Nomadic Tribes of Morbi - Vansfoda and Devipujak Families Receive Voter ID Cards

Nomadic families of Morbi receive Voter ID cards with help of VSSM

A settlement of nomadic families consisting of Vansfoda - Nomadic Communities and Devipujak - Nomadic Communities is situated Morbi-Kandla road. It has been here for a very long time. The Vansfoda families earn their living by taking work of greasing the vehicles while the Devipujak families collect scrap to later sell it in the scrap market. It’s a job requiring wandering through the day but they come back and spend most part of the year at one settlement. 

Inspite staying on one place for many years these families did not have any citizenry documents like the Voter ID cards or Ration card, their children weren’t going to school either.  The families had absolutely no access to any of the basic amenities. 

Nomads Residence (Distt.Morbi, Gujarat ) 

VSSM pursued the matter, as a result of which 32 families were allotted Voter ID cards which stands as their Identity Proof as well as part of Human Rights For Nomadic Tribes.Whenever it comes to Voter ID cards VSSM gets immense cooperation from the Chief Electoral Officer. The instructions from her office are responded swiftly by the district authorities. But getting Ration Card is all together a different ball game.  The processing period can get stretched to months if not a year. We have filed ration card applications for 7 families and are hopeful the officials will respond soon. 

As visible in the pictures the families currently stay in very poor living conditions there is no water, no power.. VSSM has initiated a Bridge School for the children in this settlement where they have been introduced to basics of learning which is part of Education for All and Right to Education actions. Once the families receive ration cards we plan to file for allotment of residential plots. This is just the beginning a lot needs to be done…. 

વિચરતા પરિવારોને સારી પરિસ્થિતિમાં પહોંચાડવાનો vssm નો નિર્ધાર સફળ થઇ રહ્યો છે...

મોરબીમાં રહેતાં વિચરતા પરિવારોને મળ્યા મતદારકાર્ડ..

મોરબીમાં કંડલા રોડ પર વાંસફોડા અને દેવીપૂજક પરિવારો વર્ષોથી છાપરાં બાંધીને રહે. વાંસફોડા સમુદાયનો પરંપરાગત વ્યવસાય વાંસમાંથી સુડલા- ટોપલા બનાવવાનો પણ વાંસ મોંધો થતા આ વ્યવસાય છોડી તેઓ મજૂરી તરફ વળ્યા. હાલમાં તેઓ વાહનોને ગીરીસ કરવાનું કામ કરે છે. જયારે દેવીપૂજક પરિવાર ભંગાર ભેગું કરીને વેચવાનું કામ કરે છે. હા એ માટે વિચરણ કરે પણ વર્ષનો મોટો ભાગ તેઓ આ વસાહતમાં જ રહે..

આ પરિવારો વર્ષોથી એક જગ્યા પર ઘણો સમય રહેતાં હોવા હતા છતાં

એમની પાસે મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ જેવા કોઈ પુરાવા નહોતા. એમના બાળકો સ્કૂલમાં પણ જાય નહિ. મૂળ તો શાળા દુર છે માટે. આ પરિવારોને મતદારકાર્ડ મળે એ માટે આપણે અરજી કરી અને અધિકારીગણની મદદથી ૩૨ વ્યક્તિને મતદાર કાર્ડ મળ્યાં. (એમાંના કેટલાકને ફોટોમાં જોઈ શકાય છે) એ પછી ૭ વ્યક્તિને રેશનકાર્ડ મળે એ માટે અરજી કરી છે. પરંતુ રેશનકાર્ડનું કામ ખુબ કપરું છે. મતદારકાર્ડ માટે મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારીનો સક્રિય સહયોગ મળે છે અને જયારે જરૂર પડે એ કલેકટર શ્રીને સુચના પણ આપે છે. એમની સુચના છે એટલે આ કામ સરળતાથી પતી જાય છે પણ રેશનકાર્ડ મેળવવા લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું છે.. જોકે અમને આશા છે કે આ પરિવારોને ઝડપથી કાર્ડ મળે પછી એમને કાયમી પ્લોટ મળે એ માટે અરજી કરવાની છે. હાલમાં તેઓ જ્યાં રહે છે ત્યાં વીજળી અને પાણીની સુવિધા પણ નથી.. જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. આમ તો માનવીય દ્રષ્ટિથી વિચારીએ તો આ પરિવારો જે સ્થિતિમાં રહે છે એ નર્ક જ છે અને આવા નર્કાગારમાંથી આ પરિવારોને બહાર કાઢવાનો vssm નો નિર્ધાર છે. એમના બાળકો માટે vssm દ્વારા વૈકલ્પિક શાળા ચાલે છે જ્યાં બાળકો નિયમિત ભણતા થયા છે.. થોડું થયું છે અને ઘણું કરવાનું બાકી છે..

Work begins in Vadia for rainwater harvesting…..

A few  of weeks back we had written about our efforts on sensitising the community of Vadia towards rainwater harvesting.  Our constant well wisher and guide Shri. Rashminbhai Sanghvi from Mumbai  had briefed the families on the same and provided guidance on how to go about it. He had advised them to deepen the already existing ditch the village had in its periphery. This was intended to  accumulate the rain water so as to  recharge the ground water. 

The community of Vadia is on a path of rehabilitation. The families are choosing to stop pushing their daughters in to sex trade, instead they are sending them away for education. So creating other sources of income for these families is very crucial. Agriculture is becoming one of the prime occupations here but availability of water is a big issue. One bore well isn’t enough to meet the demands of a 100 families. Hence it is important these families harvest whatever little rain the region receives. 

Will the families do it was a big question because it was not an individual job but a community effort as the common property was being created. To our surprise the families have began digging a canal to take the rain water to this  large  ditch (as seen in the picture).

On behalf of the organisation am thankful to our donor and well wisher Shri. Rameshbhai Kacholia for providing the financial support for deepening the ditch. The community of Vadia requires our support, once they are up and about they will not need our help and the demonstration of such  sincerity shows that day isn’t very far…..

વાડીયાના પરિવારોએ વરસાદી પાણી સંગ્રહ કરવા કેનાલ ખોદવાનું શરુ કર્યું...

બનાસકાંઠાના વાડિયા માટેની એક ધારણા જનમાનસ ઉપર પડી ગયેલી કે આ ગામના લોકો કોઈ દિવસ મહેનતનું કામ ના કરે. એમને એમની બહેન –દીકરીઓને દેહવ્યાપાર કરાવીને સરળતાથી મળતાં પૈસામાં જ રસ છે. જોકે આ વાત કેટલાક અંશે મોટાભાગના પરિવારો માટે સાચી પણ હતી. ગામના પુરુષોની કામ કરવાની કોઈ માનસિકતા જ નહોતી. પણ હવે આ પરિવારો પોતે આ દોઝખ ભરી જિંદગીમાંથી બહાર આવવા ઈચ્છે છે. ખેતીવાડી તો એમણે શરુ કરી છે. જ્યાં પાણી પહોચે એવી તસુ એ તસુ જમીન એમણે ખેતીલાયક કરી દીધી છે અને એમાં કાળી મજૂરી કરવા માંડી છે.

ગામમાં સિંચાઈ માટે એક બોરવેલ છે જે પુરતો નથી બીજો બોરવેલ કરવો છે. પણ એ પહેલાં જમીનમાં પાણીના તળ નીચે જઈ રહ્યા છે અને બોર બનાવીને પાછું પાણી ખેંચવાનું? જમીનમાં પાણી ઉતાર્યા વગર ખેંચ્યા જ કરીશું તો એક વખત પછી એ પાણી પણ ખૂટવાનું. વળી બોરવેલ ચલાવવાનો ખર્ચ પણ ખરો. આ બધી બાબતો ઉપર મુંબઈના આદરણીય શ્રી રશ્મિનભાઈ સંઘવીએ આ પરિવારો સાથે ખુબ વિગતે વાત કરી અને ઉકેલરૂપે જમીનમાં પાણી ઉતારવાનું, ગામમાં તળાવ તો ના કહી શકાય પણ એક મોટો ખાડો છે એને ઊંડો કરીને ગામનું ચોમાસાનું તમામ પાણી એ ખાડામાં ભરવાનું નક્કી થયું. આ બધું નક્કી તો થયું પણ આ લોકો કામ કરશે કે કેમ એ પ્રશ્ન હતો. કામ વ્યક્તિગત નહિ પણ સહિયારું હતું એટલે. પણ આશ્ચર્ય વચ્ચે એમણે તળાવ (ખાડા)માં પાણી લઇ જવા માટે કેનાલ ખોદવાનું કામ શરુ કરી દીધું છે. જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. 

સંસ્થાગત રીતે vssmના શુભેચ્છક દાતા શ્રી રમેશભાઈ કચોલીયાએ તળાવ ઊંડુ કરવા માટે આર્થિક મદદ કરવા કહ્યું છે. આ પરિવારોને એક વખત બેઠા કરવાની જરૂર છે અને એ થઇ જશે પછી એમને આપણી જરૂર નહિ રહે.. અને એ દિવસ ઝટ આવશે એ હવે લાગી રહ્યું છે.. 

"Mountain in Labour - Mouse in return"

An advertisement on 19th March 2015 in the local newspaper by the Commission for Other Backward Caste  invited presentation by 12 of the most backward communities from the Socially and Educationally backward communities ( these 12 communities also included  few nomadic and de-notified communities).With context to the said presentations, on 26th March 2015 the community leaders from 9 communities came to VSSM office where detailed community-wise presentations on their prevalent issues  were prepared. Later the leaders left for Gandhinagar where they were to meet the commission members. 

But in Gandhinagar the situation was entirely different to what was expected. “The commission just heard what we said but with little interest, they refused to take any of the written applications the community leaders had prepared.with reference to the  advertisement, thats it,” said Gorakhnath  Vadee, the Vadee community leader. “ They asked us to get them district wise data of our community, because it was  mentioned in the advertisement we inquired about reservation, but we were told its just for educating our kids a little thats all  it was for - no reservation or no talk for other facilities?” he continued 

“ ……this was like Mountain in Labour and mouse in return….” said Umarbhai Dafer.. referring to the fiasco all these hype and hoopla eventually turned into. We were told that everyday numerous leaders come to talk to the commission and all are given same reply.  One of the women leaders from Koli community could not help but who her frustration as she had travelled all the way from Kutchh. 

People are really angry on the  attitude of the Commission. They fail to understand why was such an advertisement given if they weren’t to be heard!! The leaders of nomadic communities had gone with lot of expectations atleast someone could have heard them ……..

In the picture hope filled faces of community leaders when they left for Gandhinagar..

‘ખોદયો ડુંગર અને નીકળ્યો ઉંદર’

અન્ય પછાત વર્ગના પંચ દ્વારા તા.૧૯ માર્ચ ૨૦૧૫ના રોજ અખબારમાં જાહેરાત આપીને સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત જાતિઓમાંથી પણ અતિપછાત 12 જાતિઓને તેમના પ્રશ્નો સંદર્ભે પંચમાં રજૂઆત કરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. (આ અતિપછાત 12 જાતિઓમાં વિચરતી અને વિમુક્તજાતિનો જ સમાવેશ થયેલો છે) જેના સંદર્ભે તા.૨૬-૩-૧૫ રોજ ૧૨માંથી ૯ જાતિના આગેવાનો આજે vssm ઓફીસ આવ્યા અને પોતાની રજૂઆત સંદર્ભે તૈયારી કરી અને પછી ગાંધીનગર જવા રવાના થયા.. પરંતુ, ત્યાં ગયા પછીનો માહોલ જ જુદોજુદો હતો.. વાદી સમુદાયના આગેવાન ગોરખનાથે કહ્યું, ‘જાહેરાતમાં લખ્યા પ્રમાણે અમે સૌ આગેવાનોએ તૈયાર કરેલી લેખિત રજૂઆત તો પંચના અધ્યક્ષે સ્વીકારી જ નહિ.. મૌખીક વાતો સાંભળી પણ એમાં ખાસ રસ ના દાખવ્યો.. અને એમ કહ્યું કે, તમારી જાતિના જિલ્લાવાર ડેટા લઈને આવો.. અને જાહેરાતમાં લખ્યા પ્રમાણે અનામત અંગે પૂછ્યું તો કહ્યું, અનામતની કે અન્ય સુવિધા માટેની વાત જ નથી આતો તમારાં બાળકોને ચાર ચોપડી ભણાવવાની જ વાત છે.. બાકી કંઈ નહિ..’ ઉંમરભાઈ ડફેરે કહ્યું, ‘આ તો ખોદયો ડુંગર અને નીકળ્યો ઉંદર’. કચ્છથી આવેલાં કોળી સમુદાયના એક બહેન ખુબ નિરાશા સાથે બળાપો કાઢતા હતાં જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. ટૂંકમાં બધા જ આગેવાનો ખુબ નિરાશ થયા. ત્યાં ઉપસ્થિત કેટલાકે તો કહ્યું, ‘રોજ કેટલીયે સંખ્યામાં લોકો રજૂઆત માટે આવે છે પણ બધાને આજ જવાબ મળે છે..’

લોકો ખુબ ગુસ્સે છે..પંચનું આ કેવું વલણ? અને આમ જ કરવાનું હતું તો જાહેરાત આપીને લોકોને ધક્કા ખવડાવવાનો અર્થ શું? વિચરતા પરિવારો કેટલી આશા સાથે ગયાં હતા પણ એમનું કોઈ સાંભળે છે એવો દિલાસો પણ એમને ના થયો.. 

ફોટોમાં જુદી જુદી જાતિના આગેવાનો ખુબ આશાથી ગાંધીનગર જવા રવાના થયા એ વખતે એમનો આશાવાદી ચહેરો જે ગાંધીનગર ગયા પછી નિરાશામાં પલટાયો...

Persistance pays for the families of Trahpar….….

A huge number of families from Saraniyaa community have been staying in Morbi’s Trajpar region. While some of these families are engaged in their traditional occupation of sharpening knives others work as labourers in the factories in the vicinity. Trapper has been their home for many years now. Inspite of living at the same places for a substantial number of years the families had no citizenry documents to prove their existence. VSSM worked towards educating their children and securing their fundament rights of the community .Our persistent  efforts have resulted in we have been successful in acquiring Voter ID cards for 79 individuals and   ration cards for 29 families. 

ત્રાજપરના સરાણીયા પરિવારોને વર્ષોની મહેનત પછી મતદારકાર્ડ અને રેશનકાર્ડ મળ્યા. 

મોરબીના ત્રાજપરમાં સરાણીયા પરિવારો વર્ષોથી રહે. કેટલાંક પરિવારો પરંપરાગત છરી ચપ્પુની ધાર કાઢવાનું કામે કરે તો કેટલાક મોરબીમાં આવેલી ફેક્ટરીમાં છૂટક મજૂરી કરે. પણ મોટાભાગના પરિવારોએ ત્રાજપરને પોતાનું સ્થાઈ ઠેકાણું બનાવ્યું છે. આ પરિવારો વર્ષોથી અહિયાં રહેતાં હોવા છતાં મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ જેવા પુરાવા તેમની પાસે નહિ. vssm આ પરિવારના બાળકોને ભણાવવાનું કામ કરે. સાથે સાથે તેમને આ અધિકારો મળે એ માટે પણ પ્રયત્નશીલ.

ખુબ મહેનત પછી આ વસાહતના ૭૯ વ્યક્તિઓને મતદાર કાર્ડ અને ૨૯ પરિવારોને રેશનકાર્ડ મળ્યા છે. જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. 

The whimsical decisions patterns of authorities…

We write this from our experience of working 24/7 (almost) to bring the most basic amenities in the lives of nomadic communities i.e power, water, sanitation and a small house. Its a 24/7 job because the numerous rounds we make in the numerous offices of concerned authorities for thousands of nomadic families, most of who  survive under worst living conditions. 

Since 2007 we are working persistently  to ensure that the  Dafer families of Vijapur are allotted residential plots, but have not been successful as yet. While plots are refused basic amiantus are approved on land that does not belong to these families  as the government has recently sanctioned sanitation block, power and water at  place where these families are living right now.  On the other hand there are entire settlements where  government has supported construction of houses  but is not sanctioning power connections or sanitation units to these houses. When we approach them to sanction budget for a sanitation block the answer we get is the funds given to construct homes are enough include a sanitation unit in it as-well. So how does one build a toilet where building a decent house is difficult with the given amount (Rs. 45,000 in urban areas and Rs. 70,000 in rural areas). A couple of years later there is a shift in the official mindset which suddenly offers money to build sanitation units like our experience in Dhaniyawada, Tharad and Vadia. Here we were told Rs. 45,000 includes construction of home with a toilet!! One wonders how is that possible but after a couple of years when all the homes in the settlement are built and we approach the authorities again the toilets get built within no time in urban areas while for the settlements in rural areas the reply is "we will see, first build a toilet, bring a picture and we shall give you support of  Rs. 12,000.” So all that was refused initially or for the first time is ultimately sanctioned so why not do it in the first go so that it becomes convenient and time saving for both the families and authorities...

In the makeshift settlements,  amenities like water, power and sanitation that are refused on the basis that the land not owned by the families are sanctioned later when we request too much where as the settlements that are built on land that is allotted to the families are still longing to access power, water and sewage connections. The settlement of Nava Deesa built with the generous donations of Shri. Vallabhbhai Savani is yet to have power connection. The rain water from entire Deesa town floods the settlement during monsoons, of later the situation has worsened because the sewage water of Deesa is also entering the settlement, it still has to have an approach road, a wall to protect the settlement from rain waters which has been demanded almost 2 years ago!!! 

We have no choice but to the await approvals and keep wondering on such contradictory and   whimsical decision making of the officials in charge…..

In the picture Deesa settlement awaiting basic amenities  and GEB staff working on electricity connection in Vijapur settlement. 

કભી ના કભી હા...

વિજાપુરમાં ડફેર પરિવારોને કાયમી રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટે ૨૦૦૭થી મહેનત કરીએ છીએ.. પણ પરિણામ મળ્યું નથી. તો બીજી બાજુ હાલમાં આં પરિવારો જે સરકારી જગ્યા પર રહે છે ત્યાં શૌચાલય, લાઈટ અને પાણીની વ્યવસ્થા માટે લખ્યું હતું જેમાંથી ૫૪ શૌચાલય બની ગયા અને 16 પરિવારોને વીજ કનેક્શન મળ્યાં. સારી વાત છે. વહીવટીતંત્રના આ હકારાત્મક વલણ માટે આભારી છીએ. 

પણ બીજું બાજુ વહીવટીતંત્રનું આ વલણ સમજાતું નથી. સરકાર દ્વારા જે પરિવારોને રહેવા માટે પ્લોટ ફાળવી આપ્યા છે જ્યાં વંચિત પરિવારોએ મકાન બનાવ્યા છે ત્યાં વીજ કનેક્શન મળતું નથી. ત્યાં શૌચાલય માટે પૈસા આપવાની તંત્ર ના પાડે છે. તંત્રમાંથી જવાબ મળે છે કે, ‘સરકાર રૂ.૪૫,૦૦૦ શહેરમાં અને ગામડામાં રૂ.૭૦,૦૦૦ મકાન બાંધવા આપે છે એમાં જ શૌચાલય માટેના પૈસા આવી ગયા એટલે અમે શૌચાલય માટે પૈસા ના આપી શકીએ.’ અધિકારીનું આ વલણ વસાહત બન્યાના બે – ચાર વર્ષમાં પાછું બદલાઈ જાય. જેમ કે, ધનીયાવાડા, થરાદ અને વાડીયામાં ઘરો બન્યા ત્યારે મકાન સહાયમાં જ  શૌચાલયના પૈસા આવી ગયાં એમ કહ્યું હતું. પણ ૪૫,૦૦૦માં ઘર પણ ના બને આમાં શૌચાલય સાથેનું ઘર તો શકય જ નથી. વળી લોકોની માનસિકતા પણ પોતાના ઘરે સેનિટેશન યુનિટ બનાવવાની શરૂઆતમાં હોતી નથી. પાછી પોતાની પાસે તો આર્થિક સગવડ છે જ નહિ કે જાતે પૈસા ખર્ચીને શૌચાલય બનાવે.. એટલે શૌચાલય બનતું નથી..

પણ વસાહતોમાં તમામના ઘરો બન્યા પછી એટલે કે ૨ થી ૩ વર્ષ થાય પછી ટોયલેટ બનાવવા આર્થીક મદદ માટે સરકારમાં અરજી કરી તો શહેરમાં ટોયલેટ ઝડપથી બની જાય મૂળ એ માટેના કોન્ટ્રેક્ટ એમણે કોઈને આપી દીધા હોય એટલે. અને ગામડાં હોય તો પાછો જવાબ મળે ‘અમે સહાય આપીશું. પણ તમારે પહેલાં ટોયલેટ બનાવી દેવાના અને photo પાડીને એમને આપવાનો પછી અમે તમને રૂ.12,૦૦૦ ની સહાય આપીશું.’ પણ સૌથી અગત્યનું ટોયલેટ માટે પૈસા આપે જે આપવાની પહેલાં ના પાડી હોય!! 

કેટલો વિરોધાભાસ છે. પહેલાં ના પછી હા...આ પરિવારોના ઘર બને એ વખતે જ સેનિટેશન યુનિટ માટે પૈસા આપી દે તો કેટલી રાહત થઇ જાય.. વારે ઘડીએ સરકારી કચેરીના ધક્કા ખાવાની માથાકૂટ મટી જાય..

વળી એક બાજુ છાપરાંની જગ્યા તમારી પોતાની નથી એટલે લાઈટ, પાણી કે શૌચાલય નહિ મળે એમ કહે અને બહુ દબાણ કરીએ એટલે આપી દે. તો બીજી બાજુ પોતાની જગ્યા અને ઘર હોય તોય લાઈટ, પાણી આવતાં વર્ષો લાગી જાય... નવા ડીસામાં સરકાર અને vssmના શુભેચ્છ્ક દાતા શ્રી વલ્લભભાઇ સવાણીની મદદથી બનેલી વસાહતમાં હજુ લાઈટ આવી નથી. ટોયલેટ માટે સરકારમાંથી હા પાડી પણ કામ શરુ થયું નથી. આખા ડીસાનું વરસાદી પાણી અને હમણાંથી તો ગટરનું પાણી આ વસાહતમાંથી જાય છે. એનો ઉકેલ આવતો નથી. પુરસરક્ષણ દીવાલ માટે બે વર્ષથી રજૂઆત કરી છે પણ કોઈ જવાબ નથી. વળી વસાહતમાં જવા માટે રોડ પણ નથી.. કોણ જાણે આ બધું ક્યારે થશે. ફોટોમાં ડીસાની વસાહત જે પ્રાથમિક સુવિધાની રાહ જુએ છે... જયારે બીજા ફોટોમાં વિજાપુર વસાહતમાં ટોયલેટની દીવાલ પર વીજ કનેક્શન આપવાનું કરી રહેલા GEBના કર્મચારી.. કેટલું વિરોધાભાસી વલણ??

Meer families exercising their right to vote for the first time during the 2014 elections

A couple of years ago with the support of Aarti Foundation VSSM began working in Kutch’s Bhachau region. Bhachau has substantial concentration of nomadic population. Here we came across 10 Meer families living in Samakhiyari. Work takes them to distant regions but eventually they come back to Samakhyari. These families had no document to prove their identity. VSSM worked to get them their citizenry documents. 

The special orders of Chief Electoral Officer Mrs. Anita Karwal made the issuance of Voter ID cards possible for these families. Voter ID cards made it possible for them to exercise their right to vote during the 2014 general elections. 

The Voter ID cards also facilitated these families to acquire ration cards. The children of these families have been enrolled in mainstream school after teaching them in the Bridge School for a while. We are planning to start a hostel in Bhacahu from June 2015 onwards. We are also in process of filing applications for the allotment of residential plots to these families. .

In the picture The current living condition of these families and their Ration cards... 

‘જિંદગીમાં પહેલીવાર ૨૦૧૪ની લોકસભાની ચૂંટણી વખતે એમણે મતદાન કર્યું’

કચ્છના સામખ્યારીમાં ૧૦ મીર પરિવારો વર્ષોથી રહે. કામ ધંધા માટે કેટલોક સમય સ્થળાંતર કરે પણ બાકીનો સમય સામખ્યારીમાં જ રહે. વર્ષોથી અહિયાં રહેતાં હોવા છતાં મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ જેવા કોઈ આધારો એમની પાસે નહિ. ના બાળકો શાળામાં જાય. 

‘આરતી ફાઉન્ડેશન’ની મદદથી કચ્છના ભચાઉમાં વિચરતા પરિવારો સાથે કામ શરુ કર્યું અને આ મીર પરિવારો ધ્યાને આવ્યા. પોતાની ઓળખના આધારો નથી એટલે કેવી હાલાકી વેઠવી પડે છે એ સાંભળ્યું. મતદારકાર્ડ માટે અરજી કરી. આદરણીય શ્રી અનીતાબહેન કરવાલ (મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારી)ની આ પરિવારો માટેની લાગણીના કારણે એમની સુચનાથી ૨૦ પુખ્તવયના મીર વ્યક્તિઓને પહેલીવાર મતદારકાર્ડ મળ્યાં. જિંદગીમાં પહેલીવાર ૨૦૧૪ની લોકસભાની ચૂંટણી વખતે એમણે મતદાન કર્યું. 

વિચરતી જાતિઓને મતદારકાર્ડના આધારે રેશનકાર્ડ આપવાના ઠરાવના આધારે ૧૦ પરિવારોને રેશનકાર્ડ પણ મળ્યા જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. એમનાં બાળકોને શાળામાં પ્રવેશ અપાવ્યો. થોડો સમય એમની જ વસાહતમાં સ્કુલ પણ ચલાવી. જુન -૧૫ થી બાળકો અને એમનાં માતા-પિતા તૈયાર થાય તો ભચાઉ સેન્ટર પર જ હોસ્ટેલ કરવાનું પણ આયોજન છે. સાથે સાથે એમને સરકાર દ્વારા રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફાળવાય એ માટે અરજી કરવાનું પણ આયોજન છે. 

આ પરિવારો જે સ્થિતિમાં રહે છે એ ફોટોમાં જોઈ શકાય છે..

An episode that has left us baffled..

Its 24th March 2015. Three men Bababhai, Kalubhai and Maheshbhai belonging to Saraniyaa community, residing in the village of Trajpar in Morbi district  return back home from work for lunch. Just as they have finished their meal, two policemen approach their house on a motorbike. 

‘Come along, we are here to take you!!” the men in uniform say.

Before they could utter a word or  inquire they are forced to sit on the awaiting motorbikes that take them to the police station. 

At the police station some documents awaited them, the detained men are forced to sign them and are then taken before the Magistrate. 

“Such case at such an age?”

“Saheb, but we haven’t done anything.”

Just then the police at the back nudges them, “be quite..” they order. 

In the meanwhile someone bailed them out and the three were free to return back home. 

How strange.. no crime or offence committed, some papers are ready and awaiting them in the police station and at the court aswell, someone bails them out too…. so what exactly is this???

Yes the police on the way had asked, “how much money do you have in your pockets??” to which Bababhai had replied “None.."

On the following day a police jeep steers  into the settlement. There is panic all around,  women and children started running around. VSSM’s Rameshbhai was at the settlement taking pictures of families who had recently received voter ID cards and Ration cards because of VSSM’s efforts. He calmed  the panic and approached the police to inquire, “ have they committed some offence??”

“You continue with your work,” the police replied curtly and went on to stand at a distance. 

Ratnaabhai, the community leader tells  Rameshbhai, “let me go and ask them why are they here? otherwise we’ll be harassed later!!”

“We have to take 10 people, prepare them, we are waiting at the hotel!!” the police orders Ratnaabhai when he asked them why they were here.

Ratnaabhai was unable to ask further questions. He comes back and narrates to Rameshbhai who instructed that no one was going anywhere and the community briefed them about the recent happenings and harassments. The police waited for an hour but no one from the settlement goes to them. The presence of Ramesh in the settlement had cautioned the police who did not return  that day. 

We fail to comprehend what is going on here..detain the wandering poor, file some imaginary offence against them, bail them, blackmail them and take money from them …..WHY??? These are humans we are talking about people who have families, a home (however it may be), an address, earn honest living and most of all have constitutional rights……

The families whose men are taken by the police  experience unimaginable trauma and distress. They  pledge offerings and rituals to their deity for safe return of their men (rituals require spending lot of money). So why would police or any authority want the people they are required to protect go through so much mental distress … again we fail to understand. ….

કાંઈ ગુનો નહિ, કોઈ અપરાધ નહિ. પોલીસ સ્ટેશને કાગળિયાં તૈયાર... કોર્ટમાં કાગળિયાં તૈયાર અને જામીન પણ તૈયાર!!!!

૨૪ માર્ચ ૨૦૧૫ના રોજ મોરબીના ત્રાજપરગામમાં સરાણીયા વસાહતમાં બાબાભાઈ, કાળુભાઈ અને મહેશભાઈ સરાણીયા બળબળતી બપોરે કામેથી ઘરે આવ્યા અને જમીને ઉભા થયા ત્યાંતો બે પોલીસવાળા બાઈક પર આવ્યા,

‘હાલો, તમને લઈ જવાના છે..!’

આ ત્રણે કાંઈ કહે તે પહેલાં બે બાઈક પર જબરદસ્તીથી બેસાડીને પોલીસ ચોકીએ તેમને લઇ ગયા. 

ત્યાં કાગળીયાં તૈયાર જ હતા. સહી કરાવી મેજીસ્ટ્રેટ સાહેબ સામે હાજર કર્યા.

‘ આટલી ઉમરમાં આટલો કેસ થઇ ગયો ?’

“સાહેબ, અમે તો કાંઈજ કર્યું નથી.”

ત્યાં તો પાછળ ઉભેલા પોલીસે ઠોંસો માર્યો. ચૂપ બેસ. વળી ત્યાં કોઈક જામીન થઇ ગયું અને ત્રણે ઘરે આવ્યા. આ કેવી નવાઈ....કાંઈ ગુનો નહિ, કોઈ અપરાધ નહિ. પોલીસ સ્ટેશને કાગળિયાં તૈયાર... કોર્ટમાં કાગળિયાં તૈયાર અને જામીન પણ તૈયાર....

હા, પોલીસે રસ્તામાં પૂછ્યું  ‘ગુંજામાં કેટલા પૈસા છે? લાવ્ય – ૧૦૦ રૂl..’ પણ બાબાભાઈએ કહ્યું, ‘એકપણ પૈસો નથી ને પત્યું.’

બીજા દિવસે પોલીસ ગાડી લઈને વસાહતમાં આવી. વળી બાળકો સ્ત્રીઓમાં નાસભાગ થઇ ગઈ. vssmના કાર્યકર રમેશ ત્યાં હાજર. આ પરિવારોને vssmની મદદથી હમણાં જ મતદારકાર્ડ અને ત્યારબાદ રેશનકાર્ડ મળ્યા હતાં. એટલે રમેશ એમના photo લઇ રહ્યા હતા. તેમણે પોલીસની ગાડી આવવાથી મચેલી ભાગદોડ બંધ કરાવી અને બધાંયને ઊભા રાખ્યાં અને પોલીસને પૂછ્યું, ‘આમનો કાંઈ વાંક ગુનો છે?’ પોલીસે રમેશને કહ્યું, ‘તમે તમારું કામ કરો’ અને એ લોકો દુર જઈને ઉભા રહ્યાં. વસાહતના આગેવાન રત્નાભાઇએ રમેશને કહ્યું, ‘હું એમને પૂછી આવું કેમ આવ્યા છે? નકામું પછી હેરાન કરશે!’ રત્નાભાઈ ગયા એટલે પોલીસવાળાએ કહ્યું, ’૧૦ જણાને લઇ જવાનાં છે તૈયાર કરો અમે હોટલે ઉભા છીએ.’ રત્નાભાઈ કશું પૂછી ના શક્યા. વસાહતમાં આવીને રમેશને વાત કરી. રમેશે કોઈ પણ વ્યક્તિને સામેથી જવાની ના પાડી અને આ બાબતે થઇ રહેલી કનડગત બાબતે વિગતે વાત કરી. પોલીસ એક કલાક ઉભી રહી પણ કોઈ એમની પાસે ગયું નહિ. રમેશની હાજરી હતી એટલે પોલીસ પાછી આવી ના શકી. 

રખડતા ભટકતાની કલમ લગાડીને પકડવાના પછી જામીન પણ કરાવી દેવાના. પૈસા માંગવાના. આપે તો લઇ લેવાનાં. આ બધું સમજાતું નથી... વળી આ લોકો કંઈ રખડતાં ભટકતા નથી એમનાં પણ ઘર છે. હા એ પાકા નથી પણ એમનું સરનામું તો છે જ – જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે તો રખડતાં કેવી રીતે થયા??

પોલીસ જે વ્યક્તિને લઇ જાય એના પરિવારમાં તો ચાર પાંચ કલાક માટે માતમ છવાઈ જાય. રોક્કળ થઇ જાય. શું થશે એ ચિંતા થાય, માતાજીની બાધા-આખડી માની દે.. આ પીડા આપણને અનુભવાય છે તો પોલીસને કેમ નહિ? અને આ રીતે માણસોને લઇ જવાનો મતલબ તો હજુએ સમજતો નથી.. 

"Now at 50 I shall have my address…..”says Anwarbhai Dafer.

How long does it take to really know a person or a family or a community?? It would come as a shock to you’ll if I said 35 years aren’t enough for one community to know another community. Well that is truly the case for the 20 families of Dafer community. After staying in the village of Adwada for 35 years and protecting he village and farm boundaries for almost the same time the families had to leave the village when the villagers refused to accept them as part of the village and issue any identity proofs from Adwada. Over the years these families made tremendous efforts to get their identity documents from the village but weren’t successful. They did not like the Dafer and outrightly rejected their request for permanent settlement.    The intolerance for these families became more evident after the visit of IGP Shri. Bhati Saheb to the Dafer daanga.  The visit by such a senior official sent ripples of panic amongst the villagers. They felt that the police will now force the panchayat to allow the Dafer families to settle in the village. The villagers forced the Dafer families to get out of their village. Dafer families lost the hope and decided to permanently leave the village. 

Eventually the families left the village ad settled in the town of Dhandhuka. Here they made applications for identity proofs. Getting the Voter ID cards was easy, thanks to Chief Electoral  Officer Ms. Anita Karwal. For the first time in their life the  families were issued any document that could state who they are!! Their happiness knew no boundaries on the day 23 individuals received  the Voter ID cards. Anwarbhai called to convey the development, “ Now we will be issued Ration cards, right?? we have waited so long for someone to hold our hand!! At 50 I have finally found my address…..”

We have prepared applications for 13 families for issuance of ration card on the basis of Voter ID cards. When we went for the submission of these applications on 6th April 2015, we were asked to submit document to prove the age of the applicant along with an affidavit.  These are un necessary documents that are been asked as the Voter ID cards already carry age of the card holder. Time consuming processes to be undertaken just because some officer has asked for it. This isn’t new to us or the nomadic families. Even if we see no need for such documentation we shall be obliging as always….

‘ ૫૦ વર્ષે મારું સરનામું જડ્યું..’ – અનવરભાઈ ડફેર

અમદાવાદ જીલ્લાના ધંધુકા તાલુકા મથકે ૨૦ ડફેર પરિવારો રહે છે. આમ તો આ પરિવારો વર્ષોથી ધંધુકાના અડવાળગામમાં રહ્યાં અને ગામની સીમનું રખોપું કર્યું. પણ આ ગામના લોકોએ વર્ષોના વસવાટ પછી પણ આ પરિવારોને પોતાનાં ગામમાં સ્વીકારવાની ના પાડી. આખરે થાકીને આ પરિવારોએ લગભગ ૩૫ વર્ષે ગામ છોડ્યું. આમ તો કોઈને પણ ઓળખવા માટે આટલો સમય ગાળો પુરતો છે પણ અડવાળગામના રહીશોને ડફેર લોકો જ પસંદ નહોતા એટલે એમને નકારી કાઢ્યા. મૂળ તો IGP શ્રી ભાટી સાહેબની આ પરિવારોની મુલાકાત પછી ગામને થયું કે, હવે પોલીસ પણ આ પરિવારોને વસવાટ માટે મદદ કરશે અને ગામમાં વસાવશે. એટલે એમણે જ આ પરિવારો પર દબાણ કર્યું અને આ પરિવારોએ પણ અડવાળ ગામ સ્વીકારશે એ આશા મુકીને ગામ છોડ્યું. તેઓ ધંધુકા આવીને રહ્યા. વિચરતી જાતિના લોકો જે મુશ્કેલી અનુભવે એવી જ મુશ્કેલી આ પરિવારો પણ અનુભવે. પોતાની ઓળખના પુરાવા મેળવવા કેટલા દોડા કરેલા પણ ગામ સહયોગ ના કરે એટલે કશું થતું નહોતું.

ધંધુકા આવ્યા પછી એમને મતદારકાર્ડ મળે એ માટેની અરજી કરી. પુરાવાના પ્રશ્નો આદરણીય અનિતાબહેન કરવાલ મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારીએ વિચરતા પરિવારોના સાપેક્ષમાં હળવા કરી દીધેલાં. એટલે જિંદગીમાં પહેલીવાર એમને એમની ભાષામાં કહીએ તો ૨૩ વ્યક્તિઓને ઓળખપત્ર મળ્યાં. જે દિવસે મતદારકાર્ડ મળ્યા તે દિવસે એમની ખુશીનો પાર નહોતો..અનવરભાઈ ડફેરે ફોન પર કહ્યું, ‘બહેન હવે તો રેશનકાર્ડ પણ નીકળશે ને? કેટલાં વર્ષો આ બધા માટે રાહ જોઈ છે પણ અમારો હાથ કોણ ઝાલે? મને ૫૦ વર્ષ થયા ત્યારે હવે મારું સરનામું જડ્યું..’ 

વિચરતી જાતિને મતદારકાર્ડના આધારે રેશનકાર્ડ ફાળવવાના ઠરાવના આધારે ૧૩ પરિવારોની રેશનકાર્ડ માટેની અરજી તૈયાર કરી છે. તા.૬ એપ્રિલ ૧૫ના રોજ મામલતદાર કચેરીમાં આપવા ગયા તો ઉંમરના પુરાવા માંગ્યા. અને સોગંદનામું પણ. vssmના કાર્યકર હર્ષદે આ અંગે જાણ કરી અને આમાં સમય જશે અને ખર્ચ પણ થશે એમ જણાવ્યું. જોકે જેમની પાસે મતદાર કાર્ડ છે એમની ઉંમર તો એમાં લખેલી જા છે છતાં એમના દાખલા કઢાવવાનું કરણ સમજાતું નથી? ખેર આ પ્રક્રિયા પૂરી કરવાની છે એટલે અરજીઓ થોડી મોડી જમા થશે. 

ફોટોમાં મતદાર કાર્ડ સાથે ડફેર વ્યક્તિઓ..

92 nomadic families of Vijapur shall soon be issued BPL ration cards..

Over the past many months VSSM has been  making continuous efforts to get BPL ration cards for 92 nomadic  families of Vijapur. Amongst them were 41 Dafer, 24 Marwari Devipujak, 11 Devipujak and 11 Saraniyaa families. The authorities have been cooperative but for some or other reasons the issuance kept getting delayed…

On 4th March 2015 during a meeting with the Additional District Collector we took up the issue for discussion. He instructed his team  to issue cards to these families after conducting the required inspections of their living conditions. As a result of this,  the  process of visiting the families and taking their statements have begun. The Mamlatdar has notified to issue ration cards in coming week.

IN the picture revenue officer taking statements from the families...

વિજાપુરના ૯૨ પરિવારોને BPL રેશનકાર્ડ આપવાની કામગીરી શરુ થઇ..

વિજાપુરમાં રહેતાં વિચરતા – વિમુક્ત ૯૨ પરિવારોને (૪૧ ડફેર, ૨૪ મારવાડી દેવીપૂજક, 16 દેવીપૂજક, ૧૧ સરાણીયા) BPL રેશનકાર્ડ મળે એ માટે છેલ્લાં કેટલાય વખતથી આપણે રજૂઆત કરતા હતાં. આમ તો મામલતદાર શ્રી ટાંક સાહેબ ખુબ મદદ પણ કરે. પણ કોણ જાણે આ કામની ગતિ જ નહોતી આવતી. 

તા.૪ માર્ચ ૨૦૧૫ના રોજ અધિક કલેકટર શ્રીની અધ્યક્ષતામાં આયોજિત બેઠકમાં ઉપરોક્ત મુદ્દે ચર્ચા થઈ અને કલેકટરશ્રીએ આ પરિવારોની પરિસ્થિતિ જોઇને કાર્ડ આપવાની સુચના આપી. જેના અનુસંધાને દરેક પરિવારની રૂબરૂ તપાસ થઇ ગઈ. હવે આ પરિવારોને મામલતદાર કચેરીમાં રૂબરૂ બોલાવી એમનું નિવેદન લેવાનું શરુ કર્યું છે. ફોટોમાં તલાટી સમક્ષ નિવેદન આપી રહેલાં વિચરતા પરિવારો.. 

આગામી અઠવાડિયે આ પરિવારોને BPL રેશનકાર્ડ ફાળવી દેવાની સુચના મામલતદાર શ્રીએ આપી દીધી છે. 

Health Check-up for children of Maitri Bridge School

Bridge Schools of VSSM function in various nomadic settlements that do not have access to government school. The program focuses on bringing children to the threshold of education by acclimatising them to the process of going to school and formal learning thus to bridge the gap between settlement living and formal school environment.  The schools function for 3-4 hours daily, has multi-grade teaching, co-curricular activities, nutrition program where children are given a healthy meal daily. 

The L.P. Savani Nagar settlement in Deesa has a Bridge School that functions through the financial  support of respected  Shri. Chandravadanbhai Shah. The school also sees a lot of participation from the society at large. The Rotary club of Deesa regularly conducts health check-ups of the children here. Earlier the children here accompanied their parents on their begging expeditions which we have stopped to a great extent. The children only had a single meal in the day as the parents would never cook two meals, malnourishment was a huge issue however the meal program at the school has reduced the intensity of the issue. But there is a long way to go… VSSM’s Maheshbhai works round the clock with and for these children which is bringing a gradual but consistent change in the situation for now the children have stopped begging with their parents and are in school, learning for a better tomorrow..

In the picture doctors examining the children of Maitri Bridge School

મૈત્રી બાલઘરના બાળકોના આરોગ્યની ચકાસણી કરવામાં આવી..

વિચરતા સમુદાયોની એવી વસાહતો કે જેમાંથી બાળકોનું શાળામાં જવાનું પ્રમાણ ખુબ ઓછું હોય ત્યાં  vssm વૈકલ્પિક શાળા શરુ કરે છે અને બાળકોને ૩ થી ૪ કલાક ભણાવે અને નજીકની સરકારી શાળામાં દાખલ કરાવે. 

બનાસકાંઠાના ડીસામાં એલ.પી. સવાણી નગર (વિચરતી જાતિની વસાહત)માં આદરણીય શ્રી ચંદ્રવદનભાઈ શાહના આર્થિક સહયોગથી મૈત્રી બાલઘર (વૈકલ્પિક શાળા) ચાલે છે. આ શાળામાં બાળકોને પોષણયુક્ત આહાર આપવામાં આવે છે. ડીસાના સ્થાનિક નાગરિકો પણ આ કામમાં ખુબ સહયોગ કરે છે. રોટરી ક્લબ ડીસા દ્વારા પણ વખતો વખત આ વસાહતમાં બાળકોના આરોગ્યની ચકાસણી કરવામાં આવે છે. જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે. 

આ વસાહતમાં રહેતાં સરાણીયા સમુદાયના બાળકો પહેલાં ભીખ માંગવા જતા. માં-બાપ પણ બાળકો ભીખમાં માંગીને લાવેલાં ખાવાના ઉપર જ એક ટાઇમ કાઢે. બપોરનું તો જમવાનું જ ના બને. બાલદોસ્ત મહેશે આ બાળકો સાથે કામ શરુ કર્યું અને ભીખ માંગવાનું બંધ કરાવ્યું. ધીમે ધીમે બાળકો શાળામાં જતા થયા. હા પરિણામ જેવું જોઈએ એવું હજુ નથી મળ્યું. પણ બધા જ બાળકો ભણતા થશે એવી આશા છે...