A Step Toward National Recognition for Social Change...

 The title of “Changemaker” is given to individuals who have made a significant contribution to social change. The Better India has initiated a voting process for this, and they have included our name in the list and shared the details with us.

Personally, we have never applied for awards. However, at times it feels that if the work we do is to be connected with the entire country, then it is important to be present on such platforms as well.

That is why I am sharing this information with you today. There is a voting process involved. You have been familiar with our activities for many years, and if you feel it is appropriate, I request you to please cast your vote.

ચેન્જ મેકર જેમણે સમાજ બદલાવમાં પોતાની હિસ્સેદારી નોંધાવી હોય તેને અપાતુ બીરુદ. બેટર ઈન્ડીયા દ્વારા આ માટે વોટ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું. આમ તો ચેન્જ મેકરના લીસ્ટમાં પણ એમણે જ મુક્યા ને મને એમણે આ વિગતો મોકલી. વ્યક્તિગત રીતે એવોર્ડ મળે એ માટે અમે ક્યારેય અરજી કરતા નથી. પણ ક્યારેક લાગે કે આપણે જે કાર્યો કરીએ તેને સમગ્ર દેશ સાથે જોડવું  હોય તો આવા ફલક પર પણ જવું જોઈએ. એટલે આજે આ વિગત તમારી સાથે શેર કરી છે. આમાં વોટ કરવાનો હોય. તમે સૌ વર્ષોથી અમારી પ્રવૃતિઓ જાણો, તમને લાગે કે આમાં વોટ કરી શકાય તો કરજો..

Link: https://campaign.thebetterindia.com/tbi-showcase/

@thebetterindia

 

#mittalpatel #vssm

VSSM will continue to persevere to get such homeless families their safe places...

Mittal Patel meets raval
families mitha dharva village

 “No one was willing to marry their daughters with our sons!”

“Why?” I had wondered as you would after hearing this statement.

“We  lacked  pucca houses to stay in; who wants to send daughters to impoverished mud houses with tethered roofs?”

The Raval families of Patan’s Mitha Dharva village have been staying here on government wasteland in houses built of mud and straw. The families lack funds to buy land they could own. VSSM’s Mohanbhai was in contact with these families and understood their apathy. He helped them file applications for allotment of residential plots. The district Collector of Patan, Shri Anand Patel, is very compassionate human being; he immediately sanctioned plots for these families.

“We have been requesting for years, have rubbed off numerous  soles of our footwear, but the plots remained elusive.” Harjibhai shared.

It took constant follow-ups on the part of VSSM’s Mohanbhai, who would visit the collector’s office regularly. The administration was also sensitive toward these families, and the Sarpanch remained proactive. However, it took all these collective efforts for the Raval families to receive plots and aid to build houses over the plots.

As we always convey, the Rs. 1.20 lacs the government sanctions for the construction of a house is insufficient to support the construction cost of a decent home.

“Building a house happens once in a lifetime; hence we want to build a good one!” Harjibhai and others from the settlement opined. So the families began building their homes by drawing money from their savings or borrowing when they did not have enough. There would also be a time when the construction would pause because their reserves ran dry. But they managed to finish the construction and build houses big enough to meet the needs of growing families. It felt good to see the constructed, thoughtfully finished homes.

We will continue to persevere to get such homeless families their safe places. A home is a cocoon that one needs to rest a tired soul and rejuvenate to keep going.

We are grateful for our team, which does terrific work in their respective regions. For example, in Patan, Mohanbhai works hard to find needy families and link them with government welfare schemes.

I am grateful to Shri Pratulbhai Shroff for his generous support in keeping our team running; it wouldn’t have been possible any other way.

'અમારા છોકરાંઓને છોકરીઓ આપવા કોઈ રાજી નહોતું..'આ વાક્ય સાંભળીને આવું કેમ એ પ્રશ્ન સૌ કોઈને થાય.. મનેય થયો.. જેની ચોખવટ કરતા હરજીભાઈએ કહ્યું;  'રહેવા પાક્કુ ઘર નહીં, છાપરાંમાં કે માટીના કાચા બનાવેલા ઘરમાં રહીએ એમાં છોકરી દેવાનું કોણ કરે?'

વાત છે પાટણના મીઠા ધરવા ગામની. વર્ષોથી રાવળ પરિવારોગામની સરકારી જમીન પર રહે. પોતાની માલીકીની જમીન ખરીદવા તેમની પાસે પૈસા નહીં. 

અમારા કાર્યકર મોહનભાઈ આ પરિવારોના સંપર્કમાં. એમણે આ પરિવારોની ઘર નહોવાની દુવિધા સમજી અને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફળવાય તે માટે કલેક્ટર શ્રી આનંદ પટેલને અરજી કરી.

આનંદભાઈ એકદમ સંવેદનશીલ એમણે તુરત ..... પરિવારોને પ્લોટ ફળવાયા. 

હરજીભાઈ કહે, 'આ ઈતિહાસ હતો બેન. અમે વર્ષોથી પ્લોટ મળે તે માટે રજૂઆત કરતા પણ અમારા ચંપલ ઘસાઈ ગયા.'

VSSMના કાર્યકર મોહનભાઈનુ કલેક્ટર કચેરીમાં સતત ફોલોઅપ ને અધિકારીઓની પણ લાગણી, માટે આ પ્લોટ મંજૂર થયા. ને મકાન બાંધવા સહાય પણ મળી. ગામના સરપંચે પણ આમાં ઘણી મદદ કરી. 

મકાન સહાય તો 1.20 લાખ મળે આમાં સરખુ ઘર કેવી રીતે બંધા?. હરજીભાઈ ને વસાહતના અન્ય કહે, ઘર એક વખત જ બાંધવાનું. આમ પોતાની બચત ક્યાંક ઉછીના પાછીના ક્યાંક થોડા પૈસા ભેગા થાય ને થોડુ ઘર બાંધે પૈસા ખુટે એટલે વિરામ લે અને વળી પાછા પૈસા ભેગા થાય એટલે પાછુ શરૃ કરે. આમ ધીમે ધીમે આ પરિવારોએ ઘર બાંધવાના શરૃ કર્યા. 

પણ એમણે બાંધેલા ઘર જોઈને રાજી થવાય. લાંબુ વિચારીને એમણે ભવિષ્યમાં દિકરા વહુ આવે તો એમના માટે અલગ આયોજન થઈ શકે એ રીતે બાંધ્યા. હમણાં મીઠા ધરવા જવાનું થયું. બંધાઈ રહેલા અને ક્યાંક બંધાતા ઘરો જોઈને રાજી થવાયું. ઘર એ પગને વિશ્રામ આપે. આગળ વધવાની ધગશ પણ એનાથી થાય. બસ આવા ઘરવિહોણા મહત્તમ લોકોને ઘર મળે તે માટે આગળ પણ મથ્યા કરીશું. અમારા કાર્યકર મોહનભાઈનો આભાર. આવા જરૃરિયાતવાળા માણસોને શોધી તેમને સરકારીની યોજનાઓ સુધી પહોંચાડવાનું કરવું પણ બહુ અગત્યનું.આવા કાર્યો કરી શકીએ તે માટે મદદ કરનાર આદરણીય પ્રતુલભાઈ શ્રોફની આભારી છું. તેઓ અમારી ટીમની દોડતી રાખવામાં મદદ કરે..

#MittalPatel #vssm #housing #wellset #ownahome #happy

Mitha Dharva Raval Settlement

Mittal Patel visits Mitha Dharva Raval
Settlement

Harijbhai Sharing his feelings
with Mittal Patel

We are grateful to the Kheda administration for their sensitive approach towards nomadic families...

Mittal Patel with Madari families of  Kheda

“Many thanks, Saheb, we have been struggling for many years to obtain ration cards and residential plots. At last, a District Collector has paid attention to our needs, and our work is accomplished.” The madari families of Kheda’s  Taiyabpur village were a happy bunch. While most Madari families living in Taiyabpur had received residential plots, a few had been left out. VSSM’s Rajnibbhai had helped them file applications. After Collector Shri Bachani Saheb and DDO Shir Mehul Dave took charge of the Kheda district, they began working on the pending applications.

Thirteen families received plots, while 34 remain due to a lack of support documents. The families do not have ration cards. VSSM has filed applications for these 34 families and other families who did not have ration cards. Consequently, 60 families received ration cards. We are hoping they will soon begin to receive grains too.

Once the elections are over, we will also follow up on the allotment of residential plots.

We are grateful to the Kheda administration for their sensitive approach towards these families; it has helped us accomplish many long pending tasks. Hopefully, with the continued pace, we will achieve the remaining tasks.

 'સાહેબનો ઘણો આભાર.. અમે વર્ષોથી રેશનકાર્ડ અને રહેવા પ્લોટ મળે એ માટે મથતા હતા તે કલેક્ટર સાહેબે અમારી સામે જોયું. અમારુ કામ થયું..'

#ખેડાના #કપડવંજતાલુકાના #તૈયબપુરા ગામમાં રહેતા #મદારી પરિવારોએ હરખ સાથે આ કહ્યું. 

તૈયબપુરામાં રહેતા ઘણા મદારી પરિવારોને રહેવા પ્લોટ મળી ગયેલા પણ કેટલાક પરિવારો બાકી. બાકી રહેલા પરિવારોને પ્લોટ મળે તે માટે અમારા કાર્યકર રજનીભાઈએ અરજી કરેલી. 

કલેક્ટર શ્રી બાચાણી સાહેબે  અને જિલ્લા વિકાસ અધિકારી શ્રી મેહુલ દવે સાહેબે ખેડાનો કાર્યભાર સંભાળ્યો ને અમારી કરેલી અરજીઓ પર કાર્યવાહી શરૃ થઈ. 

13 પરિવારોને પ્લોટ ફળવાયા. 34 જેટલા પરિવારો હજુ બાકી પણ એમના પુરાવામાં તકલીફો. મૂળ રેશનકાર્ડ એમની પાસે નહીં. અમે આ 34 ને એ સિવાયના કે જેમની પાસે કાર્ડ નહોતા તે પરિવારોની અરજી કરી અને 60થી વધુ પરિવારોને કાર્ડ મળ્યા. હા અનાજ મળવાનું હજુ શરૃ નથી થયું. પણ એ પણ ઝડપથી થશે.  

સાથે બાકી રહેલા પરિવારોને પણ ચૂંટણી પતે પછી પ્લોટ ફળવાય તે માટે અમે પાછી રજૂઆત કરીશું.

પણ ખેડા વહીવટીતંત્રનો ખાસ આભાર એમની લાગણીના લીધે આ બધા કાર્યો સરસ થાય છે.. હજુ કેટલુંક બાકી છે એ બધુ પણ પતે એવી આશા...

#MittalPatel #VSSM #NomadicTribes #Madari

Mittal Patel with the madari families who received their
ration cards

60 nomadic families with their ration cards

Combined efforts from our well-wisher and government officials will help the impoverished Vadi families move into homes built with care and love...

Shri Jai Goswami alloted residential plots to
 9 nomadic families of Tadav

Tadav is a remote village in Banaskantha’s Vav block.

In 2006,  when we first learned about the presence of the nomadic Vansfoda community, I visited the village with Manubhai of Dalit Sangathan and our ex-teammate Shardaben.

The settlements of these communities are located amid wild woodlands.

“What are your expectations from the government?” we had asked these families.

“We need identity documents (Voter ID cards); we have no paper to prove our existence,” they had responded.

We had raised the issue with the government, and the then Chief Election Officer Shri Vinod Babbar helped issuance of Voter ID cards for thousands of such families.

Shardaben had completed the formalities of filling up the forms and asked the applicants to reach Mamlatdar’s office at 11 o’clock on Monday.

It was Monday, and no one had reached the office. Shardaben called to inform me that the community men had not come to the office. I called Lalabhai, Bhikhabhai to inquire about their absence.

“Khamma bapa!” they said.

“You have to reach the office!” I told them again.

“Khamma bapa!” was the repeated response.

Every time I insisted, they would utter Khamma Bapa (apologies).

They did not make it to the office on Monday. I failed to understand the reason for this behavior. I could only understand the reason behind this attitude after my next visit to the settlement.

Shir Vinod Babbar had made special provisions to ensure it becomes easy for families to access Voter ID cards. In my book “Sarnama Vina na Manvio” I have shared this and many such stories at length.

VSSM had been striving for years to acquire residential plots for these Vansfoda families, but the efforts did not yield any results. Gradually the families began receiving support from the village and its Sarpanch Shri Pravinnsinh. Later one of our ardent supporters and well-wishers Jai Goswami was transferred to the region as Block Development Officer.  Shri Jai is a very compassionate official; he also donates to VSSM’s initiatives. Whenever he gets transferred to a new region, he invariably calls up to inform and offer help whenever needed.

After he was transferred to the Vav block, he immediately allotted residential plots to 9 families of Tadav, few still remain, but we are sure they too will be allotted plots at the earliest.

We are also grateful for the support of DDO Shri Swapnil Khare for his interest and consent to our efforts.

Jaibhai has also committed to releasing housing support to these families during Navratri. Once the assistance comes through Shri Dhramenbhai Shah, VSSM’s Mumbai based well-wisher will contribute the remaining amount to help these Vadi families complete their houses. These combined efforts will help the impoverished Vadi families move into homes built with care and love.

We also thank our team members Naranbhai and Bhagwanbhai for chasing these and many such applications to bring them to the desired conclusion. And many thanks to the village Sarpanch and leaders and each of you who have supported these efforts from the beginning.

ડાવ બનાસકાંઠાના વાવમાં આવેલું ગામ.

2006માં પહેલીવાર ત્યાં રહેતા વાંસફોડા જેને ત્યાં સૌ વાદી તરીકે ઓળખે તેમના વસવાટની માહિતી મળેલી ને હું ત્યાં દલિત સંગઠનના મનુભાઈ સાથે એ વખતે અમારી સાથે હતા તે અમારા કાર્યકર શારદાબહેન સાથે પહોંચી.

બાવળોની વચમાં આ પરિવારોના ડેરા. સરકાર પાસે શું અપેક્ષા એવું પુછ્યું ત્યારે એમણે કહેલું, 'ઓળખોણનો ઓધાર' (મતદારકાર્ડ)

પણ એમની પાસે કોઈ પુરાવો નહીં. એ વખતે આદરણીય વિનોદ બબ્બર સાહેબ મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારી અમને આવા ઓળખાણ વગરના માણસોને ઓળખાણ મળે તે માટે મદદ કરે. 

શારદાબહેનને આ પરિવારોના મતદારકાર્ડ માટેના ફોર્મ ભરવા કહ્યું અને સોમવારે મામલતદાર કચેરીએ બધા વ્યક્તિઓ 11 વાગે ફોર્મ જમા કરાવવા પહોંચી જજોનું કહ્યું.

સોમવાર આવ્યો પણ કચેરીએ કોઈ પહોંચ્યુ નહીં. શારદાબહેને મને કહ્યું ને મે લાલાભાઈ, ભીખાભાઈને ફોન કર્યો ને કહ્યું, 'કેમ કચેરીએ પહોંચ્યા નથી? ત્યાં આજે અધિકારીને મળવાનું છે..'

મારી વાત સાંભળી લાલાભાઈએ કહ્યું, 'ખમ્માબાપ..'

મે ફરી કહ્યું;

'તમારે જવાનું છે' 

'ખમ્મા બાપ...'

ટૂંકમાં હું કાંઈ પણ કહુ જવામાં એ 'ખમ્મા બાપ..' બોલે..

મારી વાત એ સમજ્યા નથી કે શું ગરબડ થાય છે એ ન સમજાયું. પણ એ સોમવારે ન ગયા. એ પછી રૃબરૃ ફરી વસાહતમાં ગયા ને આખી વાત સમજાવી..

ટૂંકમાં આવી સ્થિતિવાળા ટડાવના આ પરિવારોને મતદારકાર્ડ મળે તે માટે ખુદ વિનોદ બબ્બર સાહેબે મામલતદારને સૂચના આપેલી. 

મારા પુસ્તક 'સરનામા વિનાના માનવીઓ' માં આ આખી ઘટનાનું વર્ણન કર્યું છે. 

આવા વાંસફોડા પરિવારોને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે તે માટે અમે વર્ષોથી રજૂઆતો કરતા. પણ  મેળ નહોતો પડતો. 

ટડાવ સરપંચ પ્રવિણસીંહ અને ગામનો સહયોગ પણ આ પરિવારોને મળવા માંડ્યો હતો.. આવામાં પ્રિય ભાઈ જય ગોસ્વામીની ત્યાં તાલુકા વિકાસ અધિકારી તરીકે બદલી થઈ. એકદમ લાગણીવાળા અધિકારી. વળી અમારા કાર્યોમાં એ અનુદાન પણ આપે. હંમેશાં જ્યાં પણ બદલી થાય ફોન કરીને, બહેન આ જગ્યાએ છું મારા લાયક કોઈ પણ કામ હોય જણાવજોનું એ અચૂક કહે. 

તેમની બદલી વાવ તાલુકામાં થઈ ને એમણે ટડાવના 9 પરિવારોને પ્લોટ ફાળવણી તત્કાલ કરી દીધી.

જો કે હજુ કેટલાક પરિવારો બાકી છે એમને પણ સત્વરે પ્લોટ ફળવાય તેવી આશા છે. 

જિલ્લા વિકાસ અધિકારી શ્રી સ્વપ્નીલ ખરેનો પણ ઘણો આભાર. એ પોતે પણ અમારા કાર્યોમાં ખુબ રસ લે ને મદદ પણ કરે. 

આ પરિવારોને મકાન સહાય પણ નવરાત્રીમાં આપી દેવાનું જયભાઈએ કહ્યું છે. સરકારી સહાય મળશે પછી મુંબઈમાં રહેતા અમારા ધર્મેનભાઈ શાહ સારુ મકાન બને તે માટે ખુટતી રકમ આપશે. આમ સરકાર અને VSSM સાથે સંકળાયેલા પ્રિયજન ધર્મેનભાઈની મદદથી વાદી પરિવારોના ઘર બાંધીશું.. એમને વગડાંમાંથી વહાલપની વસાહતમાં લઈ જઈશું.

અમારા કાર્યકર નારણભાઈ, ભગવાનભાઈનો પણ ઘણો આભાર.. ને આ કાર્યમાં શરૃઆતથી જે પણ વ્યક્તિઓએ મદદ કરી તે, ગામના સરપંચને ગામના અન્યોનો પણ ઘણો આભાર...

#MittalPatel #VSSM

Shri Jai Goswami a very compassionate official presented
plot allotment paper to nomadic families

The Current living condition of nomadic families

VSSM Coordinator Naran Raval gave plot allotment paper to
Vadi families

The enriching experiences of working at the grassroots….

Mittal Patel meets Sedi Ma during her visit to Surendranagar

Laughter they say is the best medicine, let’s lighten up our moods and take our attention off the COVID talks!!

“How old are you Ba?”

“Must be 150 -200 years!”

“This made you laugh, right? I had laughed too. However, to Sedi Ma these numbers do not matter.”

Nomadic Women

Allow me to share an interesting episode of the time I had begun working to help these nomadic communities obtain their identity documents.

I was filling up the forms for Voter ID cards. I would make everyone sit a queue, come up when their turn came and fill up their details. Two women lead an elderly lady to me.

“Ben, her form needs to be filled up.”

“Ba, what is your age?” I inquired after filling up the other required details.

“I think it must be 30-35!!”

“Ba, it cannot be only 35!” I said as she was unable to walk on her own.

“Cannot be a year more than 35,” Ba replied confidently.

I know it is forbidden to ask women their age, but Ba was beyond comprehension.

Well, I called her eldest child and her son whose age was above 65 years for sure turned up. I asked him his age to which he replied, “almost 30!”

I stopped myself for arguing with him and called his eldest child…. That way I called upon Ba’s 4 generations and wrote her age to be 85 years.

After so many years Sedi Ma whom you see in the picture reminded me of that Ba. Sedi Ma stays in Surendranagar.

“Ma, there is a 50 years difference in 150-200!” I told Sedi Ma.

“How do I know that, but I know for sure we have settled here for 150 years. His father (Navghanbhai) and I have set up our caravan here.” she laughed and replied.

“Ma, you should be featured in Guniess Book!!”

“What would that be??”

કોરોનાનું વાંચી વાંચીને ટેન્શન થતું હોય તો ચાલો થોડું હસીએ... આમ પણ હસવું તબીયત માટે સારુ છે ને ઘેર બેઠા બેઠા કંટાળોય ઘણો આવતો હશે....

'તમને કેટલા વરસ થ્યા બા'

'થ્યા હશે દોઢસો બસો... 'સાંભળીને હસવું આવ્યું ને? મનેય એમ જ થયું. પણ સેદી માને આ વરસ સાથે સાચે કાંઈ લેવા દેવા નથી...

એક રસપ્રદ ઘટના કહુ... એ સમય હતો વિચરતી જાતિઓ સાથે કામ શરૃ કર્યાનો. હું એ વખતે આ જાતિઓને તેમની ઓળખના આધારો અપાવવાનું કરી રહી હતી.

રાજકોટ પાસેના પારેવડામાં હું તેમના મતદારકાર્ડના ફોર્મ ભરતી હતી. લોકોને એક લાઈનમાં બેસાડી વારાફરતી બોલાવી તેમના ફોર્મ ભરવાનું હું કરતી. આવામાં બે બહેનો એક માડીને ટેકો દઈને મારી પાસે લાવ્યા અને કહ્યું, બેન આમનું ફારમ બાકી સે...મે માડીને નામ પુછ્યું.. એમણે કહ્યું ને મે લખ્યું. એ પછી મે પુછ્યું મા ઉંમર શું થઈ...

એમણે કહ્યું, થ્યાં હસે તરી પાંતરી...બે જણાના ટેકે આવેલા માજીના તરી પાંતરી! મે કહ્યું મા આટલા નો થાય... તો એમણે કહ્યું, પાંતરીથી તો એકેય વધારે નઈ થ્યું હોય..

બહેનોની ઉંમર ના પુછાય એ વાત સાચી પણ આ માડી...

ખેર પછી તો મે એમના સૌથી મોટા સંતાનને બોલાવવા કહ્યું. એમનો દીકરો આવ્યો.. જેની ઉંમર લગભગ 65 ઉપર હશે.. એને પુછ્યું કે તમારી ઉંમર? તો એણે કહ્યું. તરી થ્યા હશે.. આખરે ઉંમર પુછવાનું મે રહેવા દીધુ અને એ ભાઈને એના સૌથી મોટા સંતાનને બોલાવવા કહ્યું, એ આવ્યો.. એની ઉંમર પુછવા કરતા એના સૌથી મોટા બાળકને બોલાવવા કહ્યું... આમ કરતા કરતા મે માડીની ચાર પેઢી જોઈ.. અને પછી માડીની ઉંમર પંચ્યાસી લખી...

એક એ માડી ને બીજા સેદીમાં જેમની સાથેનો ફોટો તમે પણ જોઈ શકો છો.. સેદી મા સુરેન્દ્રનગરમાં રહે છે. મે સેજીમાને કહ્યું દોઢસો અને બસ્સોમાં પચાસ વર્ષનો ફેર હોય મા?એ હસ્યા અને કહ્યું.. બળ્યું ઈ બધું ધ્યાન અમારાથી નો રે.. પણ અમારો વસાવટ આંયા સુરેન્દ્રનગરમાં દોઢસો બસો વરહનો... મે અને આના(નવઘણભાઈના) બાપાએ આંયા ગાડા ખોઈલાતા....

મે કહ્યું, મા તમારુ નામ તો ગ્રીનીસ બુકમા ંલખાવું જોવે... એમણે કહ્યું, ઈ વળી કઈ બલા...

હવે હું ઉંમરને લઈને ઝાઝી માથાકૂટ અમારા પરિવારોમાં નથી કરતી....

#mittalpatel #nomadic #denotied #surendranagar #socialimpact #ntdnt #nomadicfamily #noamdicpeople #denotifiedpeople #lifeofnomadic #humanrights #votercard #વિચરતા #વિમુક્ત #સુરેન્દ્રનગર #ગુજરાત #માનવઅધિકાર

#મિત્તલપટેલ

The entire team of VSSM always remians eager to help the nomadic communities...

Mehboobbhai Salat showing his file containing documents to
Mittal Patel

“Kanu Saheb, can you please go through these documents to check if anything is missing?”

Mehboob Salat of Morbi’s Nava-Jambuliya appeared before us with a file containing the documents he wanted Kanubhai to review.

“Why don’t you check it for yourself, see if it has Aadhar card, ration card, voter id card, Ma card, caste and income certificates.” I replied.  

Mehboobbhai Salat with his documents

“Ben, I will not be able to make-out! Kanubhai, tell me which of the document  that Ben just mentioned is missing.”

“Arre, why don’t you read and confirm by yourself.”

“I have not gone to school,” Mehboob replied hesitantly.

“Oh! So where did you get this nice looking file from? Who taught you to file the documents in such an organised  way?”

“I have followed Kanu Saheb to Mamlatdar’s office many a times. I would see the  officials  carry documents in  files. I too had decided that on the day  I obtain my identity documents I too will  file them in a good file. When I received Voter ID card I went to a shop and bought back the best looking file from many the shopkeeper showed me.” Mehboob gave a generous smile after narrating this.

“Good, now that we have a file the documents will be preserved well,” I said taking the file from his hand. I found an unopened envelope while going through the documents in the file. I looked at the envelope, before anyone could say a word Mehboob spoke up, “Glad you took a look at it. The letter has been with us for such a  long time since,  Kanu Saheb had  not come to the settlement, it is yet to be opened!” Mehboob replied.

“So every letter you receive needs to be opened by Kanu Saheb?”

“ Of course, what would we do after opening it, we can hardly read or understand. So we await his arrival.”

“You set-out of  the settlement, people can read it for you anywhere you have gone so why just Kanu Saheb.”

“That is true but Kanusaheb makes it very easy for us to understand.”

Kanubhai and Chayaben are in charge of Morbi and Rajkot district. The communities hold tremendous respect for this empathetic duo. In fact the entire team of VSSM always remains eager to help the nomadic communities.  

Mehboob has immense affability towards his file, he was happy he too had a proper file like other individuals and officials to hold his important documents. So much so that he has preserved the postal documents well too.

 The images helps you comprehend all we have written!!

'કનુસાહેબ આ મારા કાગરિયા જોઈ દ્યોને આમાં કાંઈ ખુટે સે...'

આવું કહીને હાથમાં ફાઈલ લઈને મોરબીના નવા જાંબુડિયામાં રહેતો મહેબુબ સલાટ અમારી સામે આવ્યો. મે કહ્યું,

'તુ જાતે જ જોઈ લેને આધારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ, મતદારકાર્ડ, મા કાર્ડ, જાતિપ્રમાણપત્ર અને આવકનો દાખલો હોવો જોઈએ એમાંથી શું નથી?'

'મોટાબેન એવી કાંઈ અમને ખબર નો પડે. ઓ કનુભાઈ આ બેન કેસે એમાંથી કોઈ કાગરિયું આ ફાઈલમાં ખુટે સે..'

'અરે તુ વાંચને એમાં કનુભાઈને શું પુછવાનું?' થોડું શરમાઈને મહેબુબે કહ્યું, 'હું નેહાળ નથ ગ્યો'

'ઓહ'

'તો આટલી સરસ ફાઈલ ક્યાંથી લાવ્યો અને એમાં કાગળિયા મુકાય એવું કોણે સમજાવ્યું?'

'હું કનુસાહેબ હારે મામલતદાર કસેરીએ ગ્યો તો ન્યાં હંધા આવી ફાઈલો લઈને આવ'તા. ઈ ટાણે તો મારી પાહે કોઈ પુરાવા નહોતા. પણ તે દિવસે નક્કી કઈર્યું તું કે જે દાડે પુરાવા જડશે તે દાડે આવી ફાઈલમાં જ હુંએ બધુ ગોઠવીશ. તે મતદારકાર્ડ જઈડું પસી દુકાને જઈને મે કાગરિયા ભીડાવવાની ફાઈલ માંગી. દુકાનવાળાએ ઘણી ફાઈલો બતાવી પણ મે એમાંથી હારામાં હારી અને મોંધી ફાઈલ લીધી'

આટલું બોલી મેહબુબ એકદમ મસ્ત હસ્યો.ચાલો ફાઈલ આવી એટલે કાગળિયા સચવાશે એમ કહીને મે એની પાસેથી ફાઈલ માંગી. ફાઈલના પાના ફંફોસતા. એક કવર શીલબંધ પડેલું જોયું. મે કવરહાથમાં લીધુ અને મહેબુબને કશું પુછુ એ પહેલાં જ એણે કહ્યું,

'આ લો તમે હારુ કઈર્યુ. આ ટપાલ કે'દીની આઈવીતી. પણ કનુસાહેબ આઈવા નહોતા એટલે ટપાલ ખોલી નોતી'

'તે દરેક ટપાલ આવે તે કનુસાહેબ જ ખોલે?'

'હાસ્તો.. અમે ખોલીને હું કરીએ. સાહેબ જ વાંસે અને પસી અમને કે આમ કરવાનું કે તેમ કરવાનું..'

'પણ ટપાલ તો વસાહતમાંથી તમે જ્યાં કામે જતા હોય તેમને બતાવો તો એ લોકો પણ કહી દે કે આમાં શું લખ્યું છે?'

'હા માળુ એ વાતેય રાઈટસે. પણ બેન કનુભાઈ ખોલે તો હારુ એ બધુ ગેડ પાડીને હજમાવે..'

કનુભાઈ અને છાયાબહેન VSSMના મોરબી, રાજકોટ જિલ્લાના કાર્યકર. બંને માટે વસાહતના લોકોને બહુ માન અને બેય સદાય વંચિત પરિવારોના કામ માટે તત્પર. કનુભાઈ, છાયાબહેનની જેમ VSSMની આખી ટીમ એવી જ મજબૂત છે..

મહેબુબને ફાઈલ પ્રત્યે બહુ પ્રેમ હતો. ભણ્યો નથી પણ બધા સાહેબ રાખે એવી ફાઈલ એની પાસે છે એનો આનંદ એને છે વળી સૌથી અગત્યનું આ ફાઈલનો તેણે બરાબર ઉપયોગ કર્યો છે આ ઉપયોગ ત્યાં સુધી કે ટપાલના કવરો પણ એણે એટલી જ માવજતથી સાચવ્યા છે...

ફોટોમાં લખ્યું એ બધુયે જોઈ શકાય છે...

#MittalPatel #VSSM #Salat #Nomadic