The Journey Towards a Thousand Jal Mandirs...

Mittal Patel discusses water managemnet with the villagers

 The people living in the lower settlement of Dhroi village in Khedbrahma of Sabarkantha shared their concern with us:

‘As long as this pond holds water, we have the right to drinking water. We also use this water for farming. But the pond is shallow, so it cannot store much water. Because of this, we do not get enough water for the winter crop. Once the pond dries up, we have to carry pots on our heads or cans in our hands and walk long distances to fetch water. Even giving water to our cattle becomes difficult.’

The people living in the lower settlement receive water through a pipeline connected to the pond. But once the pond dries up, the pipeline also runs dry.

Through the joint partnership of the government’s Sujalam Sufalam Yojana and Dr. K. R. Shroff Foundation,we undertook the work of deepening this pond. Earlier, the water in the pond would dry up by the end of winter. Now, after the excavation, the villagers are hopeful that water will remain available until summer. They also believe they will now be able to cultivate a proper winter crop.

Apart from this, the villagers requested that a hand pump be installed. Their economic condition is weak. Most of them own just one or two vighas of land. On these small farms, they grow enough maize or wheat to feed their families for the year. Beyond this, they work as laborers wherever they can find employment nearby. In such circumstances, constructing a hand pump on their own is impossible for them.

The government should ideally provide a water supply system, but for some reason it has not happened yet. ‘Nal Se Jal’ — water through taps to every household — still remains a distant dream here.

We will try our best to arrange a hand pump. And now that the pond has been deepened and can hold more water, there is hope that the hand pump too will have a sustainable water source.

When we asked the villagers when this pond was originally dug, they replied, ‘We do not remember.’

There are countless such ponds still waiting to be restored. If these ponds are revived and filled with water, many water-related problems can find lasting solutions.

We did whatever we could from our side. Special thanks to respected Pratulbhai Shroff. His partnership with the government made this pond restoration possible. Since the tribal families do not own tractors, the work of removing and transporting the excavated soil was carried out through his support.

So far, 380 ‘Jal Mandirs’ (water reservoirs) have been restored. In the coming years, the goal is to restore 1,000 Jal Mandirs. May God help fulfill this noble mission.”

આ તળાવમાં જેટલો સમય પાણી ભરાયેલું રહે એટલો સમય માટે અમને પીવાના પાણીનું હખ રહે. ખેતીમાં પણ અમે આ પાણી વાપરીએ. પણ તળાવ છીછરુ એટલે એમાં ઝાઝુ પાણી ન ભરાય. એટલે શિયાળુ પાકમાં અમને પુરતુ પાણી ન મળે. આ પાણી સુકાય એટલે અમારે માથે બેડા કાં હાથમાં ડબ્બા લઈને દૂર દૂર પાણી ભરવા જવું પડે. ઢોરને પાણી પીવડાવવામાં પણ તકલીફ પડે."

સાબરકાંઠાના ખેડબ્રહ્માના ધરોઈ(ધ્રોઈ)ગામના નીચા ફળિયામાં રહેતા લોકોએ આ વાત કરી. તળાવમાંથી એક પાઈપ વાટે નીચા ફળિયામાં રહેતા લોકોને પાણી મળે. પણ તળાવ સુકાય એટલે પાઈપમાં પાણી ન આવે. 

સરકારની સુજલામ સુફલામ યોજના અને ડો.કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનની સંયુક્ત ભાગીદારીમાં અમે આ તળાવ ખોદ્યું. શિયાળો ઉતરતા તળાવમાંથી પાણી સુકાઈ જતું. હવે તળાવ ખોદાતા ઉનાળા સુધી પાણી રહે તેવી લોકોને આશા છે. શિયાળુ પાક પુરતો લઈ શકાશે એવી પણ એમને આશા છે. 

આ સિવાય લોકોએ એક હેન્ડપંપ બનાવી અપો તો સારુ એવી વાત કરી. એમની આર્થિક દશા નબળી છે. એક - બે વીધા જમીનના આ માલીકો. એમાં એ નાનકડી ખેતી કરે જેથી આખા વર્ષની મકાઈ કે ઘઉં એ પોતાના પરિવાર માટે પકવી શકે. આ સિવાય આજુબાજુ જ્યાં પણ મજૂરી મળે ત્યાં એ જાય. આવામાં પોતાના માટે હેન્ડપંપ જાતે બનાવવાનું તો એ કરી ન શકે. સરકાર દ્વારા પાણીની વ્યવસ્થા થવી જોઈએ પણ એ કોઈકકારણસર નથી થઈ. નલ સે જલ તો અહીંયા ક્યારે થશે એ સવાલ છે.

હેન્ડપંપ થાય એવો પ્રયત્ન કરીશું. ને તળાવ ખોદાયું એમાં પાણી ભરાયું એટલે હેન્ડપંપમાં પણ પાણી મળી રહેશે. 

આ તળાવ ક્યારે ખોદાયું તો એવું લોકોને પુછ્યું તો એમણે કહ્યું, અમને યાદ નથી. અસંખ્ય તળાવો છે જે ખોદાવવાની વાટ જોઈ રહ્યા છે. એ બધા ખોદાય ને એમાં પાણી ભરાય તો પાણીની સમસ્યાનો ઉકેલ આવી શકે..

ખેર અમે અમારાથી બનતું કર્યું. આદરણીય પ્રતુલભાઈ શ્રોફ નો ઘણો આભાર. સરકાર સાથે એમણે ભાગીદારી કરી એટલે આ તળાવ ખોદાવવાનું શક્ય બન્યું. કારણ આદિવાસી પરિવારો પાસે પોતાના ટ્રેક્ટર ન હોય એટલે માટી ઉપાડવાનું કામ એમણે કર્યું. 

380 જલમંદિરો નો જિર્ણોદ્ધાર કર્યો છે. આવનારા વર્ષોમાં 1000 જલમંદિરનો જિર્ણોદ્ધાર કરવો છે. ઈશ્વર આ મનોરથ પૂર્ણ કરાવે તેવી શુભભાવના..

Mittal Patel with the villagers of the Dharoi

Rainwater filled in Dharoi Lake

Dharoi lake 

VardhanaMuwada Village Tackles Water Crisis Through Pond Restoration...

Mittal Patel worshiping rainwater

In VardhanaMuwada village of  Gandhinagar district, the water scarcity was so severe that it was hard to forget. There was a time when no family would agree to give their daughter in marriage because of the lack of water. Even when guests visited, the lady of the house would worry about water. During vacations, it was common for children not to visit relatives because of water issues.

When the government started supplying water to the village pond through the Narmada pipeline, the situation improved slightly. However, since the pond had not been desilted for years, the water did not seep into the ground as needed. VSSM, with financial support from Priya Rishi and Sunita Ben and the active participation of the villagers, deepened the pond.

This monsoon, the pond filled with both Narmada water and rainwater, immediately benefiting nearby farmers. Next to the pond is the farmland of farmer Mahendragriri from Jaliya Mata village. He said, “My borewell is 320 feet deep. Every year, I had to lower the pipe further. Now, because the pond was deepened and the water recharged, I get water at 280 feet. I had to remove three columns, but earlier I ran a 20 HP motor, and now a 15 HP motor is enough. The borewell is now working perfectly.”

This is a living example of how desilting and restoring a pond can solve water problems. Many may not believe that Gandhinagar district faces water issues, but statistical data shows that over 300 villages in the district struggle with water scarcity. According to the Central Government’s Groundwater Report (2022), nearly 65% of borewells in Gandhinagar district are now deeper than 300 feet, whereas 15 years ago the average depth was 120–150 feet. The district uses approximately 2,200 million cubic meters of water annually, while the natural recharge capacity is only 1,600 million cubic meters, creating an annual deficit of 600 million cubic meters.

The government is attempting to recharge these depleted ponds by filling them with water from the Narmada. At the local level, arrangements such as ponds, wells, and check dams are also needed to recharge rainwater effectively.

In many villages of Gandhinagar district, the government fills ponds with Narmada water, but all these ponds must be properly desilted first for effective recharge. Hopefully, the government will launch the Sujalam Sufalam campaign this January and involve organizations and people genuinely interested in public welfare.

Special thanks to Rishi, Sunita Ben, and the people of VardhanaMuwada village in Wardha for their efforts.

ગાંધીનગર જિલ્લાના વર્ધાના મુવાડા ગામે પાણીની કટોકટી ભૂલાય તેવી નહોતી. એક સમય ગામના છોકરાઓને લગ્ન માટે દિકરી આપવા કોઈ રાજી નહોતું. પાણીની અછત એટલે ઘરમાં મહેમાનો આવે તો પણ ઘરધણીને ચિંતા થાય. વેકેશનમાં ભાણેજીયા મામાના ઘરે ન આવવાના કિસ્સા અહીં સામાન્ય હતા.

સરકાર દ્વારા નર્મદા પાઈપલાઈન મારફતે ગામના તળાવમાં પાણી આપવાનું શરૂ થયું એટલે પરિસ્થિતિમાં થોડો સુધારો આવ્યો. તળાવ વર્ષોથી ગળાયેલું ન હોવાના કારણે પાણી જમીનમાં જોઈએ તેવું ઉતરતું નહોતું. VSSMએ પ્રિય ઋષી અને સુનિતાબેનની આર્થિક મદદથી અને ગ્રામજનોની ભાગીદારીથી તળાવ ઊંડુ કર્યું.

આ ચોમાસે નર્મદાના પાણીની સાથે સાથે વરસાદી પાણીથી તળાવ ભરાયું, જેના કારણે આસપાસના ખેડૂતોને તુરત જ લાભ થવા માંડ્યો. તળાવની બાજુમાં જાલિયાના મઠ ગામના ખેડૂત મહેન્દ્રગીરીની જમીન છે. એમણે જણાવ્યું કે, “મારો બોર 320 ફૂટનો. દર વર્ષે પાઈપ નીચે ઉતારવી પડતી. હવે તળાવ ખોદાવવાથી ને પાણી રીચાર્જના લીધે મને 280 ફૂટે પાણી મળવા માંડ્યું. મારે ત્રણ કોલમ બહાર કાઢવી પડી. પહેલા 20 હોર્સ પાવરની મોટર ચાલતી, હવે 15 હોર્સ પાવરની પૂરતી છે. બોર હવે સરસ રીતે ચાલે છે.”

તળાવનો જીર્ણોદ્ધાર કરીએ તો પાણીની સમસ્યાનો ઉકેલ આવે તેનું આ જીવંત ઉદાહરણ.  ગાંધીનગર જિલ્લામાં જળ સમસ્યા હોઈ શકે એ વાત કોઈના માનવામાં ન આવે પણ આંકડાકીય વિગતો તપાસીએ તો જિલ્લાના 300થી વધુ ગામોમાં પાણીની તંગીનો સામનો કરી રહ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારના ગ્રાઉન્ડ વોટર રિપોર્ટ (2022) અનુસાર ગાંધીનગર જિલ્લાના લગભગ 65% બોરવેલ 300 ફૂટથી ઊંડા છે, જયારે 15 વર્ષ પહેલાં સરેરાશ 120–150 ફૂટે હતા. જિલ્લો દર વર્ષે અંદાજે 2,200 મિલિયન ક્યુબિક મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે, જયારે કુદરતી રિચાર્જ ક્ષમતા માત્ર 1,600 મિલિયન ક્યુબિક મીટર છે. એટલે દર વર્ષે પાણીના ખાલીપામાં 600 મિલિયન ક્યુબિક મીટરનો વધારો થાય છે. જો કે સરકાર મા રેવાનું પાણી તળાવોમાં નાખી આ ખાલી થયેલા તળને રીચાર્જ કરવા પ્રયત્નશીલ છે. સ્થાનિક સ્તરે તળાવ, કૂવો, ચેકડેમ વગેરે થકી વરસાદી પાણીના રિચાર્જની વ્યવસ્થાઓ પણ કરવી પડશે. 

ગાંધીનગર જિલ્લાના ઘણા ગામોમાં સરકાર નર્મદાના પાણીથી તળાવ ભરે પણ એ બધા તળાવો એક વખત સરખા ખોદાય તે જરૃરી. એ ખોદાશે તો પાણી રીચાર્જ થશે. આશા રાખીએ સરકાર આ વખતે સુજલામ સુફલામ અભિયાન જાન્યુઆરીથી શરૃ કરે ને સાચા અર્થમાં જેમને લોકોના ભલામાં રસ છે એવા લોકો- સંસ્થાઓને આ કાર્યમાં જોડે. 

ઋષી, સુનિતાબેન તેમજ વર્ધાના મુવાડાગામના લોકોનો ઘણો આભાર.

#mittalpatel #vssm #explorepage✨ #gujarat #enviroment #watermanagement

Mittal Patel with the villagers of Vardhana Muwada

Mittal Patel visits VardhanaMuwada lake filled with
rainwater

VardhanaMuwada lake filled with rainwater

Water Management program takes place in Mojru Juna village of Banaskantha with exceptional support from the village

Mittal Patel with villgers at Mojaru Juna Water
Management site

A pond is not merely a vessel to hold water — it is a lifeline for countless living beings. Indeed, the underbelly of a village also remains alive and vibrant only when the pond is full. We all believed this before technology took hold of our lives. However, once we discovered an easy and accessible solution to extract water from underground, we began to overlook the importance of ponds.

However, since ponds are the very foundation of the ecosystem, we began several years ago, the work of restoring these vital village waterbodies — the heart of the community. So far, we have rejuvenated 376 ponds, which we refer to as *Jal Mandir* (Water Temples). Our goal is to restore 1,000 such *Jal Mandirs* in the coming years.

Mojaru is a beautiful village in the old Banaskantha district. There, we deepened the village pond with the support of the government’s Sujalam Sufalam scheme and the respected Shri Pratulbhai Shroff and the Dr. K.R. Shroff Foundation. In the next year or so, water from Maa Reva-Narmada is expected to reach this pond. Hence, we have prepared the pond to be capable of storing that water. The area’s MLA, Keshaji Chauhan, has made dedicated efforts to bring Reva’s waters to the region's ponds. To ensure that rainwater properly flows into the pond, we also thoroughly cleaned the water channels. We now hope for generous blessings from the rain gods.

Groundwater in the village has sunk to unimaginable depths. Borewells are no longer yielding sufficient water — because the aquifers are empty. When ponds fill, farmers will be able to irrigate directly from them. And when water seeps into the ground, the water table will rise again.

Our team members — Naranbhai, Jayeshbhai, Ratnabhai, Hareshbhai, Jorabhai, and others — remain actively involved in water and environmental initiatives, which makes this work possible. We take great pride in having such committed partners.

We extend heartfelt gratitude to the government and to Pratulbhai — it is thanks to their dedication that this mission has come to fruition. We invite everyone to join in this effort that is being carried out with the pure intent of collective well-being.

તળાવ પાણી ભરવાનું વાસણ માત્ર નથી પણ એ અનેક જીવોને ધબકતા રાખવાનું માધ્યમ. અલબત ગામનું પેટાળ પણ તળાવ પાણીથી ભરાયેલું રહે તો જ ચેતનવંતુ રહે. આ વાત ટેકનોલોજીએ આપણા જીવનમાં સ્થાન નહોતું લીધુ ત્યાં સુધી આપણે સૌ માનતા. પણ પેટાળમાંથી પાણી કાઢવાનો સરળ, હાથવગો ઉકેલ મળ્યો ને આપણે તળાવના મહત્વને ભૂલ્યા.

પણ તળા સમગ્ર જીવસૃષ્ટિનો આધાર એટલે અમે પાછલા કેટલાક વર્ષોથી ગામનું હૃદય એવા તળાવોના જીર્ણોદ્ધારનું કાર્ય આરંભ્યું.

376 તળાવ જેને અમે જલમંદિર કહીએ એનો જીર્ણોદ્ધાર અત્યાર સુધી કર્યો. આવનારા વર્ષોમાં 1000 જલમંદિરના જીર્ણોદ્ધારનો સંકલ્પ.

મોજરુ જુના બનાસકાંઠાનું મજાનું ગામ. ત્યાંનું તળાવ અમે સરકારની સુજલામ સુફલામ યોજના તેમજ અમારા આદરણીય શ્રી પ્રતુલભાઈ શ્રોફ ડો. કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનની મદદથી ઊંડુ કર્યું. આ તળાવમાં આવનારા એકાદ દોઢ વર્ષમાં મા રેવા- નર્મદાના નીર આવવાના છે. એટલે નીરને ધારણ કરી શકે એવું તળાવ કર્યું. આ વિસ્તારના ધારાસભ્ય કેશાજી ચૌહાણની મહેનત પોતાના વિસ્તારના તળાવોમાં મા રેવાના પાણી આવે તે માટે જબરી.

વરસાદી પાણી તળાવમાં બરાબર આવે તે માટે અમે આવરા પણ બરાબર સાફ કર્યા છે. મેઘરાજા મહેર કરશે એવી આશા છે.

ગામના ભૂગર્ભજળ કલ્પના ન કરી શકાય એટલા ઊંડા પહોંચ્યા છે. બોરવેલ યોગ્ય માત્રમાં પાણી નથી કાઢી રહ્યા કારણ તળ ખાલી છે. તળાવ ભરાશે તો ખેડૂતો તળાવમાંથી પણ પિયત કરી શકશે. ને પાણી પેટાળમાં જશે તો તળ પણ ઉપર આવશે.

અમારા કાર્યકરો નારણભાઈ, જયેશભાઈ, રત્નભાઈ, હરેશભાઈ, જોરાભાઈ વગેરે સૌ પાણી અને પર્યાવરણના કાર્યોમાં સતત સક્રિય છે એટલે આ કાર્ય થાય છે. આવા સાથીદારો સાથે હોવાનો ગર્વ.

બસ સૌનું ભલું થાય એવી શુભભાવનાથી થઈ રહેલા આ કાર્યમાં સૌ જોડાય તેવી શુભભાવના.

આભાર સરકાર તેમજ પ્રતુલભાઈનો એમની લાગણીથી જ આ કાર્ય સંપન્ન થયું

Mojru Juna Water Management Site

Lake after digging

Ongoing Lake digging

We all need to make more efforts to conserve underground water...

News article about penalty to Gujarat Government

Gujarat Government penalised ?

For inappropriate arrangement of underground.water management systems, the Central Ground Water Authority has levied a penalty of Rs 12.32 crores on Gujarat Government. Was it because the government did not follow the rules in a disciplined manner ? It can also mean that Gujarat Government is solely responsible for the underground water mismanagement. No doubt it is the duty of the government to lay down strict rules for the usage of underground water. At the same time what are the duties of people at large?

Instead of greed for 3 harvests , farmers will have to settle for 2 harvests.

Government will have to take greater care in equitable distribution & supply of water.

The dams have been built on Narmada &  Gharoi reservoirs. Further a network of canals & pipelines have been created to store water in small lakes. However, in this arrangement we are still lacking as the water is not always available in these small lakes.

In the report by Ground Water Resources India , a central government agency, it is mentioned that Banaskantha, Patan & Mehsana Districts have made indiscriminate use of underground water. The situation has turned precarious. The Government is worried. Through various schemes like "Sujalam & Sufalam" it is attempting to raise the levels of underground water. It is important to have a social audit done to ensure that rules are followed properly. The water as a resource is so valuable that we cannot afford to waste a single drop of water.

Alongwith the government, people also have to be worried. Government will not be able to do everything. We are very much aware of our rights. We force the government to enforce our rights but when it comes to our duties we remain ignorant. It is important that we are conscious of our duties. This is not an issue for debate. It is an issue which is most closely connected to our existence & well being. When we go to a place where there is no water, we realise its importance. To retain the prosperity that we got because of borewells, we will have to constantly remind ourselves of our role irrespective of whether the government thinks about it or not. After reading the news of the Government being penalised, we at VSSM have become more resolved of our role in water management. What will you resolve ?? 

ગુજરાત સરકારને દંડ?

ભૂગર્ભજળના અયોગ્ય વ્યવસ્થાપનને લઈને સેન્ટ્રલ ગ્રાઉન્ડ વોટર ઓથોરેટીએ ગુજરાત સરકારેને 12.32 કરોડનો દંડ ફટકાર્યો. સરકાર નિતીમાં કડકાઈ ન દાખવી શકી એટલે આ દંડ?સવાલ આ પરિસ્થિતિ માટે ફક્ત સરકાર જ જવાબદાર એવો પણ થાય.

સરકારની ફરજ ભૂગર્ભજળને અમાપ રીતે ઉલેચવાની સામે કડક નિતીનિયમો બનાવવાની તો છે જ પણ સાથે સાથે પ્રજા તરીકે આપણી ફરજ શું? 

ક્યાંક ત્રણ પાકની લાલસાને મુકીને બે પાક લેવા પર આવવાનું આપણે કરવું પડશે. જ્યારે સરકાર પણ પાણીની યોગ્ય વહેંચણી કરવા ઘણી કોશીશ કરે છતાં ક્યાંક આ કોશીશમાં હજુ વધારો કરવાની પણ જરૃર.

નર્મદા, ધરોઈ વગેરે જળાશયો પર ડેમ બંધાયા અને તેમાંથી કેનાલો, પાઈપોનું જાળુ વિકસાવ્યું એ જાળામાંથી તળાવો, નાના જળાશયોમાં પાણી ભરાય તેવી વ્યવસ્થા ગોઠવી પણ સતત પાણી રહે તેવી નક્કર ગોઠવણીમાં આપણે હજુ ક્યાંક ઊણા..

કેન્દ્ર સરકારના ડાયનેમીક ગ્રાઉન્ડ વોટર રિસોર્સ ઈન્ડિયાના રીપોર્ટ મુજબ 2022માં બનાસકાંઠા, પાટણ અને મહેસાણા જિલ્લામાં સૌથી વધુ પાણી ઉલેચાયા.. સ્થિતિ વણસી છે. સરકાર ચિંતીત છે એટલે એ સુજલામ સુફલામ ને અન્ય કેટલીયે યોજનાઓ થકી ભૂગર્ભજળને ઉપર લાવવા મથે. પણ ક્યાંક સરકારી યોજનાઓથી થયેલા જળસંચયના કાર્યોનું સોસીયલ ઓડીટ થાય તે પણ જરૃરી. મૂળ કાર્યોની ગુણવત્તા સુધારવા માટે.. કારણ પાણીનું કાર્ય એવું છે કે એના માટે એક રૃપિયો ખોટો થાય એ આપણને કોઈને પોષાય એવું નથી. વળી સરકારની સાથે સાથે પ્રજા તરીકે આપણે પણ ચિંતા કરવા જેવું છે. બધુ જ સરકાર નહીં કરી શકે. પણ આપણે હકો બધા યાદ રાખીશું આપણી ફરજ યાદ રાખવાનું આપણે નથી કરતા. આ ફરજ યાદ રાખવી હવે જરૃરી છે.. 

આ વાદ વિવાદનો મુદ્દો નથી પણ જીવન સાથે સંકળાયેલો સૌથી મહત્વનો મુદ્દો છે. પાણી વગરના પ્રદેશમાં જઈશું તો ત્યાંની હાડમારી આપણને સમજાશે. જે સમૃદ્ધી બોરવેલના કારણે આવી એ સમુદ્ધીને ટકાવવા પાણી વિશે સરકાર વિચારે કે ન વિચારે આપણે- સમાજે વિચારવાનું કરવું પડશે...

સમાચાર વાંચીને એક સંકલ્પ વધારે સઘન રીતે આ કાર્યો કરવાનો અમે VSSM ટીમ કરીએ છીએ. 

તમે ક્યો સંકલ્પ કરશો?

#MittalPatel

We at VSSM excavated a lake in Paldi Village of Banaskantha...

Mittal Patel visits Paldi lake site 

Men fell in love with stones and made beautiful statues & carvings out of it. Men's attention should fall on a particular thing and he will see an opportunity to create something useful & beautiful out of it. There are sadists & distortionists too who have created objects that cause destruction & loss of life. But fortunately the vast majority are creators who made this world a better place to live.

This creation is often out of necessity & sometimes to attain satisfaction & peace of mind.

For centuries, recognising the importance of preserving water led mankind to build wells & lakes. We have been preserving this from time to time.

However, it feels that since last few years men have disrupted the water conservation arrangements. With the result the water levels have gone down and even from such low levels we have removed a lot of water.

To correct this, we have been working in North Gujarat to desilt and excavate the lakes. Since last 7 to 8 years we have been building & desilting lakes. Till now we have built 250 lakes. This was possible because several people joined hands with us.

We at VSSM excavated a lake in Paldi Village of Banaskantha. The entire responsibility of lifting the soil was taken by the villagers. Pralin Public Charitable Trust helped us to excavate. We are extremely grateful to Pralin Public Charitable Trust for helping us in this noble cause which helps preserve lives of people.

Many years ago villagers used lake water only for drinking purposes. Then borewell technology was invented and lakes became not so important. In Paldi village due to indiscriminate use of borewell, the water levels fell to 1100 feet. Villagers realised that water has to percolate inside the land. Else no farming or animal husbandry would be possible. With the support of villagers we desilted the lake. Fortunately raingods blessed and today the lake is full of water again. If there will be intermittent rain , the lake will fill thrice which will help the water levels to rise. 

In 2024 we intend to desilt and excavate 50 such lakes. For that villagers and donors support is required. 

Our team in Banaskantha is very active in locating the villages that need lakes.  We are thankful to Naranbhai, Hareshbhai, Maheshbhai, Ishwarbhai, Ratnabhai & others for their dedicated efforts.

માણસને પથ્થર સાથે પ્રેેમ થયો એટલે એણે શીલ્પનું નિર્માણ કર્યું. બસ માણસનું કોઈ ચીજ પર ધ્યાન પડવું જોઈએ. એમાંથી એ સંભાવનાઓ શોધી કાઢે છે અને કાંઈક નવીનતમ ચીજોનું નિર્માણ કરે છે. હા વિકૃતીવાળા માણસો પણ આ દુનિયામાં છે જેનું ધ્યાન પડે તો વિનાશ સર્જે એવી ચીજોનું નિર્માણ પણ કરે.. જો કે મોટાભાગના તો સર્જન જ કરે. 

આ સર્જન ક્યાંક જરૃરિયાત પ્રમાણે હોય ક્યાં મનને ટાઢક થાય એ માટે પણ હોય. 

માણસે પાણીની જરૃરિયાતને ધ્યાનમાં લઈને તળાવ, કૂવા, વાવ વગેરેનું નિર્માણ સદીઓ પહેલાં કર્યું. આપણે એ બધુ જાળવવાનું પણ વખતો વખત કરતા આવ્યા.

પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પાણીના બચાવ માટેની આ પરંપરાગત વ્યવસ્થાઓ ખોરવાઈ હોય એવું લાગે. એટલે જ પાણીના તળ દિવસે દિવસે નીચે ગયા.

વળી અમાપ પાણી કાઢવાનું આપણે ઘણું કર્યું. 

ઉત્તર ગુજરાતમાં અમે તળાવો ઊંડા કરવાનું કરીએ. છેલ્લા સાત આઠ વર્ષથી અમે જલમંદિર નિર્માણ કાર્યમાં પ્રવૃત. અત્યાર સુધી 250 તળાવો પૂર્ણ કર્યા. આ બધુ ઘણા સ્વજનો સાથે આવ્યા માટે થઈ શક્યું.

બનાસકાંઠાના પાલડીનું તળાવ VSSM ગાળ્યું. માટી ઉપાડવાનું કામ ગામલોકોએ કર્યું અને ખોદકામ માટે અમને પ્રાલીન પબ્લીક ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટે મદદ કરી. સમગ્ર જીવસૃષ્ટિને જીવંત રાખનાર પાણીના કાર્યમાં મદદ કરનાર ટ્રસ્ટના અમે સૌ ઋણી રહીશું.

વર્ષો પહેલાં પાલડીના આ તળાવનું પાણી ગામલોકો પીવા માટે આબાધીત રાખતા. પછી બોરવેલની ટેકનોલોજી આવી અને તળાવની જરૃરિયાત ન રહી. બોરવેલથી તળમાંથી સતત પાણી ખેંચવાના લીધે આજે પાલડીના તળ 1100 ફૂટથી વધુ ઊંડે ગયા. હવે ગામલોકોને સમજાયું કે પાણીને જમીનમાં ઉતારવું પડશે નહીં તો ખેતી કે પશુપાલન કશું નહીં થાય અને બસ ગામના સહયોગથી આ તળાવ ગાળવાનું થયું. મેઘરાજાએ મહેર કરીને તળાવ સરસ ભરાયું. હજુ વરસાદ પોરો ખાતો ખાતો આવે તો તળાવ આ સીઝનમાં ત્રણેક વખત ભરાય તો ભૂર્ગભજળમાં ઘણો ફાયદો થાય. 

આવતા વર્ષે  એટલે 2024માં 50 તળાવો ગાળવાની ભાવના છે. બસ સમાજ સાથે આવે એમ ઈચ્છીએ..

અમારી બનાસકાંઠાની ટીમ આ કાર્યમાં સખત સક્રિય આ ગામો શોધવાનું તેમના થકી જ થાય. આભાર નારણભાઈ, હરેશભાઈ, મહેશભાઈ, ઈશ્વરભાઈ, રત્નાભાઈ ને અન્ય સૌ ટીમનો..

#MittalPatel #vssm #watermanagement #lakedeep #savewater #savewatersavefuture #savewatersaveearth

Mittal Patel with VSSM team and others at Paldi water
management site

Lake before deepening

Raingods blessed and today the lake is full of water again.

Mittal Patel at Paldi Water management site

VSSM hopes to work to create water awarebess and water shrines in Mehsana...

Mittal Patel with the villagers of Saduthala village who took
pledge to participate in deepening community lakes

The promise of a pledge!

A pledge to participate in deepening community lakes to raise the groundwater tables of their village.

Until now, we have been working to deepen the lakes of the Banaskantha region, with around 250 lakes have been repaired and excavated in the last few years.

This year at the request of Minister Shri Rushikesh Patel, we have launched participatory water conservation efforts in Mehsana as well. Rushikeshbhai is like an elder brother who stands beside us whenever required.

VSSM, with support from Shri Krishnakant Mehta and in partnership with Government’s Sujalam Sufalam campaign, deepened the lake in Saduthala village of Mehsana district. Although we prefer to work in partnership with the local/village community, the village did not partner for this particular lake.

Recently, when I  was in Saduthala village, the villagers shared their water woes at length, and the village leadership offered their support for deepening the second lake. The groundwater table has dropped to 1000 feet, and the amount of water the borewells pump out has drastically reduced as compared to 1971.

The communities are worried about water, for how long they will run away from villages! So we asked them to partner with us on water conservation efforts. Once the village leadership agreed to partner, we dredged the other lake.

However, we would want the villages of Mehsana to grow as aware as Banaskantha.

Well, the above pledge taken by the community will help them improve their water situation and future. We hope to work to create water awareness and water shrines in Mehsana. The image shared here are of the lake before and after it was excavated.

સંકલ્પની આ તસવીર મહેસાણા જિલ્લાથી...

સંકલ્પ પોતાના ગામના ભૂગર્ભજળ ઉપર આવે તે માટે તળાવો ઊંડા કરવાનો અને એ માટે પોતાની ભાગીદારીનો.

આમ તો અત્યાર સુધી અમે બનાસકાંઠામાં તળાવો ઊંડા કરતા. 250થી વધુ તળાવો અમે ત્યાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કર્યા. 

આ વર્ષે મહેસાણા સામુ પણ આદરણીય ઋષીકેશભાઈ પટેલ માનનીય મંત્રી શ્રીના કહેવાથી લમણો વાળ્યો.

ઋષીકેશભાઈ મોટાભાઈ જેવા અમારા કાર્યોમાં અમને સરકારી કામોમાં જ્યાં જરૃર પડે મદદ કરે.

મહેસાણાનું સદુથલાગામ ત્યાં અમે સરકારના સુજલામ સુફલામ અભીયાન અને VSSM સાથે સંકળાયેલા પ્રિય સ્વજન શ્રી ક્રિષ્ણકાંત મહેતાની મદદથી તળાવ ઊંડુ કરવાનું કર્યું. 

ગામની ભાગીદારી આમાં કાંઈ રહી નહીં અને અમને તો ભાગીદારી થાય તો કામ કરવાની મજા પડે. 

તળાવ થયા પછી ગામમાં ગઈ ત્યારે ગામે પોતાના ગામની સમસ્યાની વાતો કરી. એ વખતે ગામ પોતે ભાગીદારી કરે અમે જેસીબી અમે મુકીએ માટી ઉપાડવાનું ગામ કરે તો બીજુ તળાવ કરવામાં અમને વાંધો નથીની વાત કરી. વળી પાણીની સમસ્યાઓની પણ ઢગલો વાતો થઈ. ખાસ તો તળ કેટલે ઊંડે પહોંચ્યાની વાત ને ખેડૂત પાસે જમીન હોય પણ પાણી ન હોય તો શું થાય એની પણ વાતો.. લગભગ 1000 ફૂટે આ વિસ્તારમાં પણ પાણી પહોંચ્યું છે. 1971માં બોરવેલમાંથી જેટલું પાણી નીકળતું આજે એમાં બહુ મોટો ફરક છે.. 

ટૂંકમાં પાણીને લઈને ગામ ચિંતામાં છે.. બસ અમે જળસંચયના કાર્યો માટે ભાગીદારીની વાત કરી. મૂળ શહેર છોડી કેટલે જશું ને ખેતી નહીં કરીએ તો ખાસુ શું એ પણ પ્રશ્ન...

છેવટે ગામે પોતાની ભાગીદારી નોંધાવવાનું નક્કી કર્યું.. બસ બીજુ તળાવ પણ કરીશું. 

પણ મહેસાણાના ગામોમાં બનાસકાંઠામાં જેવી જાગૃતિ આવી તેવી આવે તે જરૃરી છે..

ખેસ સદુથલાગામે એક સુંદર સંકલ્પ કર્યો. આ સંકલ્પથી આવનારા વખતમાં મહેસાણામાં જશળસંચયના વધારે કામો થાય વધારે જલમંદિરો બને તેમ કરીશું. 

ઊંડા કરેલા તળાવની પહેલાની અને પછીની તસવીર પણ...

#MittalPatel #vssm #મહેસાણા #જલસંચય #જલમંદિર Rushikesh Patel

Saduthala Lake before deepening

Saduthala Lake after deepening

Underground water levels increased in Sandiya village as VSSM dugs a village lake which received water...

Mittal Patel discusses Water Management with the 
community members and other villagers

North Gujarat is a rain deficit and water-starved region. As a result, farmers have been sinking borewells to draw groundwater, and over-exploitation of the groundwater reserves has depleted the water tables to an all-time low. Yet, we have never cared about recharging the borewells nor maintained our common water sources. And the underground water levels keep depleting each year.

Recently, I was in Banaskantha to monitor the  post-rains water levels in the lakes we had deepened. Many lakes have filled up. The community members who understand the gravity of the water situation said, "Ben, we cannot say this publicly, but this region needs frequent floods. The 2015 and 2017 floods considerably recharged the groundwater levels of our region. The Banas river remained full to its banks for a week. The regions around it experienced a rise in their groundwater tables. Even the regions in the stormwater path had shown an increase in water levels."

"But there were losses worth crores during the floods," I responded, a little surprised at the statement.

"Wouldn't that loss happen even when we will run out of water? We will have to migrate to cities. Isn't it better if the water tables rise least in some way?"

We should not be hoping for floods but at least make efficient management to capture every drop of rain.

The Sujalam Sufalam's kuccha canal from Kadana to Banaskantha is almost 330 kilometers long. If provisions are made to keep it full during the four months of monsoon, it would considerably impact the groundwater levels. Many of the regions through which the canal passes do not have the passage of the Sardar Sarovar Canal.

And not just the canal, even the lakes that are linked with Narmada (Sardar Sarovar) Canal should be filled up with Narmada waters during monsoons. It will help increase the groundwater level.

Well, we have constantly been writing to the government about all the required measures; hopefully, that change will happen sooner than later. But, until then, let us do all that is within our powers. 

Our ongoing campaign of deepening the lakes in Banaskanth is progressing steadily. This year we deepened lakes in 40 villages, of which Deesa's Sandiya village is one. The image of the lake shared here shows its puddle-like form. We deepened it this year; fortunately, the rains have been good so far, filling up the lake and allowing the water to seep underground, which has been our intent.

Shri Piyushbhai Kothari of Jewelex Foundation has supported the deepening of this lake. Jewelex Foundation has supported the deepening of 9 lakes this year. Piyushbhai, we are grateful for your continued support; it allows our work to progress swiftly. Thank you once again.

ઉત્તર ગુજરાતમાં ભૂગર્ભજળ જોખમી સ્થિતિએ પહોંચ્યાના અહેવાલો તમે વખતો વખત વાંચતા હશો.. વળી વરસાદ પણ આ વિસ્તારમાં પ્રણામ ઠીક ઠીક પડે ને જે પડે તેનું બધુ પાણી ભૂગર્ભમાં પાછુ નાખવાનું પ્રમાણમાં ઝાઝુ ન થાય. આમ ભૂગર્ભ જળની સ્થિતિ દિવસે દિવસે બત્તર થતી જાય.

હમણાં બનાસકાંઠા ગઈ મૂળ આ વર્ષે જે વરસાદ થયો ને એના લીધે અમે જે તળાવો ખોદાવ્યા હતા તેમાંના ઘણા ભરાયા હતા તે જોવા માટે. ત્યારે કેટલાક ગામોના પાણીની સ્થિતિ સમજનાર લોકોએ તો કહ્યું, "બેન જાહેરમાં ન બોલાય પણ સાચે આપણા વિસ્તારમાં એક પુર આવે એની જરૃર છે. 2015 અને 2017માં પૂર આવ્યું ત્યારે અમારા તળ ખાસ્સા રીચાર્જ થઈ ગયેલા. બનાસ નદી બે કાંઠે અઠવાડિયું ચાલેલી.. એના લીધેય બનાસ નદી આસપાસના તળ ખાસ્સા ઉપર આવેલા ને જ્યાંથી રેલ ચાલી ત્યાંય ફાયદો થયો.."

ભાઈની વાત સાંભળી નવાઈ લાગી. મે કહ્યું "પણ રેલમાં જાન માલનું કરોડો રૃપિયાનું નુકશાન થાય એનું શું?"

"એ નુકશાની તો પાણી ખતમ થઈ જશે તોય થવાની જ ને? તળ ખાલી થશે પછી શહેરોમાં ના ગમે તોય જવું પડશે એના કરતા તળમાં પાણી આવે એ અગત્યનું.."

પુરની આશા તો ન રાખીયે.. પણ હા પાણીના આયોજનનું ચોક્કસ થઈ શકે. 

સુજલામ સુફલામ કાચી કેનાલ કડાણાથી નીકળી ને બનાસકાંઠા સુધી લગભગ 330 કી.મી. જેટલી. આમાં ચોમાસા દરમ્યાન સતત ચાર મહિના ને એ પછી પણ શક્ય હોય તો પાણી આપવામાં આવે તો પણ ઘણો ફાયદો થાય. આ કેનાલ જે વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે એમાંના ઘણા વિસ્તારોને નર્મદા નહેરનો ફાયદો નથી મળતો..

વળી જે તળાવો નર્મદા કેનાલ કે પાઈપલાઈન સાથે લીંક કર્યા છે તે તળાવો પણ આ સીઝનમાં શક્ય ભરવાનું પણ કરવું જોઈએ એ થાય તોય ઘણો ફાયદો થાય..

ખેર આ બધા માટે અમે સરકારમાં સતત લખ્યા કરીએ એ બધુંયે ધીમે ધીમે થશે.. 

પણ ત્યાં સુધી આપણા હાથમાં છે તે કરીએ..

અમે બનાસકાંઠામાં તળાવો ઊંડા કરીએ. આ વર્ષે 40 તળાવો કર્યા. જેમાંનું ડિસાનું સાંડિયાગામનું તળાવ. જ્યારે આ તળાવ ખોદાતું હતું એ વખતે ત્યાં ગઈ તો એક નાનુ ખાબોચિયું જ જોઈ લો.. તમે પણ ફોટોમાં એ જોઈ શકશો..

અમે ખોદ્યું ને મેઘરાજાએ મહેર કરી એના લીધે એ સરસ ભરાયું.ખોદાયું હતું એટલે પાણી પણ જમીનમં ઝટ ઉતરી રહ્યું છે જે તળાવો ગળાવવાનો અમારો આશય પણ છે..

જ્વેલેક્ષ ઈન્ડિયા પ્રા.લી. આદરણીય શ્રી પિયુશભાઈ કોઠારીએ આ કાર્ય માટે અમને આર્થિક સહયોગ કર્યો અલબત જ્વેલેક્ષની મદદથી અમે આ વર્ષે (2022) બનાસકાંઠામાં 9 તળાવો ગળાવ્યા.. પિષયુભાઈ થેક્યુ તમે સતત મદદ કરો છો માટે આ પ્રકારના કાર્યો અમે વેગથી કરી શકીએ છીએ..

આભાર...

Deesa's Sandiya lake digging in process

Sandiya Lake is filled with rainwater

Mittal Patel visits Sandiya Lake to monitor post water levels