Reviving Villages Through VSSM's Water Management programme...

Mittal Patel performs Bhoomi pujan at Anguthala Lake

On the battlefield of Kurukshetra, as Bhishma Pitamah lay upon his bed of arrows, Yudhishthira asked him, “Grandfather, what is the noblest deed in this world?” Bhishma replied with profound wisdom, “The greatest virtue is to undertake work that nourishes Mother Earth and provides sustenance to thousands of living beings. Such work is the work of water conservation.”

In earlier times, prosperous and wealthy people built ponds, lakes, and stepwells. They regarded these efforts as their highest duty and a true expression of compassion toward all forms of life.

Today, while we generously support causes that benefit people, we often overlook the countless other creatures that share this planet with us. Helping fellow human beings is important, but we must also remember our responsibility toward nature and all living beings.

When we feed a hungry person, they may thank us. But an ant, a turtle, a bird, or a rabbit cannot express their gratitude in words. Perhaps that is why efforts that benefit nature and wildlife often receive less attention.

Tulsidas beautifully wrote in the Ramcharitmanas:

“Par hit saris dharma nahi bhai”

There is no religion greater than working for the welfare of others.

The true challenge lies in understanding this wisdom and putting it into practice.

Inspired by this eternal truth, VSSM has been carrying out water conservation and tree plantation initiatives for many years. So far, we have deepened 456 village ponds, creating storage capacity for billions of liters of water. These water bodies have become a source of life and relief for countless animals, birds, and farming families.

Several villages in Dahegam Taluka of Gandhinagar district are facing severe water scarcity. Groundwater levels have declined drastically. To address this challenge, we have set a goal of deepening 20 village ponds this year. Work has already begun on a Jal Mandir (Water Temple) in Anguthala village.

This project is being made possible through a small contribution from the Government of Gujarat’s Sujalam Sufalam Scheme, generous financial support from our respected donor Ullasbhai Paymaster, and the cooperation of local villagers who are helping remove the excavated soil. It is truly a collective effort.

This pond will not only harvest rainwater but will also receive water from Ma Reva—the sacred Narmada River. As a result, it will remain filled throughout the year and bring transformative change to the village.

If every village resolves to maintain and preserve its own ponds by mobilizing local resources and community contributions, there would be no need to wait for support from organizations or government agencies.

People like Ullasbhai understand that where there is water, there is life, and where there is life, there is true service and true dharma. We are deeply grateful for their support.

May God grant all of us the wisdom and inspiration to participate in this noble, life-giving mission. Water conservation is not merely an environmental effort—it is an act of compassion, a service to all living beings, and one of the highest forms of dharma.

કુરુક્ષેત્રના રણમેદાનમાં જ્યારે ભીષ્મ પિતામહ બાણશૈયા પર સૂતા હતા, ત્યારે યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું, “પિતામહ, આ જગતમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ કર્મ કયું?” પિતામહે ગહન જવાબ આપતા કહ્યું, “જે કર્મ હજારો જીવોને તૃપ્તિ આપે, આપણી આ ધરતી માને પોષણ આપે, તેવું ‘જળનું કાર્ય’ કરવું એ સૌથી મોટું પુણ્યકર્મ”

પહેલાના સમયમાં સુખી-સંપન્ન લોકો તળાવો ગળાવતા, વાવ બંધાવતા. એ બધા આને સાચો ધર્મ માનતા. આમ તો એમની તમામ જીવસૃષ્ટિ પ્રત્યે આ સંવેદના. આજે આપણે દાન કરીએ છીએ, પણ ઘણીવાર તેમાં સમજણનો અભાવ દેખાય. આપણે માણસોના કાર્યો માટે દોડીને મદદ કરીએ. કરવી પણ જોઈએ, એમાં મારી ના નથી. પણ માત્ર મનુષ્ય કલ્યાણમાં મોખરે રહેનાર આપણે આ ધરતી પર અન્ય જીવો છે એને કેમ ભૂલી જઈએ છીએ.

કદાચ કોઈ ભૂખ્યાની આંતરડી ઠારીએ તો એ આભાર કહેશે. પણ કીડી, કાચબો કે સસલું એના માટે કરેલા શુભકાર્યને લઈને આપણને બોલીને આભાર નથી કહેતા કદાચ એટલે એમના કલ્યાણના કાર્યોમાં આપણને ઓછો રસ પડે છે?

તુલસીદાસજીએ રામચરિતમાનસમાં સુંદર વાત કહી છે, “પર હિત સરિસ ધર્મ નહિ ભાઈ |” એટલે કે બીજાના હિત જેવો કોઈ મોટો ધર્મ નથી. પણ આ બધુ સમજી વ્યવહારમાં ઉતારવું અગત્યનું.

VSSM આ શાશ્વત સત્યને પકડીને વર્ષોથી જળસંચય અને વૃક્ષારોપણનું કાર્ય કરે, અત્યાર સુધીમાં 456 જેટલા તળાવો ઊંડા કર્યા છે. જેમાં અબજો લીટર પાણીનો સંગ્રહ થયો છે. જે લાખો જીવો અને ખેડૂતોને સાતા આપે છે.

ગાંધીનગરના દહેગામ તાલુકાના ઘણા ગામોમાં પણ જળની સ્થિતિ કપરી. ભૂગર્ભજળ ખૂબ નીચે ગયા છે, આવા ગામોના 20 તળાવો આ વર્ષે ઊંડા કરવાનું લક્ષ્ય છે. જેમાંના અંગૂથલા ગામમાં જલમંદિરનું કાર્ય અમે આરંભ્યું.

સરકારશ્રીની સુજલામ સુફલામ યોજનાનો નાનકડો ટેકો. અમારા આદરણીય ઉલ્લાસભાઈ પેમાસ્ટરની મોટી આર્થિક મદદ ને માટી ઉપાડવા ગામનો સહયોગ આમ સહિયારા પ્રયાસથી આ કાર્ય થઈ રહ્યું છે.

આ તળાવમાં હવે માત્ર વરસાદનું જ નહીં, પણ ‘મા રેવા’ (નર્મદા) ના નીર પણ આવશે. જેનાથી આખું વર્ષ તળાવ ભરેલું રહેશે ને ગામની કાયાપલટ થશે.

જો દરેક ગામ પોતે સંકલ્પ કરે ને ગામના જ લોકો ભેગા મળીને અનુદાન એકત્રિત કરી પોતાના ગામના તળાવોને કાયમ સાબદા રાખવાનું કરે તો અમારા જેવી કોઈ સંસ્થા કે સરકારની રાહ જોવી નહીં પડે. ઉલ્લાસભાઈ જેવા અનેક સ્વજનો જ્યાં જળ છે, ત્યાં જ જીવન છે ને ત્યાં જ સાચો ધર્મ છે એવું માને છે એટલે આવા કાર્યોમાં મદદ કરે છે. એમના અમે આભારી છીએ.

ઈશ્વર સૌને આ ભગીરથ કાર્યમાં જોડાવવાની સન્મતિ આપે એ જ પ્રાર્થના. 

Mittal Patel discuysses Wate Management

Water Management work begins at Anguthala

VSSM with the villagers and VSSM coordinators at
Water Management site

One Recharge Structure, Endless Benefits...

Mittal Patel performs Bhoomi pujan

“We readily spend ₹50,000 on a mobile phone or a washing machine, but we hesitate to do work that is truly important. If a farmer builds a borewell recharge structure, the expense can be recovered within just one year — yet many are still unwilling to do it.”

These words were shared by village leaders T. P. Rajput and Ramabhai Rajput from Lavana.

In many ways, what they say is true.

When borewell technology first arrived, the first borewells were around 150 feet deep. Within a few years, those borewells ran dry, and farmers drilled new ones at 400 feet. Had they started recharging the abandoned borewells at that very time, today they would not have to dig 1,000 or even 1,200 feet deep for water. They would not face failed borewells, spend ₹8–10 lakh on new drilling, or have to add two or three extra pipe columns every year to chase falling water levels.

Sometimes it feels that while we think far ahead in securing our children’s future financially, we forgot one crucial thing — saving water and planning for it sustainably. Because of this neglect, groundwater conditions have worsened, and along with it, the condition of farmers too.

At VSSM, we have been carrying out water conservation work across North Gujarat for many years. Deepening ponds — what we call “Jal Mandirs” — has been one of our continuous efforts. So far, 380 ponds have been restored and deepened.

Now, with the support of Parikh Foundation, we have also started work on recharging abandoned borewells belonging to farmers.

If a farmer’s unused borewell is recharged and the monsoon is reasonably good, the benefit becomes directly visible within the very first season. In that sense, farmers should ideally take up this work voluntarily. Moreover, the cost is not extraordinarily high. Yet awareness among farmers is still limited.

Together with farmers and the support of the Parikh Foundation, we have decided to recharge more than 500 borewells. Structures for recharging more than 150 abandoned borewells have already been prepared.

Our hope is that farmers themselves begin adopting this work independently. We are making efforts to encourage at least 100 farmers to take initiative on their own — and we are confident this will happen.

The cost of constructing a borewell recharge system — around ₹25,000 to ₹30,000 — is not an unmanageable amount. By spending this, farmers can avoid the recurring expense of adding extra pipe columns every year as groundwater levels fall. In addition, crop yields will also improve.

Even if every farmer recharges just one borewell, the deteriorating groundwater situation of North Gujarat can begin to improve.

In Banaskantha’s Lavana village, a Bhoomi Pujan ceremony was performed before beginning the recharge structure for a farmer’s abandoned borewell. We hope such ceremonies become common in every farmer’s home.

Heartfelt thanks to Parikh Foundation and respected C. R. Patil for encouraging and supporting this initiative.

The entire team led by Ramabhai Rajput has remained actively involved in this work. From the VSSM team, Naranbhai, Ratnabhai, Hareshbhai, Jayeshbhai, Jorabhai, and many others have stood firmly committed to this mission. Their dedication to such meaningful work brings immense satisfaction.”

50,000 નો મોબાઈલ, વોશીંગ મશીન આ બધુ આપણે લાવીએ પણ કરવા જેવું મહત્વનું કામ ન કરીએ. બોરવેલ રીચાર્જનું સ્ટ્રક્ચર બનાવવાથી ખેડૂતને એક જ વર્ષમાં કરેલા ખર્ચનું વળતર મળી જાય પણ એને એ કરવું ન હોય"

બનાસકાંઠાના લવાણાગામના આગેવાન ટી.પી. રાજપૂત અને રામાભાઈ રાજપૂતે આ વિગત જણાવી. 

એક રીતે બેઉંની વાત સાચી. બોરવેલની ટેકનોલોજી આવી ને પહેલો બોરવેલ 150 ફૂટનો બન્યો. બે ચાર વર્ષમાં એ બારવેલમાં જળખૂટયા ને ખેડૂતે 400 ફૂટનો નવો બોરવેલ બનાવ્યો. આ નવો બોરવેલ બનાવ્યો એ વખતે જ બંધ પડેલા બોરવેને રીચાર્જ કરવાનું શરૃ કર્યું હોત તો એમને આજે 1000 કે 1200 ફૂટથી પાણી મેળવવું પડે અથવા બોરવેલ ફેઈલ જાય ને નવો બોર કરવા આઠ દસ લાખનો ખર્ચ કરવો પડે કે દર વર્ષે બે કે ત્રણ કોલમ ચાલુ બોરવેલમાં ઉતારવી પડે તે ન ઉતારવી પડત.

ક્યારેક થાય આપણી દીર્ઘ દૃષ્ટિ તો ઘણી. આપણે આપણા બાળકોનું ભવિષ્ય સુરક્ષીત બનાવવા માટે કેટલું બધુ ભેગુ કરીએ. પણ ખરેખર એ બચતની સાથે સાથે જળની બચત કરવાનું ને એમાં લાંબાગાળાનું આયોજન આપણે ભૂલ્યા. જેના કારણે ભૂગર્ભજળની દશા માઠી થઈને સાથે સાથે ખેડૂતોની પણ..

અમે ઉત્તર ગુજરાતમાં જળસંચયના કાર્યો કરીએ. જલમંદિર એટલે કે તળાવો ઊંડા કરવાનું કાર્ય તો વર્ષોથી ચાલે. 380 તળાવો અત્યાર સુધી ઊંડા કર્યા. તળાવની સાથે સાથે પરીખ ફાઉન્ડેશનની મદદથી હવે ખેડૂતોના બંધ પડેલા બોરવેલ રીચાર્જનું કાર્ય પણ આરંભ્યું.

આમ તો જે ખેડૂતનો બંધ પડેલો બોરવેલ રીચાર્જ થાય ને પહેલા ચોમાસે સરખો વરસાદ થાય તો ખેડૂતને એનો સીધો લાભ દેખાય. એ રીતે જોઈએ તો ખેડૂતે સ્વંયભૂ આ કાર્ય કરવું જોઈએ. વળી એ કરવામાં કાંઈ મસમોટા ખર્ચા પણ નથી. પણ આપણે ત્યાં દરેક ખેડૂત એ માટે જાગૃત નથી.

અમે ખેડૂત અને પરીખ ફાઉન્ડેશનની મદદથી 500 થી વધારે બોરવેલ રીચાર્જ કરવાનું નક્કી કર્યું છે ને દોઢસો ઉપરાંત બંધ પડેલા બોરવેલને રીચાર્જ કરવાના સ્ટ્રક્ચર તૈયાર થઈ ગયા છે.

અમને આશા ખેડૂતો આ કાર્ય પોતાની મેળે કરાવતા થાય એવી છે. જો કે 100 ખેડૂતો એ માટે તૈયાર થાય એવા પ્રયત્નો અમારા છે ને એ થશે એવી ખાત્રી પણ છે.

પણ બોરવેલ રીચાર્જ માટે થનાર ખર્ચ  25,000 થી 30,000 એ કાંઈ બહુ મોટી રકમ નથી. ખેડૂત આ રકમ ખર્ચ કરશે તો દર વર્ષે બોરવેલમાં પાણી ઊંડા જાય ત્યારે કોલમ ઉતારીએ તે ખરીદવી નહીં પડે. એ ઉપરાંત પાક પણ સારો થશે.

ખેર દરેક ખેડૂત પોતાનો એક બોરવેલ રીચાર્જ કરે તો પણ ઉત્તર ગુજરાતની ભૂગર્ભજળની વણસી ગયેલી સ્થિતિ થોડી સરખી થશે.

બનાસકાંઠામાં લવાણાગામના ખેડૂતના ત્યાં બંધ પડેલા બોરવેલને રીચાર્જ કરવાનું સ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરતા પહેલા ભૂમીપૂજન કર્યું.. આશા રાખીએ દરેક ખેડૂતના ઘરે આવા પૂજન થાય...

આભાર પરીખ ફાઉન્ડેશને અને આદરણીય સીઆરપાટીલ સાહેબનો એમણે આ કાર્ય માટે પ્રોત્સાહીત કર્યા... 

આ કાર્યમાં રામાભાઈ રાજપૂતની આખી ટીમ સક્રિય. VSSM ટીમના નારણભાઈ, રત્નાભાઈ, હરેશભાઈ, જયેશભાઈ, જોરાભાઈ વગેરે આમાં ખડે પગે. સૌ સાથે છો ને આવા કાર્યો કરવા કટીબદ્ધ છો એનો રાજીપો. 

Mittal Patel with the villagers during bhoomi pujan 
ceremony

Mittal Patel and others at bhumi pujan ceremony

Borewell recharge vhoomi pujan ceremony

Jal Mandirs Built with Commitment...

Mittal Patel visits thuravas water management site

An old carpenter used to make furniture for every sample house of a builder — and he did it wholeheartedly.

After working for many years, he decided to retire and informed the builder that he wanted to leave the job. The builder requested him, “Just complete the furniture for one last house before you retire.”

Reluctantly, the carpenter agreed. He completed the furniture work, but for the first time in his life, he compromised on quality and effort. Once the work was finished, he called the builder, handed over the house, and asked for permission to leave.

The builder stopped him, placed a key in his hand, and said, “You worked with complete honesty and dedication for so many years. As a reward for your sincerity, this house is my gift to you.”

The carpenter did not know whether to feel happy or regretful. The house was beautiful, but the furniture inside it was the one piece of work in his life where he had compromised. Yet, he could not even confess this truth to the builder.

This story carries a powerful message.

Even in water conservation projects, many responsible people fail to carry out their duties with sincerity. The government allocates funds for deepening ponds and restoring water bodies, but due to greed and the desire for personal gain, proper work is often not done. As a result, the quality suffers, and entire villages — along with future generations — bear the loss.

If every rupee spent by the government on water conservation were used honestly and responsibly, the problem of water scarcity could be solved to a great extent. But somewhere, greed weakens commitment…

At VSSM, we carry out water conservation work with the support of dedicated well-wishers. So far, we have restored and deepened 380 “Jal Mandirs” (water reservoirs).

One such pond was restored in Thuravas village of Sabarkantha through the joint efforts of the village, VSSM, and respected Binaben Kanani. She chose to dedicate the restoration of the Thuravas pond on the birthday of her husband, respected Harish Uncle. Very few people in the world possess the wisdom to celebrate by giving such meaningful gifts. We are deeply grateful to Binaben Aunty. Every year, she contributes towards the creation and restoration of Jal Mandirs. We bow to her noble sentiments.

Thuravas had been facing severe water scarcity. Once the pond was deepened, water from the Harnav Dam was also directed into it during non-monsoon months. As a result, farmers’ wells were recharged, and farmers became able to cultivate crops in all three seasons.

Beyond farming, countless living creatures also benefited — and that became the true profit of this work.

The continuous support of the village made this effort successful. Special appreciation goes to our workers Tohidbhai and Maheshbhai for their tireless dedication.

એક સુથાર એક બીલ્ડરના દરેક સેમ્પલ હાઉસનું ફર્નીચર બનાવે એ પણ પુરા દીલથી.

વર્ષો કામ કર્યા પછી એણે નિવૃતી લેવાનું નક્કી કર્યું ને માલીકને છુટા કરવા કહ્યું. બીલ્ડરે કહ્યું એક ઘરનું ફર્નીચર બનાવી દો પછી નિવૃત થાવ.

સુથારે કમને હા પાડી. એણે ફર્નીચર બનાવી દીધું. પણ જિંદગીમાં પહેલીવાર એણે ફર્નીચર બનાવવામાં વેઠ વાળી. ફર્નીચર તૈયાર થયા પછી એણે માલીકને બોલાવીને ઘર તૈયાર છે એમ કહી જવાની રજા માંગી.  

બિલ્ડરે એને રોકી એના હાથમાં ચાવી મુકી. સુથારે શાની ચાવી છે એમ પુછ્યું.

બિલ્ડરે કહ્યું, તે વર્ષો મારી સાથે પુરી નિષ્ઠાથી કામ કર્યું એ નિષ્ઠાના વળતર રૃપે આ ઘર તને ભેટમાં..

સુથારને હરખાવું કે દુઃખ કરવું એ સમજાયું નહીં. ઘર સરસ હતું પણ ફર્નીચરમાં એણે જિંદગીમાં પહેલીવાર વેઠ વાળી. એ બિલ્ડરને વેઠ વાળ્યાનો ખુલાસો પણ ન કરી શક્યો.

વાર્તા બહુ સૂચક છે. જળસંચયના કાર્યોમાં પણ ઘણી વખત જવાબદાર વ્યક્તિ પોતાની ફરજ નિષ્ઠાથી બજાવતા નથી. સરકાર તળાવો ઊંડા કરવા માટે નાણાં ફાળવે પણ અણહકનું મેળવી લેવાની લાલચમાં એ યોગ્ય કામ ન કરે. આમાં ગુણવત્તાવાળુ કામ ન થાય. પરિણામે આવનારી પેઢીથી લઈને આખા ગામને નુકશાન થાય.

સરકાર જળસંચય પાછળ જેટલા પૈસા ખર્ચે એ બધા જો પૂરી નિષ્ઠાથી ખર્ચાય  તો પાણીની તંગીનો પ્રશ્ન ઘણા ખરા અંશે હલ થઈ જાય પણ પેલી લાલચ તો ક્યાંક વેઠના લીધે...

ખેર અમે જળસંચયના કાર્યો VSSM સાથે સંકળાયેલા સ્વજનો મારફત કરીએ. 380 જલમંદિરો અમે અત્યાર સુધી ઊંડા કર્યા. 

સાબરકાંઠાના થૂરાવાસ ગામનું તળાવ અમે ગામ, VSSM અને આદરણીય બીનાબહેન કાનાણી કે, જેમણે એમના ઘરવાળા આદરણીય હરીશ અંકલના જન્મદિવસ નિમિત્તે થૂરાવાસનું તળાવ ગળાવ્યું. આવી ભેટ આપવાની સમજણ દુનિયામાં ઝાઝા લોકો પાસે નથી. આદરણીય બીના આંટીના અમે આભારી છીએ. એ દર વર્ષે જલમંદિર નિર્માણ માટે મદદ કરે. એમની લાગણીને પ્રણામ.

થૂરાવાસમાં પાણીની સખત તકલીફ હતી તળાવ ઊંડુ થયું. હરણાવ ડેમનું પાણી પણ ચોમાસા સિવાય એમાં નાખવામાં આવ્યું. એટલે ખેડૂતોના કૂવા રીચાર્જ થઈ ગયા. ખેડૂતો ત્રણે સીઝન ખેતીની લેતા થઈ ગયા.

આ સિવાય જીવસૃષ્ટિને મદદ થઈ તે નફાની... આ કાર્યમાં ગામનો સહયોગ સતત રહ્યો. અમારા કાર્યકર તોહીદભાઈને મહેશ બંનેની ભારે જેહમત..

Thuravas water management site

Thuravas water management site

Mittal Patel visits thuravas water management site

VSSM Brings Smiles After the Floods...

Mittal Patel with the nomadic communities

These utensils you have given us… we did not receive this many even at the time of my wedding. A saucer and kettle for tea, a rolling pin, a grater, a water pot, plates, bowls, cooking pots — what all should I count? With this, someone could start a completely new household. You have given us so much… May God bless you and everyone who contributed to this work…”

These heartfelt words were spoken by Shardaba, who had come from Achhuva village. Though she is much older in age, she affectionately tells me, “You are my sister.”

The floods of 2025 caused massive destruction in the border regions of Gujarat, especially in many villages of Banaskantha, Patan, and Kutch. During that time, we delivered ration supplies to more than 2,000 families. In some places, ration kits had to be distributed twice. Families taking shelter in schools received great relief from this support.

However, once the floodwaters receded and people reopened their homes, many discovered that the water had broken through the back walls of their houses and swept away their belongings. In other places, water remained stagnant for days, ruining household items. Many families were left without even basic utensils to cook food.

While sharing the pain and hardships they endured during the floods, tears welled up in the eyes of many.

We identified such families and decided to provide them with utensil kits. The distribution took place at the agricultural market in Vav. Seeing the utensils, many families emotionally remarked, “You have filled our mameru (a traditional gift given to a daughter from her maternal family).”

This work became possible with the support of many well-wishers associated with VSSM. We were merely instruments in this effort, but the real joy was in seeing so many loved ones come together in response to a single call for help.

The floods of 2015, 2017, and 2025 have repeatedly caused devastation to these families. Because of this, we have been thinking about relocating them from low-lying areas to safer, elevated land. Respected Bhagwanbhai (Kaka) Panchal discussed this matter with our Honorable Chief Minister Bhupendrabhai Patel, and discussions were also held with the Collector of the Vav–Tharad district. A proposal has already been submitted in the first phase to allot plots on higher ground to around 150 families. Details of more families will also be submitted soon.

If the government provides land to these families, then through the support of well-wishers associated with the organization, we will also help in constructing homes for them. We will continue striving to ensure that the plots are allotted as quickly as possible.

Our greatest happiness lies in being able to bring smiles back to the faces of these families.

We placed the utensil kits in front of the families rather than directly handing them over one by one, because we did not want it to feel like charity being imposed upon them.”

આ તમેં જે વાહણો(વાસણો) આલ્યા એવા તો મારા લગન ટાણે પૂરતમોય નતા મલ્યા. ચા પીવા રકેબી, કીટલી, ઓરસિયો, વેલણ, કોક ખોડવું હોય તો ખોડણી, પોણી ભરવા બેડું, થાળી, વાટકો, તપેલી. ચેટલું ગણાવું? આ કોકન્ નવું રહોડુ ચાલુ કરવું હોય તો થઈ જાય. એટલું તમે આલ્યું.. ભગવોન તમારુ ન આ બધુ દેવાવાળા બધોનું ખૂબ હારુ કર..."

આછુવાથી આવેલા શારદાબાએ ભાવથી આ કહ્યું.. શારદાબા ઉંમરમાં બહુ મોટા પણ મને કે, "તુ મારી બેનપણી."

2025માં આવેલા પૂરે ગુજરાતના સરહદી વિસ્તારો એટલે કે બનાસકાંઠા, પાટણ અને કચ્છના ઘણા ગામોમાં ભારે તારાજી સર્જી. એ વખતે અમે 2000 થી વધારે પરિવારોને રાશન પહોંચાડ્યું. કેટલીક જગ્યાએ તો બે વખત રાશન આપ્યું. નિશાળમાં આશરો લઈને બેઠેલા પરિવારોને એનાથી ઘણી રાહત થઈ. 

પણ પૂરના પાણી ઓસર્યા પછી ઘર ખોલ્યા તો ક્યાંક પાણી ઘરની પછીત તોડીને ઘરનો સામાન લઈને વહી ગયેલાનુું આ પરિવારોએ જોયું. તો ક્યાંક દિવસો સુધી પાણી ભરાયેલા રહ્યા એના કારણે સામાન બગડી ગયાનું થયું. ઘણા પાસે રાંધવા સરખા વાસણો પણ ન રહ્યા. 

પૂર વખતે જે પીડા વેઠી એની વાતો કરતા કરતા ઘણાની આંખોના ખૂણા ભીના થયા.     

અમે આવા પરિવારોને શોધી તેમને વાસણ આપવાનું કર્યું. વાસણ આપવાનું કાર્ય વાવના ખેતીવાડી માર્કેટમાં કર્યું. એ વખતે હાજર પરિવારોમાંથી ઘણાએ વાસણ જોઈને, "આ તો તમે મામેરુ ભર્યું" એવું કહ્યું. 

VSSM સાથે સંકળાયેલા અનેક સ્વજનોની મદદથી આ કાર્ય સંભવ બન્યું. અમે તો આમાં નિમિત્ત હતા. પણ આનંદ એક હાકલ પાડી ને ઘણા પ્રિયજનો સાથે આવ્યા એનો..

2015,2017 અને 2025 એમ સળંગ પૂરના પાણી આ પરિવારોને નુકશાન કરી રહ્યા છે. આવામાં એમને નીચાણવાળી જગ્યામાંથી ઊંચાણવાળી જગ્યામાં લઈ જવાનું કરવાનું વિચાર્યું. આપણા મુખ્યમંત્રી શ્રી ભુપેન્દ્રભાઈ પટેલ સાથે આદરણીય ભગવાનભાઈ(કાકા) પંચાલે વાત કરી સાથે વાવ-થરાદ જિલ્લાના કલેક્ટર શ્રી સાથે પણ આ બાબતે વાત થઈ. અંદાજે 150 પરિવારોની ઊંચાણવાળી જગ્યામાં પ્લોટ આપવાની દરખાસ્ત તૈયાર કરીને પ્રથમ તબક્કામાં આપી છે. હજુ પણ બીજા પરિવારોની વિગતો આપીશું.

આ પરિવારોને સરકાર જગ્યા આપશે તો મકાન બાંધવામાં સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા સ્વજનો મારફત મદદ કરીશું અને પ્લોટ ઝટ મળે એ માટે અમે મથીશું પણ ખરા. 

અમને આનંદ આ પરિવારોના મોંઢા પર સ્મીત લાવી શક્યાનો...                                                                        

 વાસણની કીટ અમે પરિવારો સામે મુકી.. આમ આપણે લઈને એમને આપીયે એવું કરવું ગમે નહીં. વાસણની કીટ અમે પરિવારો સામે મુકી.. આમ આપણે લઈને એમને આપીયે એવું કરવું ગમે નહીં.  

VSSM helped the families by giving utensils kits

Mittal Patel with the nomadic communities

My fourth book, Jal Khutya...

Mittal Patel's fourth book "Jal Khutya"

My fourth book, Jal Khutya (When Water Runs Out)...

Written after nearly four years of hard work.

When water is freely available and in abundance, we often fail to realize its value. But when scarcity arises, we become alert. In fact, the entire world now needs to become conscious about water conservation.

The book Jal Khutya contains many eye-opening discussions — including the foresight of our ancestors, and how countries like Netherlands, despite having abundant water resources, make tremendous efforts to save every single drop.

It also explores why water scarcity emerged in North Gujarat, what efforts were made in Saurashtra and other states to conserve water, and why farmers in the Vidarbha region of Maharashtra were driven to suicide.

This is a book worth reading and also worth gifting to others. I am not saying this merely because I wrote it, but because I truly believe the subject is extremely important.

To obtain the book, you may contact 9099936460 between 10 AM and 6 PM.

Alternatively, it can also be ordered directly from R. R. Sheth Publication

 જળ ખૂટયાં મારુ ચોથુ પુસ્તક..

લગભગ ચારેક વર્ષની મહેનત પછી લખાયેલું. પાણી મફત મળે અને જેટલું જોઈએ એટલે એની કિંમત નહીં. પણ આ પાણીની અછત સર્જાય ત્યારે આપણે સચેત થઈ.. એક રીતે આખી દુનિયાએ જળ બાબતે સચેત થવાની જરૃર છે. જળ ખૂટ્યા પુસ્તકમાં આંખો ખોલે એવી વાતો. આપણા ઘૈડીયાઓની દુરંદેશીની વાતો તેમજ નેધરલેન્ડ જેવો દેશ જ્યાં પાણી મબલત છતાં ટીપે ટીપાને બચાવવા એ કેવી જેહમત કરે. ઉત્તર ગુજરાતમાં જળ કેમ ખૂટ્યા ને સૌરાષ્ટ્રમાં ને અન્ય રાજ્યોમાં જળ બચાવવા કેવા પ્રયત્નો થયા.

મહારાષ્ટ્રના વિદર્ભમાં ખેડૂતો આત્મહત્યા કરવા કેમ પ્રેરાયા વગેરે આંખો ખોલનારી વાતો. 

પુસ્તક વાંચવું ને અન્ય ને ભેટમાં આપવા જેવું. મે લખ્યું છે માટે નહીં પણ મને લાગે મુદ્દો અગત્યનો છે માટે વાંચવું.

પુસ્તક મેળવવા 9099936460 પર 10 થી 6માં સંપર્ક થઈ શકે. 

અથવા આર આર શેઠ પબ્લીકેશનમાંથી સીધા પણ મંગાવી શકાય.

From Borewells to Ponds: Ensuring Water Security in Soni...

Mittal Patel visits soni water management site with our
well-wishers

Soni Village in Banaskantha – a village with 100% irrigated farming.

The village has around 400 borewells, and for the past 15 years, water has been available at a depth of 1,000 feet. Ashwinbhai from Soni Village has always stood firmly with our efforts. When we saw the situation, we decided to deepen the village ponds. VSSM constructed three ponds in the village.

These ponds were deepened with the help of the Mahendra Brother Parikh Foundation. When the ponds were completed, our enthusiasm was so high that we visited them even in the heavy rains to see the results.

To see the ponds, the entire team from the Mahendra Brother Parikh Foundation, along with members from Mumbai, came and understood firsthand the village’s condition during rainfall and why rain is so crucial.

We pray that God always allows us to be part of such noble work.

બનાસકાંઠાનું સોની ગામ. ૧૦૦% સિંચાઈથી ખેતી કરતુ ગામ.

ગામમાં આશરે ૪૦૦ જેટલા બોર અને છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી ૧૦૦૦ ફૂટે પાણી જતા રહ્યા.

સોની ગામના અશ્વિનભાઈ અમારા કાર્યોમાં હંમેશ ખડે પગે રહે આ સ્થિતિ જયારે અમે જોઈ ત્યારે અમે આ ગામમાં તળાવ ઊંડા કરવાનું વિચાર્યું. ગામમાં ૩ તળાવ VSSM એ બનાવ્યા

આ તળાવ મહેન્દ્ર બ્રધર પરીખ ફાઉન્ડેશનની મદદથી ઊંડું કર્યું. જયારે આ તળાવ બન્યું એટલે અમારો ઉત્સાહ પણ એવો કે અમે આ તળાવ જોવા વરસતા વરસાદે પણ મળ્યા. 

આ તળાવ જોવા માટે મહેન્દ્ર બ્રધર પરીખ ફાઉન્ડેશનમાંથી આખી ટીમ આવી મુંબઈથી આવેલા સભ્યોએ પણ વરસાદમાં શું હાલત હોય અને વરસાદ કેમ જરૂરી છે તે પણ સમજ્યા.  

બસ ભગવાન આવા નેક કામમાં હંમેશા નિમિત્ત બનાવતો રહે તેવી પ્રાર્થના

Mittal Patel with the villagers of soni Village

Soni Water Management site

Mahendra Brother Parikh Foundation from Mumbai
helped VSSM to deepened the lake

VardhanaMuwada Village Pond Filled Through VSSM Efforts...

 VardhanaMuwada village in , Gandhinagar district, has long struggled with water scarcity. Through the efforts of VSSM, the village pond was deepened, and today it is brimming with rainwater and water from the Narmada River.

The villagers came together to celebrate and joyfully welcomed the water. Along with the water, hope, prosperity, and new possibilities for the future have also arrived in the village. 💧🌾

વર્ધાના મુવાડા ગાંધીનગરનું ગામ. પાણી માટે બહુ સંઘર્ષ કર્યો. VSSM થકી તળાવ ઊંડું કર્યું તે તળાવ વરસાદ અને નર્મદાના નીરથી ભરાયું. ગામ લોકો સાથે વધામણાં કરી નીરને આવકાર્યું.

#mittalpatel #vssm

Water Management work takes place in Medh village with the help of VSSM...

Mittal Patel discusses water management with Sarpanch Shri,
and villagers

We get a lot of rain in our area... and we truly consider that this time about 90 inches of rain fell... but the rainwater just flows away because our soil is very hard, so the water doesn’t stay.

When we went to see the eroding pond in Medh village of Sabarkantha, the village Sarpanch Narendra Singh Bhati told us:

"There are very large stones in the soil here, which we saw while digging the pond. Because of these stones, the water does not seep into the ground but flows away. So, we are constructing this pond with financial support from the respected Pratulbhai Shroff of Dr. K.R. Shroff and Dineshbhai Amin."

However, ponds are the foundation of all life, so for the past several years, we have been working on the restoration of these vital ponds, which are the heart of the village. So far, we have restored 376 ponds, which we call Jalmandirs. Our resolve is to restore 1,000 Jalmandirs in the coming years.

One thing I learned here that was new and also made me happy — the villagers practice two cropping seasons and give the earth a season to rest. If all villages adopt this pattern like Medh, it won’t take long before Mother Earth is rejuvenated.

અમારા ત્યાં વરસાદ બહુ પડે... અમે તે ગણીએ પણ ખરા... કે આ વખતે ૯૦ ઇંચ વરસાદ પડ્યો... પણ તે વરસાદનું પાણી વહી જાય કારણ કે અમારી જમીન બહુ જ હાર્ડ એટલે પાણી ટકે નહિ...  આ વાત જયારે અમે સાબરકાંઠાના મેધ ગામે ગળાઈ રહેલા તળાવને જોવા ગયા ત્યારે મેધના સરપંચ  નરેન્દ્રસિંહ ભાટીએ કહી… 

અહીની જમીનમાં બહુ મોટા પથ્થરો જે તળાવ ખોદતી વખતે અમે જોયા. જેના કારણે પાણી ભૂગર્ભમાં ના જાય અને વહી જાય. જેથી આ તળાવ અમે ડૉ. કે.આર.શ્રોફના આદરણીય પ્રતુલભાઈ શ્રોફ અને દિનેશભાઈ અમીનના આર્થીક સહયોગથી બનાવી રહ્યા છીએ.

પણ, તળાવ સમગ્ર જીવસૃષ્ટિનો આધાર એટલે અમે પાછલા કેટલાક વર્ષોથી ગામનું હૃદય એવા તળાવોના જીર્ણોદ્ધારનું કાર્ય આરંભ્યું.  376 તળાવ જેને અમે જલમંદિર કહીએ એનો જીર્ણોદ્ધાર અત્યાર સુધી કર્યો. આવનારા વર્ષોમાં 1000 જલમંદિરના જીર્ણોદ્ધારનો સંકલ્પ.

એક વાત જાણીને બહુ નવી લાગી સાથે ખુશી પણ થઇ... અહી ગામલોકો બે જ સીઝન ખેતી કરે છે અને એક સીઝન આ ધરતીમાતાને આરામ આપે. આ મેધ જેવું વલણ જો બધા ગામો અપનાવે તો ધરતીમાતાને ફરી હતી તેવી થતા સમય નહિ લાગે....

#mittalpatel #vssm #watermanagement #sabarkantha #environment #Gujarat #જલમંદિર #જળખુટયા

Medh Water Management Site

Ongoing Lake digging

Mittal Patel visits Medh Water Management site

VSSM starts water conservation projects in Satlasana block of Mehsana district...

Mittal Patel meets the villagers of Mota kothasana village

Yogakshem refers to two important concepts: "yog," which is the attainment of what has not yet been achieved, and "kshem," which involves protecting what has already been attained. Both actions are essential for a fulfilling life. We must strive to gain what we lack while also ensuring that what we have is safeguarded.

You might wonder why I'm discussing Yogakshem today, but it is crucial to do so. The condition of our lakes - Jal Mandirs has deteriorated significantly, which should never have happened. Our ancestors built lakes, wells, and stepwells to ensure everyone had access to water. While the world has advanced and we have developed new technologies for easier access to water, we have neglected these traditional resources that served us for centuries.

The Jal Mandirs, or lakes, were meant to be preserved, and it was our responsibility to protect them. Unfortunately, we did not fulfill our duty, leading to critically low groundwater levels.

In response to this situation, we have decided to rejuvenate these Jal Mandirs. So far, 336 Jal Mandirs have been revitalized through the efforts of well-wishers associated with VSSM and the Vimukt Foundation.

This year, we have set a target to renovate 50 lakes. Additionally, we have included Satlasana in our water conservation projects in North Gujarat.

Kothasana is a resourceful village where we worked to deepen the lake with the assistance of the respected Chandravadanbhai Shantilal Shah. Villagers actively participated by removing soil from the lake. The efforts made by the villagers and well-wishers affiliated with our organization will benefit many residents.

Thanks to Chandravadanbhai for your continuous collaboration on this project. Your emotional support has been invaluable, and we greatly appreciate it.

 યોગક્ષેમ- જે મળ્યું નથી તેની પ્રાપ્તિ એટલે ‘યોગ’ અને જે મળ્યું છે તેનું રક્ષણ કરવું તે ‘ક્ષેમ’. જીવનમાં આ બે ક્રિયા આપણે સતત કરવાની. જે મળ્યું નથી તે મેળવવા મથવાનું ને મળ્યું છે તે છિનવાઈ ન જાય તેની કાળજી રાખવાની.

તમને થશે આ આજે કેમ યોગક્ષેમની વાત કરે છે?

પણ વાત પડે તેવી છે. જલ મંદિરોની આજે જે દશા થઈ છે એ દશા કોઈ કાળે ન થવી જોઈએ. આપણા વડવાઓએ સમગ્ર જીવસૃષ્ટિ જળ મેળવી શકે તે માટે તળાવો, વાવ, કૂવાઓનું નિર્માણ કર્યું. દુનિયા વિકસી અને આપણને પાણી સરળતાથી મળી શકે તેવા સાધનો ઉપલબ્ધ થયા એટલે આપણી પાસે સદીઓથી જે વ્યવસ્થાઓ હતી તે આપણે ભૂલ્યા.

પણ જલમંદિરો ને ભૂલવાના નહોતા. એના રક્ષણની જવાબદારી હતી. જે બરાબર ન નિભાવી એટલે આપણા ભૂગર્ભજળ ઊંડે પહોંચ્યા.

અમે આવા જલમંદિરોનો જીર્ણોદ્ધાર કરવાનું નક્કી કર્યું. અત્યાર સુધી 336 જલ મંદિરોનું નિર્માણ VSSM અને વિમુક્ત ફાઉન્ડેશન સાથે સંકળાયેલા સ્વજનો મારફત કર્યું. 

આ વર્ષે પણ 50 તળાવોના નવીનીકરણનો લક્ષાંક નિર્ધારીત કર્યો. ઉત્તર ગુજરાતમાં થઈ રહેલા જળસંચયના કાર્યોમાં આ વર્ષે સતલાસણાનો ઉમેરો થયો. 

કોઠાસણા મજાનું ગામ. ત્યાં અમે તળાવ ઊંડું કરવાનું કામ આદરણીય ચંદ્રવદનભાઈ શાંતિલાલ શાહની મદદથી કર્યું. 

ગામલોકોએ માટી ઉપાડવાનું કર્યું. ગામ અને સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા સ્વજનો મારફત થયેલા આ કામથી ગામના અનેકોને ફાયદો થશે. 

આભાર ચંદ્રવદનભાઈ આપ હંમેશા આ કાર્યમાં સહયોગ કર્યો છો. તમારી લાગણી માટે આભારી છીએ.

Mittal Patel with the villagers at water management site

Ongoing lake deepening work

Lake digging after completion

VSSM initiated a water conservation in vardhana muvada village where the water situation is challenging to manage...

Mittal Patel performs rituals on the day lake excavating begans

Once the lake, which was once thriving with life, has dried up, the terrain, farming, cultural traditions, and the environment suffer significant decline. When the lake is filled with water, the soil remains lustrous, moist and fertile. Understanding this, our mission is to rejuvenate the lakes—Jal Mandirs. Since our campaign began in 2014, we have renovated 340 Jal Mandirs, and the mission continues to progress well.

Wardhana Muwada is a lovely village in the Gandhinagar district. However, water has vanished from the lower regions of this village, making it difficult to obtain drinking water. As a result, no one was willing to marry off their daughters to this village. Nephews also refused to visit their maternal uncles during vacations due to the water shortage. (Visiting and staying in maternal uncles' homes used to be a well-established tradition in villages many years ago.) 

Whenever water trucks were announced, both children and elders would rush to fetch water using whatever utensils they could find. Kalpeshbhai from the village recalls, "We would even fill the pot we used in the toilet. Women had to carry water pots on their heads from far-off places, which led to many women losing their hair." The water scarcity in the village resulted in tragic consequences.

Eventually, the government noticed the dire situation in this village. Gandhinagar's Dehgam had been classified as a dark zone, which refers to areas where water levels have reached dangerously low levels. In response, the government filled the lake in Wardhana Muwada with water from the Narmada River, alleviating the village's water scarcity issue. Once the lake was filled, the village dug a borewell nearby, bringing joy to the residents as they finally accessed drinking water. 

Although the village lake is large, it is not deep enough. If the lake were dug deeper, its capacity to hold water would increase. We began the deepening of the lake during the Diksha event for Sunitaben and Hrushi, with blessings from Pujya Hematnasuri Swarji Maharaj, who is beloved by the younger generation. The villagers also participated in this endeavor.

We organized a small gathering at the lake on the day we began excavating. The Gandhinagar MLA and local villagers were in attendance. As the lake deepens, its capacity for water retention will expand, allowing farmers to use the water for their crops for a longer period.

A great deal of energetic effort was contributed by our activists Tohidbhai and Maheshbhai in collaboration with village leader Kalpeshbhai.

VSSM is thrilled to initiate a water conservation mission across 34 talukas where the water situation is challenging to manage. 

We have resolved to construct 1,000 JalMandirs in the coming years. We pray that God fulfills our aspiration!

એક વખત જીવનથી ધબકતું તળાવ જ્યારે સુકાય ત્યારે વરસાદ, ખેતી, પરંપરા અને પર્યાવરણ પણ સુકાય છે.

તળાવ પાણીથી ભરેલા રહે તો જમીન પણ પાણીદાર રહે. અમે આ વાતને સમજીએ માટે જ જલ મંદિરના જીર્ણોદ્ધાર ના કામો કરીએ. 2014થી આરંભેલી આ ઝૂંબેશથી અત્યાર સુધી 340 જલમંદિરોનો જીર્ણોદ્ધાર કર્યો ને આ કાર્ય હજુ આગળ વધતું જ જાય છે.

ગાંધીનગરનું વર્ધાના મુવાડા. મજાનું ગામ. ધરતીકંપ પછી આ ગામના પેટાળમાંથી પાણી ગાયબ થઈ ગયું. પીવાના પાણી માટે તકલીફ પડે. પોતાની દીકરી આ ગામમાં આપવા કોઈ રાજી નહીં. તે ત્યાં સુધી કે વેકેશનમાં ભાણેજીયા મામાના ઘરે ન આવે.

પાણી આવ્યાની બૂમ પડે કે ઘરમાં નાના મોટા સૌ પાણી ભરવા બેસી જાય. ને જેટલા વાસણમાં ભરી શકાય એટલા વાસણમાં પાણી ભરી લે. ગામના કલ્પેશભાઈ કહે, "શૌચાલય જવા માટે વપરાતુ ડબલુ પણ અમે ભરી લઈએ. બહેનોના માથાના વાળ પાણી ઊંચકી ઊંચકીને જતા રહ્યા." ગામની પાણી પારાયણ બહુ મોટી.

ખેર સરકારનું ધ્યાન આ ગામ પર પડ્યું. જો કે ગાંધીનગરનું દેહગામ ડાર્કઝોન માં. ડાર્ક ઝોન એટલે જેના પેટાળ જોખમી સ્થિતિએ પહોંચ્યા છે તે વિસ્તાર.

સરકારે વર્ધાના મુવાડા ગામના તળાવમા મા નર્મદાના નીર નાંખ્યા. જેનાથી ગામને રાહત થઈ. તળાવ નજીક ગામે બોરવેલ કર્યોને હવે ગામને પીવના પાણીનું સુખ થયું. 

ગામનું તળાવ ઘણું મોટુ પણ એ બરાબર ઊંડુ નહીં.જો સરખુ ખોદય. ડેમ જેવું થાય તો પાણી ધારણ કરવાની ક્ષમતા વધી જાય. બસ અમે યુવા હૃદય સમ્રાટ પૂ. આચાર્યશ્રી હેમત્નસૂરી સ્વર્જી મહારાજના આશીર્વાદથી સુનિતાબેન અને ઋષિની દીક્ષા નિમિત્તે તેમજ ગ્રામજનોના સહયોગથી તળાવ ઊંડુ કરવાનું કાર્ય આરંભ્યું. 

તળાવ ખોદવાનું શરૃ કરવું હતું તે દિવસે તળાવમાં જ નાનકડો કાર્યક્રમ આયોજીત કર્યો. જેમાં ગાંધીનગરના ધારાસભ્ય શ્રી બલરાજસિંહ ચૌહાણ તેમજ ગ્રામજનો ખાસ ઉપસ્થિતિ રહ્યા. તળાવ ઊંડુ થતા એની જળ ધારણની ક્ષમતા વધશે. જેથી ખેડૂતો પણ ખેતીમાં પાણીનો લાંબા વખત સુધી ઉપયોગ કરી શકશે. 

અમારા કાર્યકર તોહીદભાઈ તેમજ મહેશભાઈની ગામના આગેવાન કલ્પેશભાઈ સાથે મળી તળાવ ઊંડુ થાય તે માટે ઘણી મહેતન..

પાણીની સ્થિતિ જ્યાં કપરી સ્થિતિ છે તેવા 34 તાલુકાઓમાંથી શક્યમાં જળસંચયના કાર્યો આરંભ્યાનો  VSSM ને આનંદ છે.

આવનારા વર્ષોમાં 1000 જલમંદિરોના નિર્માણનો સંકલ્પ છે. ઈશ્વર એ મનોરથ પૂર્ણ કરાવે તેવી અભ્યર્થના...

Lake deepening work starts

Water Management site

 The Gandhinagar MLA ,local villagers and Mittal Patel
 were in attendance at the lake 

VSSM rejuvenated Padardi lake with the support from the GIA organization...

Mittal Patel discusses water management with villagers

"Someone calls festival's arrival,              

Someone says just a glimmer,

My mind prophesies,  

Restoring the gone reservoir"

"કોઈ કહે અવસર આવ્યો, 

કોઈ કહે ઝળઝળિયાં

મારે મન તો ઊડી ગયેલાં

તળાવ પાછાં વળિયાં"

The people of village Padardi regretted not filtering and deepening the lake every year, especially after seeing how it had become as shallow as a saucer. If they had maintained the lake regularly, it wouldn't have required a significant amount of money to restore it. Now, however, a large sum of money is needed to restore the lake, which, for them, is a "Jalmandir."

Kakar village is located next to Padardi in Banaskantha, where families of florists reside. We strive to support the welfare of these families. Whenever we visit Banaskantha, we stay in Kakar, which is why Paadardi has caught our attention during our travels back and forth.

The people of Paadardi are aware that we rejuvenate lakes and transform them into Jalmandirs. They requested our help to deepen their village lakes. With the assistance of the GIA organization, we worked on deepening the lakes located on the village border. As a result, water from the river Maa Reva-Narmada flowed in, filling the entire lakes to the brim.

In Paadardi village, the water level has dropped to between 1,000 and 1,100 feet deep, causing five to ten borewells to fail each year. Given this situation, recharging the lakes solely with monsoon water seemed impossible. However, the government supported the villagers through the Maa Narmada initiative. Two lakes, excavated with the assistance of VSSM and the Vimukta Foundation, were successfully filled with water. As a result, farmers will no longer need to lift water from a depth of a thousand feet. Traditionally, seventy to eighty horsepower motors have been required to operate borewells. However, only a five-horsepower motor is needed to run a machine placed in a lake to draw water for irrigation.

The reduction in electricity bills is a notable benefit. Additionally, the wells in the surrounding area are being recharged thanks to the water that percolates through the bottoms of the lakes. These lakes benefit not only the farmers of Padardi village but also those from neighborhood village of Nikoi.

Seeing the filled lakes, the eyes of many farmers in the village fill with tears. The villagers say, "If the lake was not dug, the billions of liters of water that have been filled with it today, would not have been filled."

When the Jalmandir is filled with water, it not only supports the lives of farmers but also brings happiness to all living beings in the surroundiing world!

Thanks to you, GIA,  and the support of many well-wishers like you, we have successfully rejuvenated 325 lakes so far.

We are committed to rejuvenating 1,000 Jalmandirs, and we pray to God to help us achieve this noble, divine goal.

કોઈ કહે અવસર આવ્યો, 

કોઈ કહે ઝળઝળિયાં

મારે મન તો ઊડી ગયેલાં

તળાવ પાછાં વળિયાં

ગામના છીછરી રકાબી જેવા થઈ ગયેલા તળાવો જોઈને દર વર્ષે તળાવ ગાળવાનું કેમ ન કર્યું એવો અફસોસ પાદરડીગામના સૌને થયો. જો દર વર્ષે તળાવ ગાળ્યું હોત તો બહુ મોટો ખર્ચો ન થાત. પણ રકાબી જેવા આમ તો એક હતું તળાવ એવી સ્થિતિએ પહોંચેલું તળાવ - જલમંદિર ગાળવા લાખો રૃપિયા જોઈએ. 

બનાસકાંઠાના પાદરડીની બાજુમાં કાકર ગામ ત્યાં ફૂલવાદી પરિવારો રહે. અમે આ પરિવારોના કલ્યાણના કામોમાં નિમિત્ત બનીએ. આમ તો બનાસકાંઠા હોઈએ ત્યારે રોકાણ પર કાકરમા. એટલે પાદરડી તો જતા આવતા ધ્યાને આવે. 

જલમંદિરના નિર્માણનું કાર્ય અમે કરીએ એવી પાદરડી વાસીઓને ખબર એટલે એમણે પોતાના ગામના તળાવોને ઊંડા કરવા વિનંતી કરી. ગામની સીમમાં આવેલું તળાવ અમે GIA સંસ્થાની મદદથી ઊંડુ કર્યું. આ ઊંડા કરેલા તળાવમાં મા રેવા- નર્મદાનું પાણી આવ્યું ને આખુ તળાવ સરસ ભરાયું.

પાદરડી ગામમાં પાણીના તળ 1000 થી 1100 ફૂટે પહોંચ્યા. દર વર્ષે પાંચ - દસ બોરવેલ ફેઈલ થઈ જાય. આવી સ્થિતિમાં માત્ર ચોમાસાના પાણીથી તળ રીચાર્જ થાય એ અસંભવ લાગતું હતું. પણ સરકાર મા નર્મદાના માધ્યમથી ગામલોકોની વહારે આવી અને VSSM, વિુમક્ત ફાઉન્ડેશનની મદદથી ખોદેલા બેય તળાવો સરસ ભરાયા. જેના કારણે ખેડૂતોને હવે હજાર ફૂટથી પાણી ઉલેચવા નહીં પડે. બોરવેલમાં સીત્તેર એંસી હોર્સ પાવરની મોટર ચાલે. પણ તળાવમાં મશીન મુકી પાંચ હોર્સ પાવરની મોટરથી સિંચાઈ માટે પાણી લઈ જઈ શકાય છે.

વીજબીલમાં પણ ફાયદો થયો. વળી તળ પણ તળાવો ભરાવના કારણે રીચાર્જ થઈ રહ્યા છે. પાછુ આ તળાવ ભરાવવાથી માત્ર પાદરડી નહીં પણ નેકોઈ ગામના ખેડૂતોને પણ ફાયદો થયો.

ભરાયેલા તળાવ જોઈને ગામના અનેક ખેડૂતોની આંખમાં ઝળઝળિયા આવી જાય છે. ગામલોકો કહે છે, "જો તળાવ ખોદાયું ન હોત તો આજે જે કરોડો લીટર પાણી એમાં ભરાયું છે એ ન ભરાયું હોત."

જલમંદિરોમાં પાણી ભરાય તો ખેડૂતની સાથે સાથે સમગ્ર જીવ સૃષ્ટિ પણ રાજી...

આભાર GIA તમારા જેવા અનેક સ્વજનોની મદદથી આજે 325 તળાવોના નવીનીકરણ માં અમે નિમિત્ત બની શક્યા છીએ એનો રાજીપો.

1000 જલ મંદિરના જીર્ણોદ્ધારનો સંકલ્પ કર્યો છે. ઈશ્વર આ મનોરથ પૂરો કરાવે તેવી શુભભાવના..

Mittal Patel and Others visits Padardi water management site

With the help from our well-wisher GIA , VSSM 
rejuvenated Padardi lake

Padardi lake filled with water

Lake deepening work started in Khoda village with the support from the Neogen Company...

Mittal Patel with the villagers of Khoda village

Many years ago, there were no water taps, and the only source of drinking water in our area was the lakes. Whenever someone went to the lake to collect water, they would come back with a pot filled with water as well as a clump of dirt, referred to as "KHOTT." They would leave this KHOTT on the edge of the lake. Both the villagers and any passersby who filled their containers at the lake would take some KHOTT and discard it outside. This could be considered a form of water tax, if you think about it.

Rameshbhai from Khodagam in Banaskantha, along with others in the village, shared the following story with us. The lakes thrived primarily because they provided essential support for the people's livelihoods, leading to a belief that water should not be taken from the lakes for free.

However, with the introduction of borewell technology, many of these lakes were abandoned. This led to a deterioration in the condition of water-bearing reservoirs. Additionally, excessive groundwater extraction caused a significant drop in the water table. As a result, the situation in North Gujarat worsened due to the declining groundwater levels.

The government is consistently concerned about water management. Organizations like ours, in collaboration with the village, have taken on the task of renovating lakes, known as Jal Mandirs. The government has also contributed by filling a number of ponds with water from Mother Reva.

Together, VSSM, KRSF, and the Vimukt Foundation have deepened 336 lakes, and this number is expected to increase. We are pleased with the progress we have made.

One notable project was the deepening of the Khodagam lake in Banaskantha, supported by the Neogen Company. The village was very receptive to this initiative. Neogen covered the excavation expenses, while local villagers assisted by transporting soil with their tractors.

As a result, the lake in the higher lands of Khodagam was successfully excavated, increasing its capacity to hold millions of liters of water. Narmada's water will also be channeled into this lake, ensuring that the village has access to water not only during the monsoon but throughout the year. This will also help recharge the lower water table.

We are especially grateful to Binaben Kanani, Harishbhai Kanani, and Harinbhai from Neogen for their unwavering support in our social work over the years. 

We pray for Meghraja (the monsoon) to shower its blessings forever on all living organisms.

 "પહેલા પીવાનુ પાણી પહેલા ક્યાં નળથી મળતું! અમારા વિસ્તારમાં તો તળાવો પીવાના પાણીનો આધાર હોતા. એટલે કોઈ પણ માણસ તળાવમાં પાણી ભરવા આવે એટલે કે ગડુરુ  કે માટલી ભરીને તળાવમાંથી બહાર નીકળે ત્યારે સાથે એક ખોટ( માટીનું ઢેફુ) લઈને બહાર આવે. આ ખોટ એ તળાવની પાળ પર નાખે. 

ગામના જ નહીં વટેમાર્ગુ પણ તળાવમાંથી પાણી ભરે ને સામે ખોટ ઉપાડી તળાવ બહાર નાખે. આને જળ કર કહેવો હોય તો પણ કહી શકાય."

બનાસકાંઠાના ખોડાગામના રમેશભાઈએ અને ગામના અન્ય સૌએ એમને આ વિગત કહી.

તળાવો જીવંત હતા એનું મુખ્ય કારણ લોકોનો જીવવાનો એ આધાર હતા. એટલે તળાવમાંથી મફત પાણી ન લેવાય એવી માન્યતા પણ પ્રચલિત હતી.

આવા તળાવો બોરવેલની ટેકનોલોજી આવી એટલે ભૂલાયા. ને જળ ધારણ કરનાર વાસણની દશા માઠી થઈ. વળી બોરવેલ થકી અમાપ પાણી ઉલેચાયા પરિણામે ભૂગર્ભ જળ પણ ભયંકર સ્થિતિએ પહોંચ્યા.

ઉત્તર ગુજરાતની સ્થિતિ ભૂગર્ભજળને લઈને માઠી થઈ. 

સરકાર પણ આ બાબતે સતત ચિંતીત. અમારા જેવી સંસ્થાઓએ ગામ સાથે મળીને જલમંદિરો - તળાવોના નવીનીકરણ નું કામ ઉપાડ્યું. સાથે સરકારે મા-રેવાના પાણીની શક્ય તળાવો ભરવા કોશીશ કરી.

VSSM, KRSF અને વિમુક્ત ફાઉન્ડેશને મળીને 336 તળાવો ઊંડા કર્યા. આ આંકડો વધતો જવાનો.. એનો અમને આનંદ.

બનાસકાંઠાના ખોડાગામનું તળાવ અમે નિયોજેન કંપનીની મદદથી ઊંડુ કર્યું. ગામ આખુ ઘણું સંવેદનશીલ એમણે તળાવમાંથી માટી ઉપાડી ને ખોદકામ નો ખર્ચ નિયોજેનને કર્યો. 

આમ ખોડાનું સૌથી ઊંચાણમાં આવેલું તળાવ ગળાયું. કરોડો લીટર પાણી ભરાય એવી ક્ષમતા તળાવની થઈ. નર્મદાના નીર પણ આ તળાવમાં નંખાશે. આમ ચોમાસા સિવાય પણ ગામને પાણી મળશે. તળ રિચાર્જ પણ થશે.

નિયોજેનમાંથી આદરણીય બિનાબેન કાનાણી, હરીશભાઈ કાનાણી, હરિનભાઈ સૌના અમે આભારી છીએ. એમની લાગણી વર્ષોથી અમે જે સમાજ કાર્યો કરીએ તેમાં.. 

બસ મેઘરાજા સદાય સમ્રગ જીવસૃષ્ટિ પર મહેબાની કરે તેવી પ્રાર્થના...

Ongoing lake deepening work in Khoda village

Mittal Patel with the villagers at Khoda water management
site

Mittal Patel discusses water management

Its is our joyous accomplishment of rejuvenating water bodies ...

Mittal Patel visits water management site

"The pond was once considered the heritage of the village.

In our traditions, in our beliefs, it had a unique place.

But as we took steps towards development, we began to forget our heritage.

Today, ponds that once came alive with the presence of water and were essential for all of us are now on the verge of disappearing.

These ponds - the restoration of water temples - is our project.

In the blazing heat of summer, their restoration happens. We should go see the joy of these ponds coming back to life, even when covered with a cloth on the head...

We are honored to be the ones who contributed to bringing  ponds back to life."

તળાવ એક વખત ગામની ધરોહર ગણાતા. 

આપણા પ્રસંગોમાં, આપણી માન્યતાઓમાં એનું અનેરુ સ્થાન.

પણ આપણે વિકાસની દિશામાં પગરણ માંડ્યાને ધરોહરો ભૂલાવવા માંડી.આપણા સૌની અને સૌથી અગત્યનું પાણીની હાજરીથી જીવંત થતા તળાવો આજે પાણી અને આપણા બેયની જાણે કાગડોળે વાટ જુએ.

આવા તળાવો - જલમંદિરોના જીર્ણોદ્ધારનો અમારો પ્રકલ્પ..

ઉનાળાના બળબળતા તાપમાં જ એનો જીર્ણોદ્ધાર થાય. માથે કપડુ નાખીને પણ જીવંત થતા તળાવોનો હરખ જોવા જવાનું કરીએ..

અમને રાજીપો તળાવોને સજીવન કરવામાં નિમિત્ત બન્યાનો...

#VSSM #MittalPatel #pond #જલમંદિર #જળસંચય

Ongoing lake deepening work

Water Management site