Mittal Patel meets landless Bharthari families of Bhiloda village...

Mittal Patel with the Bharthari families of Bhiloda

There is a person or a family in deep trouble. We see that person or the family everyday. If  it does not cause any anguish or pain in us , we need to check whether we are really alive or not. True, we cannot resolve all the troubles of everyone in this world. True that it is not always possible to always help monetarily but with our sense of better knowledge than that of a person in trouble, we can always be a moral support & a guide.

In Bhiloda village of Sabarkantha District there lives about 15 families in Bharathari settlement. They have infinite problems. They suffer from vices addiction. The settlement is unhygienic and dirty. Children do not regularly go to school. 

I met them all for the first time. They are staying on Government land. They do not  have their own land. They requested help to get plots in their name & then have houses constructed on it. We helped them get BPL Ration Card & Caste certificate. We applied to the collector for alloting the plot to them. However a very pertinent question we asked them as to why they are not doing anything to uplift themselves.

Cleanliness is one aspect that we need to follow. We may not get water everyday to bathe but we can always keep our surroundings clean. Why is it important to abstain from vices? We spoke a bit tough with them and also with love.  When I was leaving after talking to them , they said that "till date no one has spoken to them about cleanliness and vices. If someone explains the benefits like you did, we would understand. We want to improve ourselves" I do not like the word "improve" but somehow what I felt was that they were right. 

One may feel that what is the need to explain such basic things. One must know it themselves. But frankly , I feel that if talked to it would make a difference.

Whenever you see such a settlement in your neighbourhood, go to them. Talk about the good & bad things happening in society.  Sometimes you may feel that they are resisting change. But one must have patience. If you persist they will accept the change. I have seen that happen.

Bharthari community having got BPL Ration card, they are relieved. We will also see that allotment of plots is expedited and houses also constructed on it. 

Respected Shri Pratulbhai Shroff of Dr K R Shroff Foundation came personally to meet the families. We get a lot of help from him. Nature gives enough money to many. But to some who are willing to spend on others, nature gives in bountiful. That is for sure.  Pratulbhai we are happy that you are with us.

કોઈ વ્યક્તિ કે પરિવાર પારાવાર તકલીફમાં છે. આપણે રોજ એમને જોઈએ પણ એમની તકલીફ જોઈને આપણને પીડા ન થાય તો આપણે ખરેખર જીવતા છીએ કે કેમ એ તપાસવું રહ્યું... હા આખી દુનિયાના કલ્યાણમાં નિમિત્ત બનવાનું આપણાથી શક્ય નથી. પૈસાથી પણ મદદ કરવી કદાચ શક્ય નથી. પણ આપણને મળેલી સમજણ તો અન્યો સાથે ચોક્કસ વહેંચી જ શકાય..

સાબરકાંઠાના ભીલોડાની ભરથરી વસાહતમાં પંદર પરિવારો રહે. ગણ્યા ગણાય નહીં એટલા દુઃખો. પણ પરિવારમાં વ્યસનની પણ તકલીફ. ગંદકી પણ વસાહતમાં ઘણી. કેટલાક બાળકો નિશાળમાં નિયમીત જાય ને કેટલાક નહીં..

આ બધાને પહેલીવાર મળી.. સૌએ સરકારી જમીનમાં રહીએ છીએ. પોતાની જમીન નથી તમે મદદ કરો તો અમને પ્લોટ મળે ને અમે ઘરવાળા થઈએ એની વાત કરી. અમે બીપીએલ  રાશનકાર્ડ કરવામાં, જાતિ પ્રમાણપત્ર કઢાવવામાં મદદ કરી. પ્લોટ મળે તે માટે પણ કલેક્ટર શ્રીને રજૂઆત કરી દીધી છે. પણ આ બધાની વચમાં તમે પોતે તમારા ભલા માટે કેમ કશું કરતા નથી એ પ્રશ્ન એમને પુછ્યો...

ચોખ્ખાઈ કોઈ થોડું શીખવે આપણે જાતે રહેવાનું છે. રોજ નાહવા પાણી ન મળે સમજી શકાય પણ ઘર આગળ કચરો કેવી રીતે સાંખી લેવાય, વ્યસનને શું કામ આમંત્રીત કરવું વગેરે જેવી ઘણી વાતો કરી. થોડો ગુસ્સો ને થોડું વહાલ પણ કર્યું. 

બેઠક પતાવીને નીકળી રહી હતી ત્યારે એમણે કહ્યું, તમે જે કહ્યું એવી વાતો અમારી પાસે આવીને કોઈ કરતું જ નથી. આવું થોડું શીખવે તો મગજમાં બેસી જાય.  અમે પણ સુધરવા માંગીયે છીએ...

સુધરવા શબ્દ મને બહુ ગમતો નથી.. પણ એમની વાત સાચી લાગે.

જો કે આ વાંચીને કેટલાકને એમ પણ થાય કે એમાં શીખવવાનું શું? જાતે સમજી શકાય. 

પણ અનુભવે કહુ તો જાતે બધુ નથી સમજાતુ કોઈ કહે તો ફરક પડે.

તમે આવી વસતિને તમારી આસપાસમાં જુઓ તો સતત એમની પાસે જાવ, સારા નરસાની વાતો કરો, કેટલુંક શીખવો.

ઘણી વખત એમ થાય કે વારંવાર શીખવીએ પણ એ નથી બદલાતા પણ ધીરજ ગુમાવ્યા વગર કરશો તો ચોક્કસ બદલાવ આવશે એ નક્કી અમે એ બદલાવ જોયો છે..

ખેર ભરથરી પરિવારોને મળેલા બીપીએલ રેશનકાર્ડથી એમને રાહત છે. એમને ઝડપથી પ્લોટ મળે તે પણ કરીશું ને ઘર પણ બાંધીશું.

આદરણીય પ્રતુલભાઈ શ્રોફ ડો.કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનમાંથી ભરથરી પરિવારોને મળવા ખાસ આવ્યા. તેમની અમને ઘણી મોટી મદદ મળે.. પૈસો કુદરત ઘણાને આપે છે પણ એ પૈસો પોતાના સિવાય અન્યોના કલ્યાણમાં ખર્ચનાર વ્યક્તિને ઈશ્વર વધારે આપે છે એ નક્કી.. પ્રતુલભાઈ તમે અમારી સાથે છો એનો રાજીપો... આભાર...

#MittalPatel #vssm #Bharathiraja #nomads #nomadasfrom #સેવા #વસાહત #ગરીબ #પરિવાર #ભરથરી #સાબરકાંઠા #વ્યસન  #બીપીએલ #રેશનકાર્ડ #દુઃખ #કુદરત Dr K R Shroff Foundation

VSSM Coordinator intoduces Bharthari families to Mittal 
Patel

Bharthari families sharing their difficulties to Mittal Patel

The current living condition of nomadic families

Mittal Patel discusses nomadic families problem to them

The current living condition of Bharthari families

Mittal Patel along with Pratulbhai Shroff  meets Bharthari 
families of Bhiloda village

We are grateful to the officials of Sabarkantha and our well-wishers for being instrumental in ensuring nomadic families have a roof over their heads...

Mittal Patel meets Bharthari families of Raigadh village 

"During monsoon we had to put cotton in the ears of the children &  then tie the ears with cloth & make them sleep. Many times while cooking, small black caterpillars would fall in the cooking vessel. What to do ? It would be nauseating to see them pile up. But we are helpless. We do not have a concrete house and who does not wish that ? But we are "Bhartharis" and our whole life we just played a primitive musical instrument & sang Bhajans and lived on whatever society gave us. We never could have surplus money so could not build or own a house. It is my desire that I have my own house with a foreground. My parents & grandparents also wished that they had their own house. Their wish remained unfulfilled. But because of Tohidbhai from VSSM our wish has been fulfilled"

This was said by Bhikhiben Bharthari of Raigadh village in Sabarkantha.

In 2017, the ration cards of these people staying in temporary structures became APL from BPL. In BPL one gets more food grains which is very important for them. Met Tohidbhai at the Collector's office while resolving the row related to BPL cards.

We got the BPL Ration Cards done. Also after much effort, the land was allotted for these families thanks to the co-operation of the panchayat. On this plot of land , the houses will be constructed. I went to the settlement to decide what type of houses they wanted. I was welcomed very warmly. They said they wanted roofed homes. Roofed home with one room, kitchen, toilet, bathroom would be quite expensive. The families said Rs 1.32 lakhs will come from Government, VSSM well wishers will contribute and the balance amount would be contributed by Villagers. They said they would not like to have houses free. What a noble thought.

Donation came from Dr Nitin Suman Shah's Heart Foundation. I am grateful to Dr Nitinbhai.

We decided to start the work immediately. We will get the foundation work done as soon as the rains stop. The Prime Minister's resolve, administration's support and society come together, the houses will definitely be constructed.

Many thanks to the administration of Sabarkantha. With their kind feelings this work was done.

 'ચોમાસામાં તો છોકરાંઓને કાનમાં રૃ નાખી કપડુ બાંધીને ઊંઘાડવા પડે.  ઘણી વખત રસોઈ કરતી વખતે છાપરાં ઉપરથી આ ચુડેલો(નાની કાળી ઈયળ) રાંધવાનું રાંધતા હોય એમાં પડે. શું કરવાનું? એમનો ઢગલો જોઈને ચીતરી ચડે પણ શું કરીએ? પોતાનું ઘર એ પણ પાક્કુ થાય એની હોંશ કોને ન હોય પણ અમે રહ્યા ભરથરી આખી જીંદગી રાવણહથ્થો વગાડી હાલરડાં ને ભજન ગાઈને સમાજ જે આપે તેના પર નભ્યા. પૈસા ટકાની ઝાઝી સગવડ અમારી પાસે ન મળે એટલે અમે પોતે ઘર કરી શકીએ એવી સ્થિતિયે નહીં. પણ સાચુ કહુ મારી બહુ ઈચ્છા મારો ચોકો (મૃત્યુ સમયે ઘરના આંગણામાં કે ઘરમાં મૃતદેહને ગાયના છાણનું લીંપણ કરીને સુવડાવે તે) મારી પોતાની જગ્યા, મારા ઘરમાં થાય એવી હતી. મારા જેવી ઈચ્છા અમારા મા-બાપે એમના મા-બાપે કરી હશે. પણ કોઈની ફળી નહીં. પણ આ તોહીદભાઈ(VSSMના કાર્યકર)ના પ્રતાપે મારી ફળી.

સાબરકાંઠાના રાયગઢના ભીખીબહેન ભરથરીએ આ વાત કરી. 

2017માં છાપરાંમાં રહેતા આ પરિવારોના રેશનકાર્ડ BPL માંથી APL થઈ ગયા. BPL રેશનકાર્ડમાં તેમને અનાજ વધારે મળે જે એમના માટે મોટો આધાર સમુ. વળી એમની સ્થિતિ તો જેવી હતી એવી જ હતી તો BPL રેશનકાર્ડમાંથી તેમના કાર્ડ APL કેવી રીતે થયા? એની રાવ લઈને કલેક્ટર કચેરીએ ગયા ને ત્યાં તોહીદભાઈ સાથે ભેટો થયો. 

રાશનકાર્ડ તો અમે BPL કરાવી આપ્યા. સાથે તેમને રહેવા જમીન મળે તે માટે પણ મથ્યા. આખરે પંચાયતની લાગણીના લીધે આ પરિવારોને પ્લોટ ફળવાયા.

હવે આ પ્લોટ પર ઘર બંધાશે.

કેવા ઘર બાંધવા એની વાત કરવા વસાહતમાં ગઈ. એમણે સુંદર સ્વાગત કર્યું. પછી ધાબાવાળા ઘર કરજોનું કહ્યું.

ધાબાવાળા વળી એક રૃમ રસોડુ, ટોયલેટ, બાથરૃમવાળા ઘર બાંધવા ઘણા પૈસા થાય. તો આ પરિવારોએ કહ્યું, સરકારના 1.32 આવશે. VSSM મદદ કરે ને અમે પણ થોડા કાઢીશું. સાવ મફતનું અમારે નથી જોઈતું. કેવી અદભૂત લાગણી. 

સરકાર, આ પરિવારોની પોતાની રકમ ઉપરાંતની મદદ હાર્ટ ફાઉન્ડેશન- ડો. નિતીન સુમન શાહ કરશે. આદરણીય નિતીનભાઈની આ લાગણી માટે આભારી છું.

ઝટ કાર્ય શરૃ કરવાનું નક્કી કર્યું છે. બસ વરસાદ થોડા ખમૈયા કરે તો પાયા ખોદાઈ જાય ને કામ ચાલુ થઈ જાય. 

પણ ઘર વગરના તમામ પરિવારોને ઘર આપવાનો વડાપ્રધાન શ્રીનો સંકલ્પ વહીવટીતંત્ર અને સમાજ સાથે આવે તો ચોક્કસ પૂર્ણ થાય.

સાબરકાંઠા વહીવટીતંત્રનો પણ આભાર. એમની લાગણીથી આ કાર્ય થઈ શક્યું. 

Bharthari families discusses what type of houses they want
with Mittal Patel

The current living condition of nomadic families

Mittal Patel visits bharthari settlement and discusses 
what type of house they want

Mittal Patel with bharthari families in Sabarkantha

The current living condition of nomadic families

Mittal Patel meets bharthari families in their settlement

Mittal Patel meets landless Bharthari families near Rampura village...

Mittal Patel meets Bharthari families of Sutharnesdi

Ramabhai Bharthari with his cycle and products he
took from VSSM's interest free loan

I was on my way to monitor the ongoing water management works at Rampura. En route to  Rampura falls Sutharnesdi, the thought of  Kaluba crossed our mind and we decided to stop at Sutharnesdi to meet her. The families of Sutharnesdi had struggled very hard to obtain the proofs of their existence, their citizenry documents. They were just three families but no-one seemed to  inclined to ensure they received those documents. VSSM’s Naran had worked on campaign mode to  ensure these families receive documentary proofs of their existence. Consequently, they received Voter ID cards and  Ration cards too. “We no longer wish to sing lullabies, please give us loan to help us start some new occupation,” they had requested. Eventually, we sanctioned Rs. 5000 each to help both the sons of Kaluba buy bicycle to start selling cosmetics and hair accessories.

Kalubha Bharthari with his family

Life is a little easier for them now. We have also filed their  applications for obtaining residential plots from government. The Bharthari never featured on the official list of nomadic and de-notified communities. As a result of VSSM’s extensive advocacy,  the government officials did consider and included Bharthari as well as numerous other communities we had suggested into the official list. This community can now expect to obtain plots and assistance from the government. It is pertinent that  now their life changes for better and these families are determined to make that happen.

“It is because of you we are able to stay here, you are well aware that Bhartharis aren’t blessed to lead such good life!!” Kaluba shared when we stopped to meet her.

It is an incredible feeling to learn  that our existence has brought so much peace and happiness into someone else’s life. Today, there are thousands of individual who feel the same as Kaluba. We are grateful to have been given this opportunity to be helpful to so many.

However, it is crucial that we spot for families like these and make concrete plans  to ensure they are given residential plots. We have presented these to the administration and are hopeful they will plan diligently.

In the picture – Kaluba with her family and her son Ramabhai with the bicycle and products he took from VSSM’s  loan.

રામપુરામાં થઈ રહેલા જળ વ્યવસ્થાપનના કામો જોવા જતી હતી અને વચમાં સુથારનેસડી આવ્યું. નારણે કાળુ બા ભરથરીને યાદ કર્યો અને અમે ત્યાં થંભ્યા.

પોતાની ઓળખનો આધાર મેળવવા આ પરિવારોએ ઘણો સંઘર્ષ કર્યો હતો. 

ત્રણ જ પરિવાર છતાં કોઈની એના પર નજર જ નહોતી પડી. 

કાર્યકર નારણે એમને નાગરિકત્વ અપાવાની ઝૂંબેશ હાથ ધરી ને મતદારકાર્ડના ફોર્મ ભરાયા. એ પછી તો રાશનકાર્ડ પણ થાય ને હવે રાવણહથ્થો લઈને હાલરડા નથી ગાવા તમે લોન આપો એવી વિનંતી સામે શૃંગારપ્રસાધનો, બોરીયા - બકલ વેચવા સાયકલ અને થોડો સામાન ખરીદવા 5000 -5000ની લોન કાળુ બાના બે દિકરાને આપી.

જીંદગી પહેલા કરતા સરળ થઈ છે. 

રહેવા કાયમી જમીન મળે એ માટે અરજી કરી છે. ભરથરીનો સમાવેશ વિચરતી જાતિની યાદીમાં નહોતો એટલે પ્લોટ મેળવા મુશ્કેલ જણાતા હતા પણ 2017માં VSSMના પ્રયત્નોથી ભરથરીનો સમાવેશ વિચરતી જાતિમાં થયો છે એટલે ઘર તો થવાના. હવે જીવન બહેતર થાય એ વધુ જરૃરી છે. એ માટે એમણે કમર કસી છે.

કાળુ બા મળ્યા અને એમણે કહ્યું, 'તમે બધા હોવને અમે અહીંયા રહી હકીએ બાકી અમારે આવુ રૃડૃ રહેવાનું શાને હોય?'

આપણા હોવાથી કોઈને સંતોષ થાય એ વાત જ અનેરી છે. આજે હજારો માણસો છે જેમની લાગણી કાળુ બા જેવી જ છે... 

કુદરતે નિમિત્ત બનાવ્યા અનો રાજીપો છે...

પણ હવે આવા પરિવારોને શોધીને તેમને રહેવા લાયક યોગ્ય જગ્યાઓ મળે તે અંગે સચોટ આયોજન થાય એ જરૃરી છે. 

વહીવટીતંત્રમાં રજૂઆતો કરી છે નક્કર થશે એવી આશા છે...

ફોટોમાં કાળુ બા તેમના પરિવાર સાથે તથા તેમના દિકરા રામાભાઈએ સંસ્થામાંથી લોન લઈને લીધેલી સાયકલ અને સામાન...

#SocialChange #MittalPatel #VSSM #NomadsOfIndia #Bharthari #empathy #ChangeMaker #Pathetic #OneSolution #solutions #PolicyMaking #ResidentialPlots #TheSocialWarrioers #Nt #DNT #NomadicTribes

VSSM supports the Bharthair’s call for inclusion in the official list of nomadic communities.

Mittal Patel try her hands on Ravan Hattha with
a bharthari man

Bharthari

We have been singing lullabies for centuries, families host us to sing to their new born children. We bless each child with lullabies that talk about cradles made of gold  and strings studded with  diamonds but, our children aren’t fortunate  enough for even a wooden cradle, to them an old saree tied  to the ends of a cot or to tree trunks is the best cradle they can have.

Our hosts  give us old sarees and grains in return for the lullabies we sang to their children. The sarees tied around few frail branches become our home on some government wastelands.

Mittal Patel planning for upcoming Maha Sammelan with
nomads

Our livelihood requires us to lead itinerant life. We have been living like that for centuries and yet we are not recognized as nomadic community. The official list of the nomadic communities does not feature our name. All this time we never knew we were not on the list, it was only after when we went to get our caste certificates that the official made this shocking revelation that we were not on the list. Our forefathers have always wandered for work.   With this Ravanhatta in our hands, we have been wandering all our lives. Yet, we are not considered to be nomadic!!

We will be in Palanpur on October 14th to let the world know, ‘we exist’….

VSSM  supports the Bharthair’s call for inclusion in the official list of nomadic communities.

‘ભરથરી’

સોનાનું પારણીયું ને હીરાની સે દોરી..

મોમા ઈમના હોંશિલા તે હાલરડું ગવરાવે...

હાલુલુ હાલ બેબીબેન તમે હો વરના થાજો...

આવા #હાલરડાં અમે બધાયના છોકરાં માટે ગાઈએ. ને દરેક બાળક સોનાના પારણીએ ઝુલે એવો હરખ ને આશિર્વાદ અમે આલીએ પણ અમારે તો લાકડાંનુંય પારણીયું નસીબમાં નહીં. લાકડાંના બે દાંડા વચ્ચે સાડી બાંધીએ એજ અમારાં બાળકોનાં સોનાના પારણિયા.

આવા હાલરડાં ને #ભજનોના બદલામાં જુની સાડી ને દાણા અમને દાનમાં મળે.

દાનમાં મળેલી આજ જુની સાડીઓની આડાશો કરીને અમે સરકારી ખરાબામાં પડ્યા રહીએ.

ભજન અને હાલરડાં ગાવા ગામે ગામ ફરીએ તોય અમે વિચરતી જાતિની યાદીમાં નહીં. યાદીમાં નહીંની અત્યાર લગી તો ખબરેય નહોતી. આ તો જાતિ પ્રમાણપત્ર માંગવા ગ્યાને તમે વિચરતીમાં નથી એવું અધિકારીએ કહ્યું. ધ્રાસકો પડ્યો. અમારા બાપ દાદા ને અમે ખભે રાવણહથ્થા સાથે આખી જીંદગી રઝળ્યા તો અમે યાદીમાં કેમ નહીં?

વિચરતી જાતિની યાદીમાં અમારો સમાવેશ કરોની માંગ ભરથરી સમાજની ને અમારો એને ટેકો...

14મીએ અમે બધા ભરથરી આવીશું ને કહીશું કે ‘અમે પણ છીએ’

#ભરથરી #વિચરતીજાતિ #અમેપણછીએ #સંમેલન #NomadsOfIndia #MittalPatel #VSSM #DenotifiedTriebs #NomadicTribes #Bharthari #Ravnhththa #ConditionOfNomads

We do exist…

Mittal Patel witnessed self-owned leadership - The community
Leaders joining hands proactively for Mass Campaign

We are coming together in Palanpur on October 14th 2017 to let the world know that we exist. The number of people arriving is going to be huge for sure. Such a measure of gathering calls for some advance planning and preparation. The organizers are nomadic and de-notified communities, hence there had to be some distribution of responsibilities!!

Mittal Patel discussing the plan of action with 150+ Nomad
Community Leaders - Mass Campaign planning under progress

We held a meeting in Deesa to assign responsibilities to the community leaders of Patan and Banaskantha. The prolonged discussion was followed by deciding on the agenda for that day. We announced that those willing to take responsibility can stay back while others may leave and come at the venue on 14th. There were around 150+ leaders present in the meeting, we were hoping that 40-50 of them would stay back but, to our utter surprise not a single person stood up to leave!! We changed our seating arrangement and went in the corner so that we could have more focused discussion within a smaller group  but all of them overwhelmed us with the requests to assign responsibilities. “You do not worry about my community, we are all coming!” we were assured by each of them!!

Such overwhelming response means that these communities are tired, they are tired of waiting for these never-ending delays to come to an end. They are eager to talk about the little efforts that are required to change their lives for better!! They will not be opposing or agitating, they are gathering  to make everyone realize that they too exist….  

 ‘અમે પણ છીએ’

કહેવા 14મીએ પાલનપુર ભેગા થવાના. મોટી સંખ્યામાં લોકો આવવાના એ નક્કી. વ્યવસ્થા અને આયોજન મોટુ. વળી નિમંત્રક અને આયોજન કરનાર તમામ વિચરતી વિમુક્ત જાતિ એટલે જવાબદારીની વહેંચણી પણ કરવાની.

ડીસામાં પાટણ અને બનાસકાંઠામાં રહેતા વિચરતી વિમુક્ત જાતિના આગેવાનો જવાબદારીની વહેંચણી માટે ભેગા થયા. લાંબી ચર્ચા પછી શું કરીશુંની વાત કરી, જેને જવાબદારી લેવી ને નિભાવવી હોય એ બેસે બાકીના વ્યક્તિઓને 14મીએ મળીશું એમ કહીને જવા કહ્યું. દોઢસો કરતાં વધુ આગેવાન ઉપસ્થિત હતા. અમને હતુ કે, ચાલીસ પચાસ માણસ બેસસે પણ આ તો જબરૃ થયું એકેય આગેવાન હલ્યા નહીં. અમે જગ્યા બદલી. એક બાજુ ખુણામાં જઈને બેઠા તો ત્યાંય વીંટળાઈને, ‘અમને કો અમે શું કરીએ. બાકી મારી નાતની ચિંતા તમે છોડી દો એતો આખી આબ્બાની.’

થાક્યા છે લોકો એટલે કોઈના વિરોધ માટે નહીં પણ અમને શાંતિથી જીવવા નાની મદદ કરોની વાત કરવા તત્પર થયા છે... સ્વયં ભૂ દરેક વ્યક્તિ પોતાનો આગેવાન લો બોલો છે ને મજાની વાત....

Why government can't listen the Bharthari's Music of pain...?

In the past the Bharthari community had a special role to play. Their music heralded the arrival of a child, families would host these folk musicians and singers to sing lullaby to their newborn babies. In return they were showered with rewards in cash and kind. Over the decades this ritual became insignificant and eventually ceased to be performed.  Today the Bharthari dosing occasionally to the music of their Ravanhatta or Ektara but that is to beg.  For centuries this community has led a nomadic lifestyle, finding shelter under the shades created by the sarees and clothes given to them, a shelter that was barely enough to protect them from the extremities of the elements.

Sadly though the Bharthari community does not find mention in the official list of nomadic and de-notitifed communities. And our countless appeals and requests to the ministers, policymakers and authorities to make amends to  the almost ancient list of nomadic and de-notified communities  that the government refers to all the time have failed to achieve any concrete results. It is as if we are talking to the people who have decided not to listen to the relevance of any such constructive suggestions!!!

Since the Bharthari are not considered to be nomads they also do not feature in the BPL list and since they do not feature in the BPL list they aren't entitled to receive any plot or housing assistance from the government.  Every visit to the Bharthari settlement has just one chorus, “Ben, when will we have a house??” We remain quite because we are helpless and have no answers to their pleas. How many times do we explain that the government is not listening!!!

Recently VSSM team is conducting the research on problems of Bharathri community of Gujarat and it’s in concluding phase, as a part of this research VSSM team member Tohid has organised a meeting of bharatharis of 3 Districts; Mahesana, Banaskantha and Sabarkantha at Vagda village. While our helplessness to address these repeated requests pains us deeply, the music created by Jethakaka invariably soothes our souls in one another meeting of Bharatharis in Rantila of Banaskantha. 

In Video: A glimpse of Jethakaka singing a bhajan to the string of Ravanhatta in the nomadic settlement of Rantila in Banaskantha. (see this link : https://www.youtube.com/watch?v=tB8Z0RnIVZA) 

ભરથરી રાવણહથ્થા પર ભજનો વગાડીને લોકોનું મનોરંજન કરનારા. આમ તો બાળકનો જન્મ થાય એટલે ભરથરી હાલરડુ ગાવા આવે..સદીઓથી વિચરતું જીવન જીવનારા ભરથરી પાસે લોકો ભજનો ગવડાવે અને બદલામાં પોતાની જુની સાડી આપે. આ સાડીમાંથી તે પોતાનું ઘર બનાવે. જેમાં ટાઢ, તડકો કે વરસાદેય ના રોકાય. પણ માથે એક છાપરું હોવાનો તેમાં અહેસાસ હોય.આવા ભરથરી જેઓ સદીઓથી વિચરતુ જીવન જીવ્યા છે પણ રાજ્ય સરકાર તેમને વિચરતી જાતિ નથી ગણતી એટલે તેમનો સમાવેશ વિચરતી જાતિની યાદીમાં નથી. 

ઉત્તર ગુજરાતમાં વસતા તમામ ભરથરીની ઈચ્છા પોતાનું ઘર બને તેવી છે પણ બી.પી.એલ.યાદીમાં તેમના નામ નથી અને સરકાર તેમને વિચરતી ગણતી નથી એટલે અત્યંત દયનીય સ્થિતિમાં રહેતા હોવા છતાં તેમને પ્લોટ મળતા નથી. જેટલી પણ વસાહતમાં જઉ તેમની વિનવણી હવે ઘર મળે એમ કરો બેન તેવી હોય છે. પણ અમે સૌ લાચાર બની જઈએ છીએ.. કેટલી રજૂઆતો આ માટે કરી છે પણ સરકાર જાણે બહેરી થઈ ગઈ છે કે એને સાંભળવું જ નથી. સમજાતું નથી.

હાલમાં VSSM ટીમ ગુજરાતના ભરથરી સમુદાય પર સંશોધન કરી રહી છે જે તેના અંતિમ તબક્કામાં છે અને હવે તેનો રીપોર્ટ થોડા દિવસોમાં સરકારને આપવા જ જઈ રહી છે. તેના ભાગ રૂપે કાર્યકર તોહીદ ધ્વારા ભરથરી સમુદાય જે સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યું છે એ તમામ સમસ્યાઓનો ઉકેલ આવે એ માટે વાગદા ગામમાં મહેસાણા, સાબરકાંઠા અને બનાસકાંઠા એમ ૩ જીલ્લાઓના ભરથરી સમાજના લોકો ભેગા મળ્યા અને બનાસકાંઠા જીલ્લામાં યોજાયેલ મીટીંગમાં જેઠાકાકાએ રાવણહથ્થો વગાડતા વગાડતા ભજનો ગાયા તેની ટૂંકી ઝલક (વિડીયોમાં બનાસકાંઠાના રાંટિલાની એક મીટીંગમાં જેઠાકાકાનું ભજન રાવણહથ્થા પર) (વિડીયો જોવા માટે આ લીંક પર ક્લિક કરો : https://www.youtube.com/watch?v=tB8Z0RnIVZAhttps://www.youtube.com/watch?v=tB8Z0RnIVZA)

Efforts by VSSM enable Bharthari families receive caste certificates…

Nomadic communities with their recently
acquired caste certificates. 

VSSM had to approach the Chief Minister of Gujarat for the allotment of residential plots to 12 Bharthari families belonging to Vijapur. After communicating the issue with the Chief Minster, the matter gathered momentum. The local officials asked  us to prepare the applications and Tohid worked rigorously to ensure that all the required processes were completed. However these applications needed one very important document and that is the caste certificate. Acquiring any of the entitlement documents is an uphill task for the marginalised and poor nomadic families. However,  the most challenging amongst  these is acquiring the caste certificate, a document that is essential if one had to access some of the government welfare schemes. Mamlatdar Shri. Tank extended support and issued caste certificate to 12 Bharthari families on priority basis. We are hopeful that the families will also receive the residential plots very soon. 

We are thankful to Vijapur Mamlatdar Shri. Dalpatbhai Tank for his support to the cause of nomadic communities. 

In the pic - Nomadic communities with their recently acquired caste certificates. 

vssmની મદદથી ભરથરી પરિવારોને જતી પ્રમાણપત્ર મળ્યા

વિજાપુરમાં રહેતાં ૧૨ ભરથરી પરિવારોએ રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટેની મુખ્યમંત્રી સમક્ષ કરેલી રજૂઆત પછી. સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા આ પરિવારોની ઝડપથી દરખાસ્ત તૈયાર કરીને જમા કરાવવાનું vssmના કાર્યકર તોહીદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું. જેમાં ભરથરી પરિવારો વિચરતી જાતિના હોવાનું જાતિ પ્રમાણપત્ર ખુબ અગત્યનું હતું. મામલતદાર શ્રી ટાંકની મદદ્થી ૧૨ પરિવારોના જાતિ પ્રમાણપત્ર તત્કાલ નીકળ્યા અને એમની દરખાસ્ત જમા થઇ ગઈ. એમને જમીન મળવાનો હુકમ ઝડપથી થશે એવી આશા છે. 

વિજાપુર મામલતદાર શ્રી દલપત ટાંક વિચરતી જાતિના કામમાં જે રીતે મદદરૂપ થઇ રહ્યા છે એ માટે અમે સૌ એમનાં આભારી છીએ. 

ફોટોમાં મામલતદાર શ્રી દ્વારા મળેલાં જાતિ પ્રમાણપત્ર સાથે ભરથરી પરિવારો.

VSSM helped 30 nomadic families getting Antyoday Ration card

Vadee, Bharthari, Raval, Gadaliya people ( Nomadic tribes)
with their newly issued Antyoday Ration cards

VSSM presented a request  for issuance of  Antyodaya Ration Cards to 30 nomadic families belonging to Vadee, Bharthari, Raval, Gadaliya communities staying in Bhabhar village of Banaskantha district. Fortunately the officials of Banaskantha are extremely understanding and supportive.  The efforts of Mamlatdar Shri. P. K. Oza and Deputy Mamlatdar Shri. Prakashbhai Chaudhry made it possible for these families acquire Antyoday Cards, which were allotted to them on 24th June 2014 by Shri P. K. Oza and Shri. Prakashbhai Chaudhry, officials instrumental in sanctioning the documents. During the program they informed Naranbhai to bring as many such families for Antyoday Ration Cards as possible, “these are teh families that truly deserve an  antyoday ration card and we will ensure the application is processed ASAP. 

We take this opportunity to thank all the officials working on the issue. 

In the picture families  with their ration cards………

vssmની મદદથી ભાભરમાં રહેતાં ૩૦ વિચરતી જાતિના પરિવારોને અંત્યોદય રેશનકાર્ડ ફાળવાયા

બનાસકાંઠાના ભાભરમાં રહેતા વિચરતી જાતિના ખુબ જ દયનીય સ્થિતિમાં રહેતાં ૩૦ વાદી, ભરથરી, રાવળ, ગાડલિયા પરિવારોને અંત્યોદય રેશનકાર્ડ મળે એ માટે vssm દ્વારા રજૂઆત કરવામાં આવી હતી. બનાસકાંઠાનું વહીવટીતંત્ર વિચરતી જાતિઓ માટે ઘણું સકારાત્મક છે. મામલતદારશ્રી પી.કે. ઓઝા અને નાયબ મામલતદાર શ્રી પ્રકાશભાઈ ચૌધરીના સક્રિય સહયોગથી તેમના જ હસ્તે આજરોજ તા.૨૪/૦૬/૨૦૧૫ના રોજ આ પરિવારોને અંત્યોદય રેશનકાર્ડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું. રેશનકાર્ડ આપતી વખતે બંને અધિકારીએ vssmના કાર્યકર નારણભાઈને કહ્યું, ‘આવા જરૂરિયાત વાળા પરિવારો ધ્યાન પર આવે તો અમારી પાસે લાવજો. આજ પરિવારો જ અંત્યોદય રેશનકાર્ડના ખરા હકદાર છે.’ બનાસકાંઠા વહીવટી તંત્રનો આ તબક્કે આભાર વ્યક્ત કરીએ છીએ.. ફોટોમાં રેશનકાર્ડ સાથે પરિવારો..

70 nomad families get BPL card - Thanks to costant follow-up VSSM

Names of 70 nomadic families from  Diyodar included in the BPL list…

Nomadic Families finally been included in the BPL category

One of the most striking facts we at VSSM encounter on daily basis while working with the nomadic communities  is the absence of these communities from the BPL list of the government, while in reality  most of them reel under absolute poverty. On one hand  it is crucial that the names feature in the the BPL list if the government

welfare schemes have to be availed ,  on the other hand there is severe resistance amongst the authorities towards including  the names of these families in the BPL list.

In one such instance 70 nomadic families families belonging to Meer, Raval, Oad, Bharthari, Gauswami, Nathwadi, Luhar etc.  staying on government wasteland needed their names to be included in the BPL list if they were to access the government schemes meant to benefit the marginalised and poor families. In March 2013 we began the process of getting the names of these 70 families into the BPL list with our team member Naran filing the applications.  Since the application file did not move ahead  we followed  up the matter only to find out from the clerk that the file containing the applications of these families was lost. We were asked to fill in the forms and refile them. Naran repeated the entire process and submitted the file to Block Development officer. But the District Village Development Agency responded saying that currently the work on including the names in BPL list was on hold!!! Fortunately the TDO was quite supportive and agreed that these families were eligible and their names should be included, he did take up the matter but the progress was quite slow. Our rounds to the office and  followup continued,  2 years since submission of forms and there was no  progress yet!!  Tired we filed a complaint under RTI. 

Surprisingly the authorities responded saying the names were included in the list in May 2015 as seen in the picture. 

We are thankful to the government machinery of Banaskanth for their continued support, in cases like this its the support of officials is all we need….

દિયોદરમાં રહેતા ૭૦ વિચરતા પરિવારોના નામ vssmની મદદથી BPL યાદીમાં દાખલ થયા.

સરકારની મહત્તમ યોજનાની મદદ મેળવવા માટે સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલી  BPL યાદીમાં હોવું જરૂરી છે પણ કમનસીબીએ છે કે વિચરતી જાતિના ખરેખર જરૂરિયાત મંદલોકોના જ નામ આ યાદીમાં નથી એટલે આ પરિવારો સરકારની મદદ મેળવી શકતા નથી. દિયોદરમાં સરકારી ખરાબાની જમીનમાં છાપરા કરીને રહેતાં રાવળ ઓડ, મીર, ભરથરી, ગૌસ્વામી, નાથવાદી, લુહાર સમુદાયના ૭૦ પરિવારોને સરકારી મદદની મહત્તમ જરૂરીયાત છે અને એટલે જ તેમના નામ BPL યાદીમાં આવે તે જરૂરી છે.

માર્ચ ૨૦૧૩માં આ પરિવારોના નામ BPL યાદીમાં આવે એ માટે vssmના કાર્યકર નારણે અરજી કરી પણ એ અરજી અન્વયે કોઈ કાર્યવાહી થાય નહી. વારંવારના ધક્કા પછી અમને કહેવામાં આવ્યું કે, ફાઈલ ખોવાઈ ગઈ છે નવેસરથી દરખાસ્ત કરો. નારણે ફરી ફાઈલ તૈયાર કરી તાલુકા વિકાસ અધિકારીને આપી. પણ જીલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સીએ હાલમાં BPLની કામગીરી બંધ છે એવો જવાબ આપ્યો પણ TDO શ્રી ખુબ જ હકારાત્મક. એમણે કહ્યું, ‘વિચરતી જાતિના આ પરિવારો ખરા હકદાર છે એમના તરફી હકારાત્મક વિચારવાની જરૂર છે અને vssm સંસ્થા પણ ખુબ જ સારું કામ કરે છે. બસ પછી ફરી પ્રક્રિયા આરંભી. પણ ગતિ ધીમી. અમે ફોલોઅપ કરીએ પણ બે વર્ષ થવા આવ્યાં છતાં યાદી સંદર્ભે કોઈ મેળ ના પડે. છેવટે કંટાળીને RTI કરી અને RTI ના જવાબમાં આ પરિવારોના નામ દાખલ થયાના સમાચાર મળ્યા અને તાજેતરમાં (મે ૨૦૧૫માં) જ એમને BPL યાદીનો દાખલો મળ્યો જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.

બનાસકાંઠા વહીવટતંત્રની મદદ વગર આ કામ થવું અશક્ય હતું સૌનો આ તબક્કે આભાર માનીએ છીએ.