ ગયેલાં તલાટી પાસે કોઈ જવાબ નહોતો એ પાછા ગાડીમાં બેસી ગયા...અને કલાજીને કહ્યું, ‘સાહેબ આ સાચું નથી બોલતાં. એ અહિયાં ૪૦ વર્ષથી નથી રહેતાં.’

કલાજીએ કહ્યું, ‘કંઈ વાંધો નહિ એમણે ગઈ કાલે જ છાપરાં વાળ્યાં હોય તો પણ આપણે એમને રહેવાં ઘર મળે એ માટે જમીન આપવાની છે. ગામમાં સારી જગ્યા બતાવો જ્યાં એમને પ્લોટ આપી શકાય.. જીવનનું આ ઉત્તમ કાર્ય થશે તલાટી સાહેબ..’

એ પછી તલાટી શ્રી ત્રણ જગ્યા બતાવી પણ એ બધી ખૂબ ખાડા- ટેકરા વાળી હતી. આવી જગ્યા માટે ઈશ્વરભાઈએ ના પાડી, હાલમાં આ પરિવારો જ્યાં રહે છે એજ જગ્યા એમને આપવા આપણે વિનંતી કરી છે. જોઈએ શું થાય છે.. 

જમીન જોવાનો, વસાહતમાં લોકોને મળવાનો કાર્યક્રમ પતાવી તલાટીને પંચાયતમાં મુકીને કલાજી અને ઈશ્વરભાઈ પરત આવતાં હતાં ત્યારે કલાજીએ કહ્યું, ‘ઈશ્વર તમે લોકો સૌથી છેવાડે પહોચ્યા છો.. હું તમારાં કોઈ પણ કામમાં મદદરૂપ થઇ શકું તો મને આનંદ થશે...’

(૧) ફોટોમાં ભરથરી પરિવારો જે સ્થિતિમાં રહે છે એ જોઈ શકાય છે 

(૨) સર્કલ અધિકારી શ્રી કલાજી ઠાકોર વસાહતની મુલાકત વખતે..

Now my son is hardly at home……...

Widowed at a young age Jiviben Bajaniya from Diyodar has single handedly  raised three sons with her grit and determination. She sold cosmetics to earn living. When her two elder sons were old enough to start working she sent them to work at the main bazar of Diyodar. In 2013 when Jiviben came into contact with VSSM she requested for a loan to buy a hand cart for her son, which she did from the support VSSM provided. Munno, her elder son began trading fruits in exchange on scrape from the neighbouring villages. The collected scrape was later sold in the market. 

For Jiviben the  need to settle her son was of utmost importance, ‘he got addicted to alcohol while working at the bazar. I got him married but soon his wife died of some unexplained illness, his habit of consuming alcohol increased tremendously. He stopped working, if I sent him to work he would come back home after i left for work. I had no option but to request you to help me,’ said a rather sad Jiviben. ‘While giving him the hand cart I  told Munna to involve himself in work so that he can get out of the pain and addictions and the more he will work the more he will earn,  he does not want to work for someone else, but he can work for himself, this would be his business.  I asked him to get up and get going do not sit and waste your life..’ continued Jiviben on her very honest advice to her son. 

‘You know, Munna has listened to me and is on the correct path now,’ she says with a sparkle in her eyes.

Naranbhai, one of our team members visited Jiviben’s house to see how is the family doing after they bought the hand cart. Infact  he visited them a couple of times but all the time he could only meet  Jiviben and not Munna whereas he wanted to speak to Munna about his experiences in the new trade.  ‘ Why don’t I get to see Munna??’ asked Naranbhai. 

Jiviben replied with a glee in voice, ‘ Naranbhai, when we  labour for someone the wage is fixed, but here the amount of money earned depends on the efforts we have put in, so Munna is hardly found at home.’ 

‘But I want to take his picture with the hand cart’ said Naranbhai.

‘Then you will have to find him because he leaves very early and comes back late in the evening.’ Jiviben replied. 

One day on his way to a settlement  Naranbhai happened to cross Munna, they talked and Munna seemed to be happy with his new found passion.

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

દિયોદરમાં રહેતાં વિધવા જીવીબેન બજાણિયાએ પોતાની મહેનતથી ત્રણ દીકરાઓને મોટા કર્યા. શૃગારપ્રસાધનો વેચીને પરિવારનો ગુજારો કરવાનું એમણે શરુ કર્યું. મોટો દીકરો મુન્નો અને જગદીશ કામ કરી શકે એવડા થયા એટલે જીવીમાં એ બન્નેને ગંજબજારમાં કામે લગાડ્યા. ૨૦૧૩માં જીવીમાં આપણા સંપર્કમાં આવ્યા. તેમણે પોતાના દીકરા માટે લારી ખરીદવા લોન આપવા માટે વાત કરી. આપણે લોન આપી જેમાંથી લારી ખરીદી અને મોટો દીકરો મુન્નો દિયોદર આસપાસના ગામોમાં ફ્રુટના બદલામાં ભંગાર એકઠું કરી વેચવાનું કામ કરવા લાગ્યો. 

જીવીમાં કહે છે કે, “મુન્નાને ગંજ બજારમાં કામે લગાડ્યા પછી એને દારૂની લત લાગી. મેં એના લગ્ન કરાવ્યા પણ એની વહુને કંઇક બીમારી લાગુ પડી કે, એ થોડા જ સમયમાં મરી ગઈ. મુન્નાની દારૂની લત વધી ગઈ. કમાવવાનું પણ બંધ કર્યું. હું બોલીને કામે મોકલું તો હું કા

મે જવા નીકળું પછી પાછો ઘેર આવીને સુઈ જાય. આખરે તમારી પાસે લારી માટે મદદ માંગી. જે લઈને મેં મુન્ના કહ્યું, ‘આ બધામાંથી બહાર નીકવા માટે કામ કર જેટલી મહેનત કરશું એટલું મળતર તને મળશે. તારે કોઈના ત્યાં મજૂરી નથી કરવી તો આ લારી લઈને સ્વતંત્ર ધંધો કર. પણ આમ બેસી રહીએ એ ના ચાલે..’ મારી આ વાત એને ગળે ઉતરી ગઈ હવે એ બરાબર કામ કરે છે.” vssm ના કાર્યકર નારણને જીવીમાંના ઘરે લારી લીધા પછી કામ કેવું ચાલે છે એ અંગે માહિતી મેળવવા જવાનું થયું. તો જીવીમાં મળે પણ મુન્નો ઘરે મળે જ નહિ. બે વખત આવું થયું ત્રીજી વખત નારણભાઈએ પૂછ્યું પહેલાંહું હું જયારે આવું ત્યારે એ ઘરે જ હોતો પણ હમણાંથી એને મળવાનું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે! જીવીમાં એ હસતા હસતાં ખુબ સરસ જવાબ આપ્યો, ‘નારણભાઈ કોઈની ત્યાં દાડી મજૂરી કરીએ તો નક્કી કરેલા જ પૈસા મળે પણ અહી તો જેવો ધંધો થાય એવા પૈસા. એટલે મુન્નો ઘેર મળતો નથી. નારણે કહ્યું, પણ મારે એનો ફોટો પાડવો છે. જીવી માં એ કહ્યું એ રાતના આવે. અને વહેલો નીકળી જાય વચ્ચેના સમયમાં તમારે જ એને શોધવો પડે!(હાસ્ય સાથે)

નારણ વિચરતી જાતિની વસાહતમાં જઈ રહ્યો હતો ત્યાં રસ્તામાં મુન્નો એને લારી સાથે મળી ગયો. ત્યારે એની સાથે વાત થઇ અને નારણે એનો ફોટો લીધો. મુન્નો એના કામથી ખુશ છે. 

The nomadic families of Chanasma to be allotted residential plots….

On 16th September 2014 an order allotting residential plots of 25 sq. mt each  to 10 nomadic families from the communities of Saraniyaa, Vadee and Vansfoda Vadee was passed but the Collector. VSSM since last 3 years has been leading the efforts to ensure that these families receive plots to build a homes of their own. In these efforts the authorities  played a crucial role. Had it not been for the efforts of the Mamlatdar Shri. Kaushikbhai Modi, Additional Collector.  Shri Bharatbhai, District Collector Shri H.N. Thakkar and many other officials this efforts would not have turned in to reality so soon. 

VSSM is extremely thankful to all these authorities for enabling the nomadic families who have been wandering for generations to have an address of their own and  hopes that  the dream of owning a home turns into a reality soon.

In the picture are the current homes of these families...

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

ચાણસ્મામાં રહેતા વિચરતાં પરિવારો રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફળવાયા...

પાટણ જીલ્લાના ચાણસ્મામાં રહેતાં સરાણીયા, વાંસફોડા વાદી અને વાદી સમુદાયના ૧૦ પરિવારોને રહેણાંક અર્થે ૨૫ ચો.મી.ના પ્લોટ ફાળવતો હુકમ તા. ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪ના રોજ કલેકટર શ્રી દ્વારા કરવામાં આવ્યો. સદીઓથી ભટકતું જીવન જીવતાં આ પરિવારો છેલ્લાં ઘણાં વર્ષથી ચાણસ્મામાં છાપરાં બાંધીને રહેતાં હતાં આ પરિવારોને પોતાનું કાયમી સરનામું મળે એ માટે vssmના માધ્યમથી છેલ્લાં ત્રણ વર્ષથી પ્રયન્ત કરી રહ્યા હતા. જેનું પરિણામ મામલતદાર શ્રી, કૌશિકભાઈ મોદી, પ્રાંત કલેકટર શ્રી ભરતભાઈ જોષી, કલેકટર શ્રી એચ.એન.ઠક્કર અને અન્ય અધિકારીગણના સહયોગ વગર મળવું અશક્ય હતું. સરનામાં વગરનાં આ માનવીઓને એમનું કાયમી સરનામું અપાવવામાં નિમિત બનનાર સૌ અધિકારીગણનો vssm પરિવાર આભાર વ્યક્ત કરે છે અને ઝડપથી આ પરિવારો એમનાં પોતાનાં એમને ગમતાં ઘરમાં રહેવા જાય એવી શુભેચ્છા વ્યક્ત કરે છે..

હાલમાં આ પરિવારો જે સ્થિતિમાં રહે છે એ ફોટોમાં દ્રશ્યમાન છે..

Our community does not permit us to go bankrupt…..

Decades ago the Salat or the Salatghera as they were popularly called,  was the nomadic community involved in making and  up keeping  of manual floor mills. However, as the manual floor mills became obsolete the Salat community also lost its livelihood.  As it always happens with the nomadic communities with loss of traditional livelihood practices and no other skill they end up doing menial lob our jobs. So did the Salats. Of late a lot of these families are now into  trading of bed spreads and other similar kind of stuff.

The youth from the  Salat families staying in Vijapur purchase material from wholesale cloth merchants in Vijapur. However with limited on hand cash reserves they are unable to buy in bulk or negotiate with the merchants. One such Amlabhai from Vijapur requested a loan from VSSM.

‘What do you plan to do with the loan, how do you plan to repay it, what if you fail to repay?’ inquired Tohidbhai one of our senior team members,  as he normally would do with individuals who ask for loan.

The questions seemed to have hurt Amlabhai’s pride as he stopped Tohidbhai midway.

‘Tohidbhai, their is a custom in our community,  a sort of unwritten dictate, if a Salat borrows money from somebody he/she has to repay the amount at any cost, we cannot declare bankruptcy, if we do so our community outcastes us.  Hence you remain assured the money is not going anywhere, my father still works as a bondage labour in Himmatnagar as he has not been able to pay off his debt,’ interrupted Amlabhai.

The Salats of Vijapur have acquired Voter ID cards, BPL ration cards and applied for residential plots with VSSM’s support. Livelihood is one remaining aspect that needs our intervention. Tohidbhai and Salat youth have worked out a plan wherein the youth does not have to depend on local merchants,  instead buy in bulk and sell the stuff collectively.  Amlabhai bought good like bedsheets, rugs, cushions etc from the his savings and VSSM support  of Rs, 20,000. Amlabhai has reasonable skills to sell such products and the group was able to sell all their purchase within couple of days.

'How is this possible, how can you sell so much stuff so soon??’ asked a puzzled Tohidbhai.

‘Come along, will show you how!!’ replied Amlabhai

He made Tohidbhai wait outside a lane, put five bedsheets on his shoulder (as seen in the picture) took a round and came back selling four bedsheets in 45 minutes.

‘Diwali is just round the corner,  a good time for such brisk sales, Tohidbhai,’ he said.

‘What is the profit you earned?’ inquired Tohidbhai.

‘Rs. 400…’ Amlabhai replied.

‘ We are sure that the business will be good, we have been able to save enough from the sales we did in last few days. The merchant we buy from gets his stuff from Paniput. He gets one bed sheet in 140-150, sells to us in Rs. 200. If we buy the goods directly from the merchant in Paniput we would be able to make good profit. He will not trust us so we want you to speak to the merchant on our behalf, Tohidbhai. We have also brought the number of the merchant’ conveyed Amlabhai.

Tohid spoke to the merchant, briefed him about the organisation and the community interested in buying his stuff, the merchant invited everyone to visit his factory and assured to give goods on credit.  After Diwali Amlabhai  along with  other youngsters from the community intent to go to Pune where business is good for such products. There is a good potential for this business and we would be able to provide employment to many in this business… I have to do well and free my father from  bondage…… he said in a lighter mood.

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

અમે નાદારી ના નોંધાવી શકીએ!

વિજાપુરના અમલાભાઈએ vssm પાસેથી લોન માંગી. તોહીદ એમને લોન લઈને શું કામ કરવાના છો?, હપ્તા કેવી રીતે આપશો? હપ્તો ના ભરાય તો શું? વગેરે માહિતી પૂછી રહ્યો હતો ત્યારે અમલાભાઈએ તોહીદને વચમાં જ રોકીને કહ્યું, “તોહીદભાઈ અમારાં સમાજનો એક રીવાજ છે કે, કોઈ પણ વ્યક્તિ પાસેથી સલાટ ઉધાર પૈસા લે તો એ સલાટે એ પૈસા કોઈ પણ હિસાબે પરત ભરવા જ પડે અમે નાદારી ના નોંધાવી શકીએ! નાદારીની વાત કરીયે ને તો પણ અમને અમારી  નાતપંચાયત નાત(સમાજ) બહાર મુકે.. એટલે સંસ્થાના પૈસા ક્યાંય નહિ જાય. ચિંતા ના કરો. મારો બાપ હિંમતનગરના એક વેપારીને ત્યાં આજે પણ ગીરો છે. પૈસા લીધા હતા પણ પાછા ના આપી શક્યો એટલે એ વેપારીને ત્યાં જ રહીને કામ કરવાનું. જયારે એનું દેવું ચૂકતે થઇ જશે એટલે એ પાછો આવી જશે..”

સલાટ સમુદાયનો વ્યવસાય ઘંટી ટાંકવાનો અને વેચવો પણ હવે ઘંટીની જરૂરિયાત જ નથી રહી. એટલે સલાટ સમુદાયના લોકો નાની મોટી મજૂરી કરવાં લાગ્યા છે. વિજાપુરમાં રહેતાં સલાટ પરિવારના યુવાનો વિજાપુરના કપડાંના વેપારી પાસેથી ચાદરો લાવીને વેચે. પણ આર્થિક સ્થિતિ સારી નહિ એટલે વધારે સમાન લાવીને વેચવાનું એમનાથી થાય નહિ. વળી વેપાર કરવાની ક્ષમતા બધાની ખરી પણ હાથ પર પૈસા નહી એટલે વેપારીઓ જે સામાન આપે એ લઈને જ વેપાર કરવો પડે.

vssmની મદદથી આ પરિવારોને મતદારકાર્ડ, BPL રેશનકાર્ડ મળ્યા છે અને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ માટેની દરખાસ્ત પણ થઇ છે. હવે પ્રશ્ન રોજગારીનો છે. વસાહતના તમામ યુવાનો પોતે વેપાર કરે તેવું આયોજન કરવાનું હતું. જે માટેની શરૂઆત અમલાભાઈથી કરવાની હતી. સલાટ યુવાનોને કોઈ સ્થાનિક વેપારી પર આધારિત ના રહેવું પડે અને વધારે સામાન લાવી વસાહતના તમામ યુવાનો વેચે એવું નકકર આયોજન vssmના યુવાન કાર્યકર તોહીદ સાથે સલાટ યુવાનોએ કર્યું. ચાદર, ગાલીચા, વેચવાની સારી ફાવટ ધરાવતાં અમલાભાઈએ પોતાની નાની બચત અને vssm પાસેથી લોન રૂપે રૂ.૨૦,૦૦૦ લીધા અને અમદાવાદથી ચાદરો ખરીદી. આ સામાન અમલાભાઈ અને અન્ય યુવાનોએ મળીને ખુબ ઝડપથી વેચ્યો. આટલાં ઝડપથી સમાન વેચાય? એવું તોહીદને માનવામાં ના આવ્યું એટલે નીચે ફોટોમાં દેખાય છે એમ અમલાભાઈએ પાંચ ચાદર ખભે નાખી અને તોહીદને એક સોસાયટી બહાર ઉભા રહેવા કહ્યું. લગભગ પોણા કલાકમાં અમલાભાઈ પાંચમાંથી ચાર ચાદર વેચીને આવી ગયા. એમણે કહ્યું,

‘દિવાળી છે અત્યારે સીઝન કહેવાય આટલું તો વેચાઈ જ જાય..’

‘કેટલાનો નફો થયો?’

‘રૂ.૪૦૦ નો.’

‘અમે સારો વેપાર કરી શકીએ છીએ પણ અમારી પાસે સામન લાવવાના વધારે પૈસા નથી હોતા. સંસ્થાએ આપેલી લોન અને મારી બચતમાંથી અમે પ્રમાણમાં સારો વેપાર કરી શક્યા છીએ. હું અમદાવાદથી જે વેપારી પાસેથી સામાન લાવ્યો છું એ વેપારી  પંજાબના પાણીપતથી સામાન મંગાવે છે જ્યાં એને ચાદર રૂ.૧૪૦ કે રૂ.૧૫૦માં જ મળતી હશે. જે હું વેપારી પાસેથી રૂ.૨૦૦માં ખરીદું છું. અમે હવે પ્રમાણમાં ઠીક પૈસા ભેગા કર્યા છે તમે પાણીપતનાં વેપારી સાથે વાત કરશો અમને સામાન આપે એ માટે. એ લોકો અમારાં પર ભરોષો ના મુકે. અમે વેપારીનો નંબર લઇ આવ્યાં છીએ જો એ અમને સીધો સમાન આપે તો અમને ઘણો નફો મળે.’

તોહીદે પંજાબના પાણીપતના એ વેપારી સાથે વાત કરી. સંસ્થા અને આ સમુદાયનો પરિચય આપ્યો. વેપારીએ એક વખત પોતાની ફેક્ટરીની મુલાકાત લેવા આમંત્રણ આપ્યું સાથે સાથે ક્રેડીટ પર સામાન આપવાની પણ  હા પણ પાડી. અમલાભાઈની ઈચ્છા દિવાળી પછી સમાન લઈને સલાટ યુવાનો સાથે પુના જવાની છે જ્યાં એમના કહેવા પ્રમાણે ચાદર અને ગાલીચા ખુબ વેચાય છે. અમલાભાઈ કહે છે, ‘અમે અમારા જેવા કેટલાંય યુવાનોને આમાંથી રોજગારી આપી શકીએ એમ છીએ. આ વ્યવસાય સારો ચાલશે એવી અમને શ્રદ્ધા છે અને છેલ્લે હસતાં હસતાં મારા બાપને પણ ગીરોમાંથી છોડાવવાનો છે ને!!!’