We are sure we will be able to do a lot of work in Jamnagar in the next one year....

Mittal Patel meets nomadic families of Jamnagar district

We have been waiting since long for you to come to Jamnagar

I wanted to come but time was a constraint. I was unable to decide the date. After having appointed  GhulamBhai to take care of the families, it took me almost a year to come.

Do not take such a long time for your next visit

No I will not.

Such pleasant talk happened with the locals of various villages of Jamnagar.

In Kana Chikari village of Lalpur District, there lives "Devipujak" & "Bhopa Rabari '' community. They are seen whenever they have to go towards Porbandar, Jamnagar. They move with a herd of sheep & goats. I feel sorry when I see children with them. I constantly wonder when they will go to school . I am determined to do something good for this community and for the children. 

The land in the village KanaChikari on which they have been located for many years is now bought by a private company. They are now worried where they will stay. They would ask me  " did not they have the first right on the land having stayed on it for so many years?" I have no answer to their question. They definitely would have a right. But being a very passive & non demanding community, they are ignored. Though they can be seen they are treated as if invisible. This is the sad state of affairs , so many years after independence.

However the present government & especially the Chief Minister Shri Bhupendrabhai Patel is a very sensitive person. In a real sense he is interested in ensuring that these people get a permanent address. The nomadic community of Jamnagar is lucky that they also have a very kind hearted Shah Saheb as the Collector. He had allotted the plots in Botad for this community and had seen the joy on the faces of those people. So he has put his machinery to work to allocate the plots near Jamnagar. We met Shri Shah Saheb to discuss all the problems faced by the community. With great clarity & determination he called his team of officers and gave instructions to get the job done rapidly. We need such collectors not only in all the Districts but in the whole country.

We are sure we will be able to do a lot of work in Jamnagar in the next one year.  Dwarka is not far from there. Will reach Dwarka too, very soon !!

 'તમે જામનગરમાં આવો એની કેદુની વાત જોતા'તા.'

'આવવાનું મન તો હતું જ પણ સમયની અનુકુળતા અને ક્યાંય જામનગર આવવાનો સમય નક્કી આમ તો ગોઠવાતો નહોતો નહીં તો કાર્યકર ગુલામભાઈને જામનગરમાં રહેતા આપણા પરિવારોની મદદ માટે ગોઠવ્યા પછી પણ અમારે આવવામાં એક વર્ષ થયું.'

'એ સાચુ પણ હવે લીધો એટલો ટેમ ફેર આવવામાં નો લેતા.'

'નહીં લઉં... '

આવી મીઠી વાતો જામનગર જિલ્લાના વિવિધ ગામોમાં રહેતા અમારા પરિવારો સાથે થઈ. 

લાલપુર તાલુકાનું કાના છિકારી ગામ. ત્યાં દેવીપૂજક અને ભોપા રબારી સમુદાય રહે. ભોપા રબારી સમાજને જ્યારે પણ પોરબંદર, જામનગર બાજુ જવાનું થાય ત્યારે જોવું. માલધારી સમુદાય ઘેટાં બકરાં સાથે વિચરણ કરે. તેમની સાથે નાના બાળકોને જોવું ત્યારે જીવ બળે. આ બાળકોને નિશાળ ભેગા કરવાનું ક્યારે કરીશું એવું સતત થયા કરે. તે હવે આ સમુદાયને મદદરૃપ થવાનું કરીશું ને ભવિષ્યમાં તેમના બાળકો માટે પણ નક્કર કરવાનું કરીશું.

કાના છિકારીગામમાં વર્ષોથી રહેતા વિચરતી જાતિના આ પરિવારોની જમીન એક ખાનગી કંપનીએ ખરીદી લીધી. એટલે આ પરિવારોને હવે ક્યાં જાસુની ચિંતા છે..

આ બધાને મળી ત્યારે અમે તો અહીંયા વર્ષોથી રહેતા તો અમારો હક પહેલાં નો લાગે એવો સવાલ પણ એમણે પુછ્યો..

જવાબ શું આપુ? 'હક લાગે જ. પણ આપણે રહ્યા દૃશ્ય છતાં અદૃશ્ય માણસો. વળી ઉપદ્રવી પણ નહીં એટલે બધા ધ્યાન હોવા છતાં બેધ્યાનપણું આપણને લઈને દાખવે એટલે આઝાદીના આટલા વર્ષે આ સ્થિતિ..'

જો કે હવેની સરકાર ખાસ કરીને મુખ્યમંત્રી શ્રી ભુપેન્દ્રભાઈ પટેલ ખુબ લાગણીશીલ. તેઓ ખરા મનથી આ પરિવારોને પાકકુ સરનામુ અપાવવા મદદરૃપ થઈ રહ્યા છે.

જામનગરમાં રહેતા પરિવારોના સદનસીબે હાલ કલેક્ટર તરીકે ત્યાં ફરજ બજાવતા શાહ સાહેબ પણ એવા જ ભલા વ્યક્તિ. એમણે બોટાદમાં વિચરતી જાતિના અમારા પરિવારોને પ્લોટ આપેલા ને એ પરિવારોનો હરખ એમણે જોયેલા એટલે અહીંયા પણ એમણે ટીમને કામે લગાડી દીધી.

જામનગર જિલ્લા વિવિધ વિસ્તારમાં રહેતા પરિવારોના પ્રશ્નોને લઈને શાહ સાહેબને મળ્યા. એમણે પુરી સજ્જતા અને નક્કર કરવાની ભાવનાથી પોતાની ટીમને બોલાવીને બધા કામો ઝટ ઉકલે એ દિશામાં સૂચના આપી. આવા અધિકારીઓની જરૃર દરેક જિલ્લે, તાલુકે આમ તો આખા દેશમાં છે.. 

ખેર અમને વિશ્વાસ છે આવનારા એક વર્ષમાં જામનગરમાં ઘણું કરી શકીશું.. ત્યાંથી પછી તો દ્વારકાય ક્યાંય છેટું.. ત્યાં પણ પહોંચીશું.. 

#MittalPatel #vssm #jamanagar #nomadictribes #nomadiclifestyle

Mittal Patel discusses all the problems faced by the community

Nomadic families gathered in Jamnagar to meet Mittal Patel

Mittal Patel ensures nomadic families that VSSM will help
them to get their citizenry rights

The current living condition of nomadic families

104 nomadic families of Amreli's Bagasara got residential plots by the attempts of VSSM and interventions of government officials...

Mittal Patel meets nomadic families of Amreli distrct

"Farmers earlier used bullocks for agriculture activity. We used to deal in bullocks. Take them to the village & go to the village head (Sarpanch) for his permission to stay overnight. The permission was normally given. We used to move around with the bullocks for some days and then return. But now farmers have started using small tractors. Bullocks are not required. So for daily living we now move around to do labour work & do whatever work is available."

This is the story of a Saraniya families in Bagsara Village of Amreli District.

The temporary dwellings of the Saraniya & Gadaliya family are clearly marked and these 104 families spend the monsoon there.  As soon as monsoon is over they pack their meagre belongings in the cart and start to move in search of their livelihood.

It is the desire of these families to own their house. That would give them some relief from  the strenuous life of moving around all the time. We came in touch with these families many years back. Shri Devchandbhai of Bagasara village used to work with the farmers and nomads in this area. He called us to help get the identity papers for these families,

He also requested us to put one VSSM colleague there to help them. We asked our Rameshbhai to stay put there. Rameshbhai is a very sensitive & noble human. He won the confidence of the villagers and was able to get the aadhaar cards for them. He also applied for the plot of land for these 104 families. Government allotted the plot. Under the Prime Minister Housing  Plan, Rs 3.5 lakhs is available for which we tried and it was sanctioned with the help of Chief Minister Shri Bhupendrabhai Patel. These families will now get their permanent homes.

When we went there to meet these 104 families, they showed their identity to us. They also requested us to fund them for building their homes. This we would obviously do.

One young girl, Puri, said very beautifully that now "we will have our own homes with light & water. We will also buy a washing machine, fridge & TV and for that we will work hard. Until now we had no base so we only could see all these in others homes. Now we will have it of our own" 

All families are very happy. For many centuries these families had no base now they have an address of their own. That makes us happy too.

ખેતીકામમાં પહેલાં બળદો વપરાતા. આ બળદોની ખપત અમે પુરી કરતા. એટલે જ ગામે ગામ ફરતા. કોઈ પણ ગામના પાદરમાં ગાડા ઊભા રાખી સરપંચની રજા લેવા જાઈયે તો સરપંચ કે ગામ આશરો દેવાની પહેલાં ના નો પાડતા. અમેય થોડા દિવસો બળદોના સાડા ટોઢા કરીને વયા જાતા. પણ હવે સનેડા આવ્યા.'

'સનેડા?'

'નાના ટ્રેક્ટર, એટલે ઢાંઢાની જરૃર નો રહી.. હવે જે મજૂરી મળે એ મજૂરી કરવા હાતર ફરીયે..'

અમરેલીના બગસરાના સરાણિયા પરિવારોની આ વાત.

સરાણિયા અને ગાડલિયા પરિવારની કામચલાઉ વસાહત એકદમ ચોખ્ખી. જ્યાં 104 પરિવારો ચોમાસુ પસાર કરે. જેવું ચોમાસુ પતે કે સૌ પોત પોતાના ગાડાં ભરીને નીકળી પડે રોજીરોટીની શોધમાં.

આ પરિવારોની ઈચ્છા પોતાનું પાક્કુ ઘર, સ્થાયી સરનામુ થાય એવી. વર્ષો પહેલાં આ પરિવારો અમારા સંપર્કમાં આવ્યા. બગસરામાં દેવચંદભાઈ સાવલિયા ખેડૂતો અને વંચિતો સાથે કામ કરે. એમણે આ પરિવારોને ઓળખના આધારો કઢાવી આપવા અમને બોલાવ્યા. ને એમની ઈચ્છા VSSMના એક કાર્યકરને અહીંયા મુકાય તો બગસરા આસપાસની વસાહતોમાં વિચરતી જાતિઓના કાર્યો થાય એવી.

અમે કાર્યકર રમેશભાઈને ત્યાં મુક્યા. રમેશભાઈ એકદમ ઋજુહદ્યના. એણે આ બધા પરિવારોનો સરસ વિશ્વાસ જીત્યો અને આધાર પુરાવાના સરસ કાર્યો કર્યા. 104 પરિવારોને પ્લોટ મળે તે માટેની દરખાસ્ત અમે કરી અને આ પરિવારોને સરકારે પ્લોટ ફાળવ્યા. મકાન બાંધવા પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના અંતર્ગત 3.5 લાખ મળે તે માટે અમે પ્રયત્નો કર્યા અને મુખ્યમંત્રી શ્રી ભુપેન્દ્રભાઈ પટેલની મદદથી તેમની આ સહાય મંજૂર થઈ. હવે આ પરિવારોના ઘરો બંધાશે.

હમણાં આ પરિવારોને મળવા ખાસ ગયા તો બધાયે પોતાની સનદ બતાવી. સાથે મકાન બાંધવા જરૃરી શરૃઆતી રકમ તમે આપો એવી પણ વિનંતી કરી. એ બધુ તો કરવાનું જ હોય તે કરીશું.

વસાહતની એક છોકરી પૂરી એણે સરસ કહ્યું, 'અમારા ઘર થશે એમાં લાઈટ, પાણી થશે. અમારેય ટીવી, ફ્રીજ, વોશીંગ મશીન બધુયે કરવું છે. મહેનત કરીશું ને એ બધુ લઈશું. અત્યાર સુધી ઠેકાણું નહોતું એટલે આ બધુ બીજાના ઘરોમાં જોતા પણ હવે અમે અમારા ઘર માટે આ બધુ કરીશું.'

બધા પરિવારો ખુબ રાજી.. સરકારનો ઘણો આભાર. સદીઓથી વિચરણ કરતા આ પરિવારો હવે સરનામાં વાળા થ્યા એનો રાજીપો..

#MittalPatel #vssm #shelterforall #housingfirst #nomadiclife #nomadictribes

VSSM Coordinator Rameshbhai helped nomadic families
to get their documents for plot allotment

The current living condition of nomadic families

Mittal Patel with the nomadic families of Amreli district

Nomadic families showing their plot possesion letter to
Mittal Patel

Mittal Patel discusses further plan for building their homes

The current living condition of nomadic families

We wish that Saraniya families of Botad district soon get land for their houses....

Saraniya women welcomed Mittal Patel with folded hands

"Ohh Ben Ba, seeing you after so many years. You were quite young when we last saw you"

saying that Saraniya ladies welcomed me with folded hands.

I wondered, where would they have seen me

Further added, " we got the news that you had come to Kundla, but that time we were moving around in villages so we could not meet"

I was just listening to them when the lady said " I told everyone that they call Mittalben. Only then will our problems be solved. Else our life time will be spent moving around without homes. We will never be happy"

What faith they all have in us !!

They do not even know what we do. But yes we stand together in their difficult & happy times. If someone creates nuisance & difficulties for them, we do show our strength and warn them " It's enough". This support gives them a lot of comfort.

In Dhasa village of Botad, this Saraniya family spends the monsoon season and after that they pack up and live a nomad's life to earn their living.

They traded in bullocks but with increased use of tractors this also stopped. With no activity left it was meaningless to move around . They now want to settle down in one place. A permanent place from where no one can evict them.

 We will definitely help them because they are very much part of us. To give joy & happiness to others is the most satisfying work one can do. So we will for sure not fail in our duty.

'અરે બેન બા કેટલા વરહે તમને દીઠા. તમે ઝેણા હતા તાણ જોયેલા.' એમ કહીને બોટાદના ઢસાના સરાણિયા બહેનોએ મારા ઓવારણા લીધા પછી હાથ મેળવી રામ રામ કર્યા..

એમણે મને ક્યાં જોઈ હશે એ વિચારી રહી ત્યાં પાછા એ બોલ્યા,

'આમ તમારા વાવડ અમને મયળા કરે કે તમે કુંડલા આઈવાતા, બગસરા આઈવાતા, પણ ઈ ટાણે અમે ગામડાંઓમાં ફરતા તે મળવા નો અવાણું.'

હું એમને સાંભળી રહી હતી...

ત્યાં એ પાછુ બોલ્યા. 'મે તો બધા જણને કીધું કે એક ફેરા નેતલબેનને બોલાવો એ આવે તો આપણો કાંક ઉદ્ધાર થાય. બાકી આમના આમ ઘરબાર વના જીંદગી વઈ જાહે..પણ સુખ નઈ પામીયે'

કેવો વિશ્વાસ આ બધાને?

અમે શું કરી શકીએ એય ખબર નહીં. પણ હા, સુખ દુઃખમાં અમે સાથે ઊભા રહીએ.. કોઈ રંજાડે તો લાલ આંખે કરીને  'હવે બસ' કહીએ.. પણ આ સધિયારો એમને ઘણો મોટો..

બોટાદના ઢસામાં ઘણા વર્ષથી સરાણિયા પરિવારો ચોમાસુ રહે. ચોમાસુ ઉતરતા ગાડાં લઈને રોજી રોટી રળવા નીકળી પડે. 

બળદોનો વેપાર કરનાર આ પરિવારોના ધંધા હવે ભાંગ્યા એટલે ફરવાનો પણ મતલબ નથી. હવે એમને સ્થિર જીવન જોઈએ છે. પાક્કું અને પોતાનું ઘર પણ જોઈએ છે જ્યાંથી એમને કોઈ કાઢી ન શકે.

આ બધુંયે કરીશું. મૂળ તો આ આપણા જ ને ! અને કોઈને સુખ આપવાનું કામ તો આ દુનિયામાં સૌથી મોટું તો એમાં પાછી પાની કેમ કરીએ... 

#MittalPatel #vssm #saraniya #nomadictribes #nomads #amreli #Dhasa

The current living condition of Saraniya families of Botad

Mittal Patel with nomadic women

Mittal Patel visits saraniya families of Dhasa village

Saraniya families of Botad greeting Mittal Patel

Some incident help us better understand the living conditions of many such families...

Five individuals along with their family members came 
to VSSM's head office

“Does anyone remove roof shades without permission? Did you like being labelled  a thief?”

“I am sorry, it was a grave mistake on my part. But, what should we do? Our children are shivering in cold, the condition was worst as they drenched in rains.”

“Where do you stay?”

“Our shanties are on the banks of a river!”

“What are your means to earn a living?”

“We grow vegetables.”

“How much does that fetch you?”

“You only tell me, how much can a basket of brinjals earn me?”

“Have you eaten your meal?”

 “No, Ben…”

This is an incident from a settlement we had built. 4-5 individuals had removed roof shades of the houses we had built and used those roofs to cover their own homes. Incidentally, their theft was caught. VSSM’s Jayantibhai and community leader Gorakhnathji believed to talk to them instead of handing them over to the police. Hence, these five individuals had come to our office along with their families, they feared consequences. As we learnt they hadn't eaten, we immediately arranged for their meal, a thought that left them amazed.

“Ben, we are sorry. We will never repeat  this in our life.”

“I am sure you will never do this again. But I want to help improve your economic condition. Can’t you do something else in life? Think about it!! If you wish to do that we are ready to help you. And about the house, you already have plots sanctioned by the Government,  we shall try to speed up the allotment process and ensure you receive aid to build a house on it. But remember not to repeat your mistake.” I ensured and instructed.

Later we talked about religion and karma and before parting, they took a pledge of their deity to never engage in any unlawful activity. I am sure they will remain committed to their pledge.

“Why didn’t we hand them over to police, there are chances they might turn into repeated delinquents,” one of our team members remarked.

“Instead of questioning a hungry why did he steal a roti, to ensure he receives proper meal is more important to me. Also, no one is delinquent at birth, it is the circumstances that make to take such unfortunate steps. We must act compassionately and guide them towards the right path.”

I have refrained from using the name of the village for a very obvious reason. But such episodes help us better understand the living conditions of many such families.

 'પુછ્યા વગર કોઈના ઘરનાં પતરાં કાઢી લેવાય? તમારા માથે ચોરનું લેબલ લાગ્યું તમને એ ગમ્યું?'

'ભૂલ થઈ ગઈ. માફ કરી દ્યો..પણ વખાના માર્યા આ કર્યું. અમારાં છોકરાં ટાઢે ઠરે, ચોમાસામાં તો હાલત ખરાબ થઈ જતી એટલે'

'તમે ક્યાં રહો?'

'નદીના ભાઠામાં. છાપરાં કરીને'

'કામ શું કરો છો?'

'શાકભાજી વાવીએ'

'તે મળે કેટલું?'

'શું મળે બેન? બખડિયું રીંગણાં નીકળે એ વેચીયે ને એમાંથી જે મળે તેમાંથી ગુજારો ચાલે..'

'તમે જમીને આવ્યા છો?'

'ના બેન..' અમે એક વસાહત બાંધેલી ને એ વસાહતમાં બાંધેલા ઘરો પરથી પાંચેક વ્યક્તિઓએ પતરાં કાઢી લીધા ને પોતાના છાપરે ઢાંક્યા. પણ ચોરી પકડાઈ ગઈ. અમારા કાર્યકર જયંતીભાઈ ને ગોરખનાથની લાગણી આ પરિવારોને પોલીસને સોંપવા કરતા આપણે એમની સાથે વાત કરીએ એવી. એટલે પતરાં લેનાર પાંચેય વ્યક્તિ બહુ બીતા બીતા ઓફીસ આવેલા. સાથે એમની પત્ની ને નાના બાળકો પણ આવ્યા. અમારી વચ્ચેના આ વાર્તાલાપમાં એ જમ્યા નહોતા નો ખ્યાલ આવ્યો ને તુરત એમના માટે પહેલાં ચા - નાસ્તાની વ્યવસ્થા કરવા કહ્યું..

પાંચેય વ્યક્તિને આ વર્તનથી સખત નવાઈ લાગી.. એકે કહ્યું, 

'બેન ભૂલ થઈ ગઈ હવે જીંદગીમાં નહીં કરુ..' મે કહ્યું, 

'મને ખાત્રી છે તમે ફરી નહીં કરો. પણ તમારી સ્થિતિ સુધરે એવું કાંઈક કરવું છે.. તમે બીજા વ્યવસાય ન કરી શકો? વિચારીને ક્યો.. જો એ કરવું હોય તો અમે તમને મદદ કરીશું.. ને રહી વાત ઘરની તો સરકાર અને કલેક્ટર શ્રીએ લાગણી રાખી તમને પ્લોટ ફાળવ્યો છે એનો કબજો ઝટ મળી જાય ને એના ઉપર ઘર બાંધવા તમને મદદ પણ કરીશું.. પણ હવે પછી આવી ભૂલ નહીં કરવાની...'

એ પછી ધર્મ કર્મ બધાની ઘણી લાંબી વાતો થઈ... છેલ્લે બધાએ પોતાની કુળદેવીના નામે ચોરી ન કરવાના સોગંદ લીધા.. એ લોકો સોગંદ પાળશે અનો મને વિશ્વાસ છે.. 

અમારા એક કાર્યકરે પુછ્યું, 'આપણે પોલીસને કેમ ન સોંપ્યા, કદાચ એ રીઢા ગુનેગાર બની પણ બની શકે?' ને મારો જવાબ, 

'રોટલી ચોરનારને ચોરી કેમ કરી એમ કહીને સજા કરવી એના કરતા એને ભરપેટ ભોજન કેવી રીતે મળી શકે તેની વ્યવસ્થા કરવી મારે મન વધારે ઊચીત છે.. વળી દરેક વ્યક્તિ જન્મજાત ગુનેગાર નથી હોતા. સંજોગો એને ગુનેગાર બનાવે છે. ત્યારે એણે અપનાવેલા માર્ગેથી એને પ્રેમથી પાછો વાળવો એજ વધારે ઊચીત..'

ગામનું નામ નથી લખ્યું મૂળ એ જણાવવું યોગ્ય ન લાગ્યું. પણ કેવી બાબતો આપણી સામે આવતી હોય છે તેનો આછેરો ખ્યાલ આવે માટે આ પ્રસંગ લખ્યો.. 

#MittalPatel #vssm #citiznry

#Citizen #CitizenRights #humanity

#humanrights #advocacy

#HumanDignity #nomadic

#nomadsofindia