It is hard to believe that a single meeting is enough for an official to understand our concern and issue BPL ration cards……..

8 families from Dafer community have been residing at Danawada village of Surendranagar’s Muli block for many years now. They earn their living either by guarding boundaries or working as manual labour. Inspite of residing in Danawada for all these years they have no proof of residence from the village. VSSM’s efforts enabled them to acquire Voter ID cards, but getting Ration cards was proving to be a huge challenge. Considering the economic status of these families it was  evident that they be eligible for BPL or Antyoday ration cards but the local administration was unwilling to pay heed to our frequent requests of allotting them the said ration cards.  There is a government regulation stating  that a Voter ID card is enough as a proof to process ration card applications of families from  Nomadic and De-notified communities still, the administration kept asking for multiple documents for proofs. 

The current local administration of Muli block is very empathetic and sensitive. After VSSM team member Harshadbhai briefed the Additional Mamlatdar Shri. G. B. Podiya on this particular issue he assured him that only BPL ration cards will be issued to these families. Shri. Podiya was aware of both the conditions under which the Dafer community  survives and the VSSM’s endeavours for such marginalised communities. Looking at the past experience with the administration of Saurashtra it was hard to believe that a particular officer would understand our appeal and uphold his assurance. But on 5th January 2015 Shri. Podia called these 8 Dafer families to his office and issued them BPL ration cards!!

As Harshad says, ‘its hard to believe that a single meeting is enough for any government official to understand and accept our concerns!!’ It is the positive attitude of the Muli block administration that has resulted into issuance of BPL ration cards to these Dafer families. 

એક વખતમાં જ કોઈ અધિકારી આ પરિવા

રોની સ્થિતિ સમજી આપણી વાત સ્વીકારી BPL કાર્ડ આપી દે માન્યામાં જ ના આવે!

સુરેન્દ્રનગર જીલ્લાના મુળી તાલુકાના દાણાવાડાગામમાં ૮ ડફેર પરિવારો વર્ષોથી રહે. આ પરિવારો સીમરખોપું અને છૂટક મજૂરી કરીને ગુજારો કરે. વર્ષોથી આ ગામમાં રહેતાં હોવા છતાં આ ગામમાં રહેતાં હોવાના કોઈ આધાર એમની પાસે નહીં. vssmની મદદથી એમને મતદાર કાર્ડ મળ્યાં. પણ રેશનકાર્ડ મળવાનું ખુબ મુશ્કેલ હતું. એક તો વહીવટીતંત્રમાં આ પરિવારોની સ્થિતિને અનુરૂપ એમની અન્નસુરક્ષા જળવાય એ માટે BPL કે અંત્યોદય કાર્ડ આપવા જોઈએ એવી આપણી માંગ પણ એ માટે એ તૈયાર નહિ. વળી મતદારકાર્ડ સિવાયના અન્ય આધાર પુરાવા પણ માંગવામાં આવે. જબકી આપણી રજૂઆતના કારણે વિચરતા પરિવારોને મતદારકાર્ડના આધારે રેશનકાર્ડ આપવાનો ઠરાવ થયેલો પણ એ માન્ય રાખવામાં આવે નહી. 

હાલમાં મુળી તાલુકાનું વહીવટીતંત્ર ખુબ સંવેદનશીલ છે. ડફેર પરિવારોને BPL કાર્ડ મળવા જોઈએ એવી વાત vssm ના કાર્યકર હર્ષદે નાયબ મામલતદાર શ્રી જી.બી. પોડિયાને કરી. શ્રી પોડિયા પોતે પણ ડફેર પરિવારોની સ્થિતિ જાણે અને સાથે સાથે સંસ્થાના કામને પણ જાણે એમણે આ પરિવારોને BPL જ આપીશું એવી ખાત્રી આપી. પણ હર્ષદ કહે છે, એમ બહુ ભરોષો ના થાય. સૌરાષ્ટ્રમાં વહીવટીતંત્રનો અમારો અનુભવ બહુ સારો નહિ અને એક વખતમાં જ કોઈ અધિકારી આ વાત સ્વીકારી BPL કાર્ડ આપી દે માન્યામાં જ ના આવે! પણ મુળીમાં વહીવટીતંત્રની હકારાત્મક લાગણીના કારણે આ થઇ શક્યું. તા.૫ જાન્યુઆરી૨૦૧૫ ના રોજ નાયબ મામલતદાર શ્રીએ ૮ પરિવારોને મામલતદાર કચેરીમાં બોલાવીને કાર્ડ આપ્યા. 

ફોટોમાં BPL રેશનકાર્ડ સાથે મામલતદાર કચેરીની બહાર ૮ પરિવારો.. 

Sonalben’s determination makes all the difference…….

She was born in extreme poverty and later survived under extreme poverty too but she is determined not allow her children to inherit such poverty.  Sonalben Bajaniya,  a very strong willed and wise lady and her husband Dineshbhai Bajaniya earned living working as labourers and survived on the daily wage they earned.  Soon after her marriage she began working and supporting her husband in earning for the family. She managed the earning well and planned the finances of the family. A trait that is almost non existent in the nomadic communities. With the birth of their first child she expressed her desire of moving from the shanty they were living in to a better and cleaner neighbourhood and a better house. She was not willing to raise her child in unhygienic environment. The family and husband were against it as the rentals of such houses are quite high something that the family can absolutely not afford also what was the need as all of the community live under such conditions!!. But Sonalben remained persistent in her wish and soon the family moved to a better and cleaner place. In Deesa town the rentals for ever mediocre  homes were too much to afford. Sonalben and Dineshbhai paid  Rs. 2000 for their dwelling which was too high for the family to afford. But since Sonalben had promised herself to pull the family out of poverty she took the plunge. 

A few months back L. P. Savaninagar,  an unbar settlement for the Nomadic and De-notified communities supported by government and VSSM came into existence  in Nava Deesa. In this settlement Sonalben and Dineshbhai also had their house built.  The only concern she had when the houses in the settlement were under construction was to move into it as soon as possible as paying the rent was proving to  be a challenge. The moment the settlement was completed Sonalben’s family was the first to move in.  She wanted to venture out for work but the growing children required her presence at home. She wanted to educate her children well and so need the income to afford it. Her quest was to begin some work from home!! But what could that be????

The Balghar by VSSM functioned just opposite her home in the settlement, whenever possible she volunteered in assisting  Baldost Mahesh in organising the daily  the activities of the Balghar. One day she shared her concern of finding some work at home with Mahesh.

It has been a general practice of starting a small grocery kiosk in the vicinity of the new settlement. Any resident of the settlement willing to start a business is given the necessary support to begin a kiosk. The L.P. Savlani settlement also had similar kiosk but for some reason the person running it decided to wind up the kiosk. The residents had to walk a distance even for purchasing one small item. Mahesh suggested that Sonalben begin selling small stuff of daily need from her house. Sonalben stocked up the goods from he savings she had. People requested her to start selling milk, but this would require a refrigerator. Sonalben requested VSSM to support the purchase of a refrigerator. VSSM provided a loan of Rs. 10,000 for the same.  Now with the refrigerator she stocks up milk and the business is doing well and income is good. Being at home she also helps in the activities of the Balghar as well. 

Everytime I go to Deesa settlement I have to have tea by Sonalben. ‘I now have a house because of VSSM and the government, a house of my own saves me a monthly Rs. 2000 and with your support the business is also doing well. How can I thank you enough, I don’t have words to express my gratitude for all that you have done for me,’ says a rather emotional Sonalben, a gutsy lady who is willing to swim against the tide for the betterment of her family……..

સોનલબહેનના મનોબળને સો સલામ.. 

સોનલબહેન બજાણિયા..અને પતિ દિનેશભાઈ બજાણિયા છૂટક મજૂરી કરે. સોનલબહેન ખુબ ગરીબ સ્થિતિમાં મોટા થયા. પણ પોતાનાં બાળકોને વારસામાં ગરીબી નથી આપવી એવો નિશ્ચય. એટલે લગ્ન પછી તુરત દિનેશભાઈને આર્થિક રીતે મદદરૂપ થવાય એટલે મજૂરી કરવા લાગ્યા. પૈસાનું સરખું આયોજન કરે. મોટાભાગે વિચરતી જાતિમાં આ આયોજન કરનારા ખુબ ઓછા મળે. તેમના ઘરે  પહેલા બાળકનો જન્મ થયો એટલે નક્કી કર્યું બાળક સાથે આ રીતે ઝુપડામાં, અસ્વચ્છ વાતાવરણમાં નથી રહેવું. ભાડેથી ઘર લેવાનો નિર્ણય કર્યો.. પતિ અને પરિવારે સમજાવ્યા કે ભાડામાં કેટલા બધા પૈસા જાય અને આપણે વળી એવી શી જરૂર છે પણ એમનું મન મક્ક હતું. આખરે ભાડાના ઘરમાં રહેવાનું શરુ કર્યું. ડીસા શહેરમાં પ્રમાણમાં ઠીક જગ્યા પર મહીને રૂ.૨૦૦૦ ભાડું. ખુબ મોટી રકમ પણ થઇ રહેશે એવી શ્રદ્ધા. આ દરિદ્રતામાંથી બહાર આવવા માનસિક રીતે એમણે તૈયારી કરી જ લીધેલી. 

નવા ડીસામાં સરકાર અને vssmની મદદથી L .P સવાણી નગરનું નિર્માણ થયું. એમાં એમનું પણ ઘર બન્યું. ઘર બનતું હતું એ વખતે રોજ એક જ વાત પૂછે ઘર ક્યારે પૂરું થશે. ઓગસ્ટ-૨૦૧૪માં વસાહત બની ગઈ. એ પહેલાં રહેવાં આવ્યાં. 

એમના બાળકો મોટા થતાં જતા હતાં. માં તરીકે બાળકોના ઉછેર માટે પણ એમની ઘરમાં હાજરી હોવી એમને જરૂરી લાગે. પણ કામ તો કરવું પડે આર્થિક જરૂરિયાત અને બાળકોને સારું શિક્ષણ આપવા આ જરૂરી હતું. ઘરે રહીને કંઇક કામ થાય તો તે કરવાની એમના મનમાં ચાહના પણ શું કરવું?

એમના ઘરની સામે જ vssm આ વસાહતના બાળકો માટે બાલઘર ચલાવે. બાલદોસ્ત મહેશને એ બાળકો માટેની તમામ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં મદદ કરે. એમણે મહેશને પોતાનાં મનની મુંઝવણ કહી. 

વિચરતી જાતિની વસાહતોમાં પરચુરણ સામાન (કરીયાણું કે અન્ય ઘર વખરીનો સામાન) વેચવા માટે નાની દુકાન કે ગલ્લો વસાહત બહારના જ કોઈ વ્યક્તિ કરે. આપણી આ વસાહતમાં પણ એવી વ્યવસ્થા થઇ ગઈ હતી પણ થોડા સમયમાં જ જેમણે દુકાન કરી હતી એમણે કોઈક કારણસર દુકાન બંધ કરી દીધી. વસાહતના લોકો ખુબ હાલાકી વેઠી રહ્યા હતાં. મહેશે સોનલબહેનને પોતાનાં ઘરમાં જ બાળકો માટેનો સમાન અને અન્ય પરચૂરણ વસ્તુ કે જેની લોકોને રોજે રોજ જરૂર પડે છે એ વેચવા માટેની વ્યવસ્થા માટે કહ્યું. સોનલબહેને પોતાની બચતમાંથી એ કર્યું. હવે વસાહતમાંથી દૂધ રાખવાની વિનંતી પણ આવી. જેના માટે સોનલબહેનને ફ્રીજ જોઈતું હતું. એમણે એ માટે vssm મદદરૂપ થઇ શકે એવી વાત કરી. આપણે એમને રૂ.૧૦,૦૦૦ની લોન આપી. સોનલબેન એમાંથી ફીજ અને થોડો સામાન લાવ્યાં. એમની આવક ખુબ સારી થાય છે. એ પોતાના બાળકોની સાથે સાથે વસાહતના બાળકોને પણ ભણાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.

ડીસા – વસાહતમાં જઉં ત્યારે સોનલબહેન ખુબ સરસ ચા બનાવીને અચૂક પિવડાવે. એમની સાથેની વાતમાં એમણે સાહજિક રીતે જ કહ્યું, ‘સંસ્થા અને સરકારના પ્રતાપે મારું પોતાનું ઘર થયું. મારા મહિનાના રૂ.2,૦૦૦ બચ્યાં. અને ઘરે બેઠા આ સરસ ધંધો ગોઠવી આપવામાં પણ તમે સહાય કરી. મને તમે જે સુખ આપ્યું છે એની વાત માટે મારી પાસે શબ્દો નથી.’ એ લાગણીવશ થઇ ગયા.  ફોટોમાં સોનલબેન ઘરમાં ચાલતી એમની દુકાન સાથે .

એમના મનોબળને સો સલામ.. 

with such changing approach the future sure looks bright for these communities...

The 143 nomadic families living in Juna Deesa region of Banaskantha have been alloted residential plots however,  the current condition of the land makes it impossible  for any construction to commence on it. The land is  infested with wild shrubs and bushes. It  also needs to levelled up. Clearing  and levelling the land requires lots of  funds. Throughout the last couple of months a very supportive  district administration tried its level best to get funds sanctioned for the said job but found it impossible since there are no budgetary allocations for such expenditure. According to the  government estimate the expenditure is close to Rs. 10 to 11 lacs.   Ultimately, after many sincere efforts  the Banaskantha district Collector Shri. Rana informed  "that it would be better if the families or the organisation mobilised   the required funds. In absence of any budget the wait for government funds would be too long and we will be unnecessarily wasting precious time."

What now?? How to mobilise so much of money was the question that we all faced?? The families who have been alloted land are either daily wage earners or survive on traditional occupations. Funding the project of cleaning up the land was an impossible task. We spoke to the community leaders from these families and informed them that the funds had to be mobilised by us. The leaders called for a joint meeting of 143 families. On 2nd January these families met and showed readiness to contribute towards the expense of levelling the land. It has been decided to mobilise Rs. 5000 per family, form an association and work under its leadership. 

The concept of saving just does not exist in the the lives of these families and yet their agreeing to save and contribute speaks volumes about the changing mindsets and approach of these communites. The poor just do not like to work hard, they love to live on charity, they can just survive on freebies are some notions the privileged have about the poor and such change has proved them all wrong. The future sure looks bright and hope filled for them. 

in the picture ...the meeting of 2nd January in progress...

એમનો અભિગમ અને સમજણ બદલાઈ રહી છે..

બનાસકાંઠાના જુના ડીસામાં વિચરતા સમુદાયના ૧૪૩ પરિવારોને સરકાર દ્વારા રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફળવાયા છે. પણ આ જગ્યા પર હાલની સ્થિતિમાં ઘર બાંધી શકાય તેમ નથી. જમીનમાં ખાડા ટેકરા અને પુષ્કળ ઝાડી ઝાંખરા છે. જ્યાં સુધી જમીન સમતળ ના થાય ત્યાં સુધી ઘર બાંધકામનું કામ શરુ કરી શકાય નહિ. બનાસકાંઠાનું સમગ્ર વહીવટી તંત્ર ખુબ હકારાત્મક રીતે મદદરૂપ થાય પણ આ જમીન સમતળ માટેના ખર્ચની જોગવાઈ એમની પાસે પણ નહીં.

આદરણીય કલેકટર શ્રી રાણા સાહેબે પૂરો પ્રયત્ન કર્યો પણ આ નીમિતનો ખર્ચ સંભવિત નહોતો. એમણે છેવટે કહ્યું, ‘આ જમીન સમતળ તમે(સંસ્થા)/આ પરિવારો જાતે કરાવી લો તો ખુબ સારું. હાલમાં જોગવાઈ નથી અને એ માટે વધુ સમયની રાહ જોવી એના કરતા ઝડપથી કામ શરુ થાય તેમ કરીએ એ વધારે યોગ્ય છે.’ એમની વાત સાચી હતી. પણ ખર્ચ ઘણો મોટો - સરકારી અંદાજ  પ્રમાણે રૂ.૧૦ થી ૧૧ લાખ.. શું કરવું? 

જે પરિવારોના ઘર બાંધવા છે એ બધા જ છૂટક મજૂરી કે પોતાના પરંપરાગત વ્યવસાય ઉપર નભે છે. આ પરિવારોના આગેવાનો સમક્ષ જમીન સમતળ આપણે આપણા ખર્ચે જ કરવાની છે એ વાત કરી. એમણે આ સંદર્ભે ૧૪૩ પરિવારોની એક બેઠક આયોજિત કરી એમાં આ વાત મુકવા કહ્યું. તા. 2 જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ના રોજ એમની સાથે બેઠક થઇ. બધા પરિવારોએ પોતાની રીતે જમીન સમતળ નો ખર્ચ કાઢવાની તૈયારી દર્શાવી. એમણે હાલ પુરતું ઘર દીઠ રૂ.૫,૦૦૦ ભેગા કરવાનું નક્કી કર્યું. અને એમની મંડળી બનાવીને એના નેજા હેઠળ આ આખું કામ થાય તેમ ગોઠવ્યું.. 

ગરીબ માણસો બધું મફતનું જ લેવા ઇચ્છે છે એમને મહેનત કરવી નથી વગેરે જેવા વિધાનો આ પરિવારોએ ખોટા પડ્યા. સૌ પરિવારોએ સરકારે પ્લોટ આપ્યા એ માટે આભાર વ્યક્ત

કર્યો અને ખુબ ઝડપથી વસાહતનું નિર્માણ થાય એમ કરવાંનો નિશ્ચય કર્યો.. બચત આ પરિવારો કરતાં જ નથી. રોજ લાવવું અને ખાવું પણ હવે આ બધું સમજી રહ્યા છે... એમનો અભિગમ અને સમજણ બદલાઈ રહી છે.. જે એમનાં આવનારા ભવિષ્ય માટે આશાસ્પદ છે..

ફોટોમાં આ પરિવારો સાથે જમીન સમતળ અને ઘર બાંધકામનું આયોજન થઇ રહ્યું છે એ વેળાની તસ્વીર છે..

The resilient and dignified women taking up the uphill task of sustaining their families

54 nomadic families living in the Palnpur city of Banskantha have been allotted residential plots by the government. Amoungst these families  there is a  large number of young widows  who have lost their husbands to alcohol addiction. 13 Bajaniya families have been allowed plots of which 10 families are headed by widowed women. These women hawk fruits in trains between Palanpur and Abu Road. The income from this helps them sustain their families. 

Recently, we happen to meet these women during a visit planned to inquire how the families plan to construct their homes. The social welfare officer Shri. Prajapati was also part of the visit. it should be noted here that the government allocates Rs. 45,000 to the nomadic families staying in urban areas where as the amount doubles for those staying in rural areas. For these extremely marginalised families constructing a house is a mammoth task and for the ones in cities it becomes even more challenging. To even  ask these women if they have enough savings to cover partial construction cost was irrelevant. They are the ones who have refused to remarry and  accepted the challenge of sustaining their families with grace and dignity after losing their husbands to the addiction of alcohol. It is a responsibility they are honouring with great resilience. 

Along with these 54 families another 40 families from Vadia will also be allotted plots soon. We require support from the society to help us construct abodes of love and care for these families and we are sure we will get all the necessary support……..

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

આ બહેનો એવી છે કે, જેમણે પોતાના પતિ દારૂના વ્યસનમાં મૃત્યુ પામ્યાં પછી ઘરની જવાબદારી સ્વીકારી છે..

બનાસકાંઠાના જીલ્લા મથક પાલનપુરમાં વસતા વિચરતા સમુદાયના ૫૪ પરિવારોને રાજ્ય સરકાર દ્વારા રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફળવાયા છે. જે પરિવારોને પ્લોટ ફળવાયા છે એમાં નાની ઉંમરની વિધવા બહેનોની સંખ્યા ઘણી છે. બજાણીયા સમુદાયના ૧૩ પરિવારોને પ્લોટ આપ્યાં એમાં લગભગ ૧૦ બહેનો વિધવા છે. આ પરિવારની બહેનો ટોપલામાં ફ્રુટ્સ લઈને પાલનપુરથી આબુ રોડ સુધી ટ્રેનમાં ફેરી કરે અને એમાંથી ઉભી થતી આવકમાંથી ઘર ચલાવે છે.

સરકાર શહેરમાં વસતા વિચરતા પરિવારોને ઘર બાંધવા રૂ.૪૫,૦૦૦ આપે છે (ગામડામાં રૂ.૭૦,૦૦૦ આપે) આટલી રકમથી શું થાય? આ બહેનો સાથે ઘર બાંધવાનું આયોજન કેવી રીતે કરશો એ બાબતે વાત કરવાં સમાજ કલ્યાણ અધિકારી શ્રી પ્રજાપતિ સાહેબ સાથે જવાનું થયું. બચત છે? એવો પ્રશ્ન એમની સ્થિતિ જોઇને પૂછવો કે કેમ એ પ્રશ્ન હતો.. આ બહેનો એવી છે કે, જેમણે પોતાના પતિ દારૂના વ્યસનમાં મૃત્યુ પામ્યાં પછી ઘરની જવાબદારીમાંથી ભાગવા કે બીજે લગ્ન કરવાનો વિચાર માંડીવાળી પોતાના પરિવારને સાચવવાની જવાબદારી સ્વીકારી છે.. અને આ જવાબદારીને તેઓ  બખૂબીથી નિભાવી રહ્યા છે.

આ ૫૪ પરિવારોની સાથે વાડિયાગામના ૪૦ પરિવારોને પણ પ્લોટ ફળવાય એની તજવીજ થઇ રહી છે. આ પરિવારોની વહાલપની વસાહતના નિર્માણમાં સહભાગી બનવું જરૂરી લાગે છે અને એ માટે સમાજ પણ સહયોગ કરશે એવી શ્રદ્ધા રાખીએ છીએ.. 

Why would the families stay in such dire conditions if they had all the wealth and properties???

18 nomadic families have been residing in Ratila village of Banaskantha’s Diyodar block for a few years now. The names of 14 of these 18 families have been included in the BPL list but the government would not allot them residential plots. The government had pledged that all the families falling under the BPL list who do not have residential land or home will be alloted with one soon and yet these 14 families did not benefit from it. As we discovered later, the basic reason for this being the resistance of the villagers against allowing these families to  make Ratila their home. After 2 years of relentless efforts, making all the required presentations and drawing attention of the district collector on the issue,  the decision to take mandate of the land committee was reached. 

The moment the talk of taking a mandate of the land committee became afloat  the sarpanch took  up a signature campaign against allowing the Kangasiya to settle in their village. He presented this letter of opposition to the concerned  authorities. Ironically, one of the reasons cited in the letter for not allowing these families in the village is that they are wealthy families owning big grocery stores and fertile farm land in Rajasthan, properties in Dantiwada etc etc. Also mentioned was that the reason for allowing the allocation of  ration cards with Ratila village address was because they understood the villagers were very poor so a ration card will allow them access free ration from the government but to allow them permanent residency to the village by sanctioning  plots  for them was absolutely not permissible. The families own the mentioned properties so residential plots in Ratila village should not be sanctioned. How come they are considered poor when these families own shops (assumed by villagers of Ratila)  in village??

As always we fail to understand the attitude of the community in general. What difference would it make if 10-15 families make their village a permanent home??? The names of these nomadic families were included in the BPL list only when the government officials found them to be extremely poor why else would their names feature in a BPL list?? They were extremely poor a few years back and now suddenly they have become rich!! If the stance of the Panchayat is correct than that of the  officials is wrong and if the officials are are right than the Panchayt is wrong and the application made by them should be rejected straightaway. 

The TDO has ordered an inquiry in the issue. How long the will the resistance against the  settlement of these nomadic families continue is a difficult question to answer. If these families owned so many properties why would they beg to the government  for a mere 25 sq. mt plot  in a village like Ratila??? Also why would they stay in the conditions revealed in the pictures below  if  they had so much of riches??

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

આટલી બધી મિલકત હોય તો આ પરિવારો ફોટોમાં દેખાય છે એવી સ્થિતિમાં શું કામ રહે?

બનાસકાંઠાના દિયોદર તાલુકાના રાંટીલાગામમાં વિચરતી જાતિના ૧૮ પરિવારો રહે જેમાંથી ૧૪ પરિવારના નામ BPL યાદીમાં પણ આ પરિવારોને સરકાર દ્વારા રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફળવાયેલા નહિ. રાજ્ય સરકારનો સ્વર્ણિમ ગુજરાતની ઉજવણી વખતો સંકલ્પ કે BPL યાદીમાં હોય અને જેમની પાસે રહેવાં પ્લોટ કે ઘર નથી તેમને પ્રાથમિકતા આપીને પ્લોટની ફાળવણી કરવી પરંતુ, કમનસીબે રાંટીલામાં રહેતાં વિચરતી જાતિના આ ૧૪ પરિવારોને પ્લોટ ફળવાયા નહિ. મૂળ તો આ પરિવારોને પોતાના ગામમાં નહિ વસાવવાની ઈચ્છાના કારણે જ આ પરિવારો રહી ગયા. છેલ્લાં બે વર્ષથી સતત આ મુદ્દા પર અરજી કરી, કલેકટર શ્રીનું ધ્યાન દોર્યું ત્યારે જતાં આ પરિવારોએ પ્લોટ આપવાની વાત પર લેન્ડ કમિટીમાં નિર્ણય કરવાની વાત આવી. 

લેન્ડ ક્મીટીમાં આ પરિવારોને પ્લોટ આપવાની વાત આવી એટલે ગામના સરપંચે આ પરિવારોમાંથી કાંગસિયા પરિવારોને પ્લોટ નહિ આપવા બાબતની ગામના લોકોની સહી સાથેની અરજી કરી. જેમાં આ પરિવારો ધનાઢ્ય હોવાની વાત લખી. ગામમાં મોટી દુકાનો, રાજસ્થાનમાં નહેરના કિનારે મોટી ખેતીવાડી, દાંતીવાડા કોલોનીમાં ઘર વગેરે વગેરે.. વળી એમણે એમ પણ લખ્યું કે, ‘આ પરિવારોને અમે ગરીબ ગણી એમને અનાજ મળે એટલે એમને અમે રેશનકાર્ડ આપ્યાં હતાં પણ એ લોકોએ આ ગામમાં કાયમ રેહવા પ્લોટ માંગ્યા છે જે બિલકુલ યોગ્ય નથી. એમની પાસે તો ઉપર જણાવી છે એ મિલકતો છે એટલે એમને પ્લોટ ના આપવા.’ જો ગામમાં એમની પાસે મોટી દુકાનો હતી તો (જે નથી) તો તમે એમને ગરીબ કેમ ગણ્યા? 

કેવી માનસિકતા. વિચરતી જાતિના ૧૦ પરિવારો ગામમાં રહી જાય તો ફેર શું પડે પણ?? વળી રાંટીલામાં રહેતાં આ પરિવારો તો વર્ષોથી આ ગામમાં સ્થાઈ રહે છે એટલે જ એમની સ્થિતિ જોઇને આજ પંચાયતે એમના નામ BPL યાદીમાં લીધા હતાં હવે અચાનક આ પરિવારો આર્થિક રીતે સદ્ધર થઈ ગયા! જો પંચાયત સાચી છે તો BPL યાદી ખોટી થઇ? અને આ યાદી તૈયાર કરનાર પંચાયત સામે કડક કાર્યવાહી થાય અને BPL યાદી સાચી હોય તો પંચાયતના આવા ઠરાવનો પ્રતિષેધ થવો જોઈએ.. 

TDO શ્રીએ યોગ્ય તપાસનો આદેશ આપ્યો છે પણ આ પરિવારોના વસવાટનો વિરોધ ક્યાં સુધી થશે એ મોટો પ્રશ્ન છે... આટલી બધી મિલકત હોત તો આ પરિવારો સરકાર પાસે ૨૫ મીટરના પ્લોટની ભીખ શું કામ માંગે? અને એ પણ રાંટીલા જેવા ગામમાં!! અને ફોટોમાં દેખાય છે એવી સ્થિતિમાં પણ શું કામ રહેત?

So that the need to extend my hand does not arise in future……..

Kamuben Raval is a resident of an interior village named Odhav of Ahmedabad’s Detroj block. She has three sons, two of whom work as manual labourers in town of Kadi and  earn monthly Rs, 2,000 each. Kamuben’s husband also works as manual labourer. Large family and limited income makes it difficult for Kamuben to make ends meet. The responsibility of wedding her boys soon was also hovering around. VSSM’s Jayantibhai is from Odhav village and knew Kamuben well who also happens to be his neighbour. Jayantibhai was also much aware about the thrifty nature of Kamuben who would rather walk the distance  than spend money on short commutations. ‘It saves money had keeps me fit,’ she would say!! Jayantibhai wanted to help her out but was struggling to find alternates.   Odhav being a small village with very few vehicles passing by availability of fresh green vegetable is limited. Hence Jayantibhai suggested Kamuben set up a small roadside stall to hawk vegetables. Infact he had to convince a rather hesitant Kamuben to start this trade. He assured Kamuben to stand by her and provide all the necessary support. VSSM lent her Rs. 10,000 as a start-up capital. With the help of the money Kamuben bought vegetables and set up a road-side hawking stall. The stall has been strategically set-up on the road to the village well. The villagers of Odhav draw their drinking water from a well in the village so it was decided to set up the stall near the temple which falls en-route  the well. In absence of any other such hawkers Kamuben’s vegetable stall soon began doing a brisk business. Kamuben’s  husband purchases the vegetable from the town of Kadi every morning. From 8  to 11 in the morning Kamubne sells her veggies in the village.  At around 1.30 pm she sets them to hawk them in the nearby Odhavpura village and again sets up her stall again in the evening to sell the remaining stock. 

With her sheer hard work Kamuben has bought a hand cart within four months of setting up her vegetable stall. She pays an EMI of 800 to VSSM and has also purchased an LIC policy. Says Kamuben, ‘ I still run the household in Rs. 4000 as I did earlier. The money I earn from my vegetable vending goes into our savings so that in future we do not have to ask for money from someone.’ 

We are sure once the nomadic families start saving and planning their future a lot of their current issues will be resolved. All they need for now is the support to help the out of their current financial woes. 

In the picture Kamuben selling vegetables. 

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

‘ભવિષ્યમાં કોઈની સામે હાથ લાંબો ના કરવો પડે – કમુબેન રાવળ’

કમુબેન રાવળ. અમદાવાદ જીલ્લાના દેત્રોજ તાલુકાના અંતરિયાળ ગામ ઓઢવમાં રહે. પરિવારમાં ત્રણ દીકરા જેમાંથી બે દીકરા માસિક રૂ. ૨,૦૦૦થી કડી શહેરમાં છૂટક મજૂરી કરે. કમુબેનના ઘરવાળા પણ મજૂરી કરે. પરિવાર મોટો અને આવક માર્યાદિત. દીકરાઓને પરણાવવાની જવાબદારી પણ ખરી. vssmના કાર્યકર જયંતીભાઈ પોતે ઓઢવગામમાં રહે. કમુબેન એમની પડોશમાં રહે. રોજ આર્થિકભીંસની વાત થાય પણ શું કરવું એ કંઈ સુઝે નહિ. જયંતીભાઈ કામુબેનની બચત કરવાની વૃતિને બરાબર જુએ. ‘૧૦ રૂ. બસ ભાડાના ખર્ચવા કરતાં એટલું ચાલીને જઈએ તો પૈસા પણ બચે અને શરીર સારું રહે એવું કમુબેન માને.’ આવા કમુબેનને જયંતીભાઈએ ગામમાં શાકભાજીનું પાથરણું કરીને બેસવા કહ્યું. મૂળ ઓઢવ ખુબ નાનું ગામ. આવવા- જવા વાહનો પણ ખાસ ના મળે. ગામમાં નિયમિત લીલી શાકભાજી પણ ના મળે એટલે શાકભાજીનો વ્યાપાર કરવા જયંતીભાઈએ કમુબેનને સમજાવ્યા. પહેલાં તો કમુબેને કહ્યું, ‘મને આવું ના ફાવે’ પણ પછી જયંતીભાઈએ હિંમત આપી, જરૂર પડે બે દિવસ સાથે રહેવાં કહ્યું. કમુબેને શાકભાજી ખરીદવા રોકાણ કરવાં પૈસાની સગવડ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. vssm માંથી લોન આપવાની જયંતીભાઈએ ખાત્રી આપી. કમુબેને રૂ.૧૦,૦૦૦ની લોન લીધી. ઓઢવમાં આજે પણ લોકો કુવાનું પાણી પીવે. આ કુવા તરફ જવાના રસ્તે આવતાં મંદિરના ઓટલે શાકભાજી વેચવા બેસી શકાય એવી ગોઠવણ જયંતીભાઈએ કરી આપી અને કમુબેને શાકભાજીનો વેપાર શરુ કર્યો. ગામમાં આ પ્રકારે શાકભાજી વેચવાવાળા કોઈ નહિ એટલે એમનું કામ સરસ ચાલે છે. સવારે ૭ વાગે કડીથી શાકભાજી એમના ઘરવાળા લઇ આવે. જેને સરખું કરીને ૮:૦૦ વાગે એ વેચવા બેસી જાય. ૧૧:૦૦ વાગ્યા સુધી ગામમાં વેચે, પછી ઘરે જાય. વળી પાછા બપોરે ૧:૩૦ વાગે ઓઢવથી બે કી.મી દુર આવેલાં  ઓઢવપુરા ગામમાં ટોપલામાં શાકભાજીની ફેરી કરી આવે. શાકભાજી બચે તો સાંજે પાછા ઓઢવગામમાં બેસે. 

છેલ્લાં ૪ મહિનાની એમની આ મહેનતમાંથી એમણે હવે હાથ લારી ખરીદી છે. LIC ની પોલીસી લીધી, vssmની લોનનો રૂ.૮૦૦ નો હપ્તો પણ ભરે છે. કમુબેન કહે છે, પહેલાં રૂ.૪,૦૦૦ માં ઘર ચાલતું હતું એજ રીતે આજે પણ એજ રકમમાંથી ઘર ચાલવું છું. શાકભાજીના વેપારમાંથી તો બચત કરવાની છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈની સામે હાથ લાંબો ના કરવો પડે. 

વિચરતી જાતિઓમાં આર્થિક આયોજનનો અભાવ છે આ આયોજન એ લોકો કરતાં થઇ જાય તો એમનાં ઘણા પ્રશ્નોનું નિવારણ પોતાની મેળે આવી જશે. બસ જરૂર છે એમને આર્થિક રીતે બેઠા કરવાની...

ફોટોમાં કમુબેન શાકભાજીનો વ્યાપાર કરતાં.

The assurance of clearing the most difficult challenge we have taken-up…..

Decades ago a nomadic lady surviving under absolute poverty,  to fulfil  the hunger pangs of  the young children in the family takes up the profession of prostitution in the village of Vadia. Many other ladies reeling under similar conditions follow her. The men in the family take this as an opportunity to sit back, relax and absolutely do nothing. Over the period of time more women take up the profession as their husbands and brothers taking up the role of pimps. Gradually over the period of time Vadia became notoriously popular as a village where the traditional occupation of women is prostitution.  The men here have developed the mentality to not work. It is the women who carry the burden of earning for the entire household. 

VSSM began working in this village in 2006. It was a mammoth uphill task that we took up. The task of bringing the women out of this trade and rehabilitating them was an extremely challenging prospect than and continues to be so still but of a lesser degree now. The association with VSSM made 19 families decide not to send their girls in the trade of prostitution. These families left the village to settle in the town of Palanpur. The intention behind this relocation was to escape from the crutches of pimps and other vested interest groups. The men of these families began working as manual laboureres while women took up jobs of domestic helps. The kept their identities a secret as they began living a life of dignity. After a while other 90 families decided to stop pushing the women and girls in their families in prostitution. 21 families of this 90 families  moved to Palanpur and began staying with these 19 families. 40 families gave away their rights and entitlements of their land and home in Vadiya to begin their life afresh in Palanpur. They gave away their ration cards, voter ID cards issued from Vadia.

Initially we were not sure that the men from these families would begin working and the women too would get engaged in about intensive jobs but surprisingly,  things are different now. 

However, these families are living in a very pathetic condition in Palanpur. We have requested the district collector Shri. Dilip Rana to help us in getting these families residential plots. The additional collector Shri. Desai  who is very sensitive towards these families has already initiated the process of identifying place/land for these families. Meanwhile we are working on securing  the necessary documents to establish their residency in Palanpur. We are sure things will work out well. 

On 11th December we had a meeting with these families with the intention to convey the message of begin savings so that once they have land alloted they can begin construction. At the end when we asked if they had any concerns or questions, Munnaben replied, ‘ Don’t worry, we will begin saving right away, we are changing now and the numbers of  families who are pledging not to send their daughter in prostitution is also increasing. We have began education our children, when we walked out of Vaduya we were not sure of such possibilities but things are changing for good.’ Munnaben’s words were music to our ears. 

Harineshbhai, Secretary ‘Janpath’ always said working in Vadia is like  an acid test if you succeed here, you’ll succeed anywhere-everywhere. With such support from the community and authorities we are assured we shall succeed in this acid test. 

The picture is of the meeting we had in Vadia people on 11th. 

ગજરાતીમાં અનુવાદ..

વાડિયા એસીડ ટેસ્ટ જેવું જ છે પણ એ ટેસ્ટ સફળતાપૂર્વક પાર પડશે એવો વિશ્વાસ હવે વધ્યો છે..

ગામના પુરુષોની કામ નહિ કરવાની માનસિકતાનું પરિણામ વાડિયા. બહેનો દેહવ્યાપાર કરે એ રીતે ખુબ પંકાયેલું ગામ. ૨૦૦૬માં ગામમાં કામની શરૂઆત કરી હતી. ખુબ મુશ્કેલીભર્યું કામ લાગતું હતું. જોકે આજે પણ લાગે જ છે પણ આજે ઘણો બદલાવ છે. વાડિયાના જ ૧૯ પરિવારો જેમણે પોતાની દીકરીઓને દોઝખભરી જિંદગી નથી આપવી એવો નિર્ધાર કરી ગામ છોડી દીધું. પાલનપુરમાં આવીને રહ્યાં. બહેનો બંગલામાં વાસણો ઘસવા જાય પુરુષો મજૂરી કરે. રોજ લાવીને રોજ ખાય અને સ્વમાનભેર જીવે. હા, મૂળ વાડિયાના વતની છે એવું કોઈને ના કહે. કોઈ પૂછે તો મનમાં આવે એ ગામનું નામ લઇ લે. 

vssm ના પરિચયમાં આવેલા વાડિયાના ૯૦ પરિવારોએ ધીમેધીમે કરીને દેહ્વ્યપારને તિલાંજલી આપી. ૨૧ પરિવારો વાડિયા છોડી પાલનપુરમાં રહેતાં ૧૯ પરિવારો સાથે આવીને રહ્યાં. એમણે પણ એક જ નિર્ધાર કર્યો મહેનત કરશું પણ બહેનોને હવે આ ધંધામાં નહિ નાખીએ. ૪૦ પરિવારો પોતાના તમામ હક-દવા વાડિયામાં સરકારે ફાળવેલી જમીન પણ મુકીને આવ્યાં. મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ જેમના વાડિયાગામના હતાં એ રદ કરાવી દીધાં. શરૂઆતમાં અમને શ્રદ્ધા નહોતી કે, આ પરિવારો અને એમાંય ખાસ કરીને પુરુષો મહેનત કરશે.. વાડિયાની દીકરીઓ ધંધો (દેહવ્યાપાર) છોડી લોકોના ઘરે વાસણ માંજવા જશે.. પણ આશ્ચર્ય વચ્ચે આ બધું થઇ રહ્યું છે..

પાલનપુરમાં આ પરિવારો ખુબ જ દયનીય સ્થિતિમાં રહે છે. આદરણીય કલેકટર શ્રી દિલીપ રાણાને આ પરિવારોને પાલનપુરમાં કાયમી સરનામું મળે એ માટે જગ્યા આપવા વિનંતી કરી. પ્રાંત કલેકટર દેસાઈ સાહેબ પણ રાણા સાહેબ જેવા જ લાગણીશીલ એમણે આ પરિવારોને પ્લોટ આપવાની કાર્યવાહીનો આરંભ કર્યો.. દરખાસ્ત તૈયાર થઈ ગઈ છે. હા કેટલાંકની પાસે પુરાવાના પ્રશ્નો છે પણ એ બધું પાર પડશે એવી શ્રદ્ધા છે.

તા.૧૧ ડીસેમ્બર ૨૦૧૪ના રોજ વાડિયાના ૪૦ પરિવારો સાથે એમને મળનાર પ્લોટ સંદર્ભે અને ઘર બાંધવા માટે પાસે થોડી બચત ભેગી કરવી પડશે એ અંગે વાત કરવાં બેઠક કરી.

બેઠક પછી ઉભા થતી વખતે એમને પૂછ્યું કે, ‘તમારે કંઈ કેહવું છે?’ ત્યારે મુન્નાબેને કહ્યું, ‘અમે પૈસા ભેગા કરશું. તમે ચિંતા ના કરો.. હવે અમે બદલાઈ રહ્યા છીએ.. અમારી જેમ દીકરીઓને આ ધંધામાં નહીં મુકવાનો નિર્ધાર કરવાવાળાની સંખ્યા પણ વધી રહી છે.. બધા પોતાના છોકરાંઓને ભણાવી રહ્યા છે. અમે ગામ છોડ્યું ત્યારે અમને આ બદલાવની આશા નહોતી પણ હવે ઘણું બદલાઈ રહ્યું છે..’ એમની વાતથી એક સંતોષ થયો.. ‘જનપથ’માં હતી ત્યારે હરીણેશભાઈ હંમેશા કહેતાં, ‘વાડિયા એસીડ ટેસ્ટ છે એમાં પાર પડશો તો બીજું બધું જ કરી શકશો..’ આજે પણ વાડિયા એસીડ ટેસ્ટ જેવું જ છે પણ એ ટેસ્ટ સફળતાપૂર્વક પાર પડશે એવો વિશ્વાસ હવે વધ્યો છે..

આ પરીવારો સાથે બેઠક કરી એ વેળાની તસવીર. જેમાં વાડિયાના મુદ્દે કાર્યરત vssm ના સંનિષ્ઠ કાર્યકર શારદાબેન અને આ પરિવારો..

Saheb, how can you possibly allow these nomads to be part of our village?

A while ago, VSSM filed applications for allotment of residential plots on behalf of the 88 nomadic families staying on Boda road in Diyodar.  These families were not yet enlisted in the BPL list but the efforts of  VSSM enabled to get 39  families listed in the BPL list but these 39 families were not allotted plots. VSSM was struggling to get 127 families residential plots. The hitch was not the attititude of the officials, the district collector Shri. Rana, Additional Collector Shri. Kant were very sympathetic towards these families and made their best efforts to ensure that these families are allowed plots as soon as possible but the issue was with the land. It was difficult to find waste land in Diyodar, the town had grazing land but not waste land and  legally grazing land cannot b treated as waste land. 

7 kms from Diyodar is the village of Ogad, which has lot of waste land and the authorities began the process of alloting this land to the 127 families. However the moment the villagers got a wind of the officials intentions the entire community  began opposing the decision. 'These nomads are not from our village, so why settle them in our village??’ they questioned in union. The  land that was to be given to the nomad families was almost 2 kms away from the actual village but the villagers did not approve of them staying even within the distant boundaries of their village. The idea of settling them in Ogad village had to be dropped after the authorities came under political pressure  was. 

The next site identified was in Lodra village, 4 kms from Diyodar. Here too the same issue erupted. The villagers opposing the decision  saying that 'Nathwadee, Vansfoda are all robbers why allow them in our village??The women in these communities are into   felonious trades , we are vegetarians, Saheb, why bring them to our village??” Leaders of various communities staying in Lodra  would come up to the authorities and lobby against the nomads. We kept our fingers crossed, cause we were anticipating a similar fate like Ogad, villagers bringing political pressure!! Fortunately, the residents of Lodra are not as politically savvy as their counterparts of Ogad. So far no political party has intervened in the issue. The officials are trying hard to speed the process of allotment and ensure the allotments happen without further delay, before they face any other pressure.. For now we as organisational representatives and nomadic communities are  all helpless and  silent spectators  who are required to just wait and watch. Sometimes the rebel in us does want to shout out loud  but the communities we work with are too docile and humble and  yet not prepared to rebel.  They are too busy fighting for their survival how will they fight for their rights!!!! So we shall wait, wait for the sympathy of the powerful or is there an other way out????

The picture below depicts the manner in which the families who are awaiting allotment of plots survive. Why would we as humans not want that these families find a decent place to stay as sonar possible!!

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

‘ભલા થઇ સાહેબ આ વિચરતી જાતિવાળાને અમારા ગોમમાં ના ઘાલો..’

દિયોદરમાં બોડા રોડ પર રહેતાં વિચરતી જાતિના ૮૮ પરિવારોએ રહેણાંક અર્થે પ્લોટની માંગણી કરી હતી. આ પરિવારોના નામ BPL યાદીમાં નથી. જયારે vssm ના પ્રયત્નથી ૩૯ પરિવારોના નામ BPL યાદીમાં આવી ગયા છે પરંતુ તેમને પણ રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળ્યા નથી. ટૂંકમાં ૧૨૭ પરિવારોને પ્લોટ મળે એ માટેના આપણે પ્રયત્ન કરતાં હતાં. કલેકટર શ્રી રાણા સાહેબ ખુબ ભલા અને સંવેદનશીલ અધિકારી, પ્રાંત કલેકટર ખાંટ સાહેબ તો આ પરિવારોને ખુબ ચાહે આ અધિકારીગણ પણ આ પરિવારોને વહેલી તકે પ્લોટ મળે એ માટે પ્રયત્નશીલ પણ મુશ્કેલી જમીનની. દિયોદરમાં ઘણી જગ્યા પણ એ ગૌચર એટલે એમાં પ્લોટ ફાળવી ના શકાય. 

દીયોદરથી ૭ કી.મી. દુર ઓગડગામમાં સરકારી પડતર જગ્યા ઘણી ત્યાં આ ૧૨૭ પરિવારોને પ્લોટ આપવાની તજવીજ વહીવટીતંત્ર દ્વારા શરુ થઇ કે, આખા ગામે વિરોધ શરુ કર્યો. આ લોકો અમારા ગામના નથી. એમને અમારા ગામમાં શું કામ વસાવો છો? આમ તો ગામથી આ પરિવારોને જ્યાં જગ્યા આપવાની છે તે ૨ કી.મી. દુર છે પણ ગામને આ પરિવારો પોતાના ગામની હદમાં રહે એજ પસંદ નથી. આખરે રાજકીય દબાણ થયું અને ઓગડ ગામનો વિચાર પડતો મુકાયો. નવી જગ્યા લોદ્રાગામની પસંદ થઇ, દિયોદરથી ૪ કી.મી. દુર. પણ અહી પણ ગામના લોકો સખત વિરોધ કરી રહ્યા છે. ‘આ નાથવાદી, વાંસફોડા ચોર હોય એને અમારા ગોમમાં ક્યાં ઘાલો છો? એમની બહેનો પણ ખરાબ ધંધા

કરે અમારું ગોમ શાહુકારનું છે! ભલા થઇ સાહેબ આ વિચરતી જાતિવાળાને અમારા ગોમમાં ના ઘાલો..’ આવી લાગણી અધિકારી સમક્ષ ગામની દરેક જાતિના લોકો આવીને વ્યક્ત કરવાં લાગ્યા છે.. અમને ચિંતા હતી કે રાજકીય દબાણ વાપરી લોદ્રાગામ પણ રદ ના કરાવે પણ સારું છે આ ગામના લોકોનું રાજકારણ કાચું છે.. એટલે કોઈ નેતા હાલ પૂરતા આ ગામ બાબતે વચમાં પડ્યા નથી.. અધિકારી પણ આ પરિવારોને કોઈ પણ જાતની અડચણ વગર ઝડપથી પ્લોટ મળી જાય એની કોશિશ કરે છે.. 

આમાં વિચરતી જાતિ અને સંસ્થાગત રીતે અમારે તો એક બાજુ ઉભા રહીને રાજકારણ, ગ્રામજનો અને અધિકારી ગણનો શું નિર્ણય આવે છે એની રાહ જ જોવાની છે.. ક્યારેક બળવો કરવાનું મન થાય પણ પાછું જાતિ તરીકે અમારા આ સાદા-ભોળા માણસોને આ બળવો હાલ પુરતો મંજૂર નથી એ પણ હકીકત છે.. રોજે રોજની માથાકુટમાંથી ઊંચા આવે તો પોતાના અધિકાર વિષે જાગૃત થઈને વિચારે ને?? એટલે અમારે રાહ જ જોવાની છે આ રાહ મહેરબાનીની અથવા બળવાની બંને હોઈ –થઇ શકે છે.

જે પરિવારોના પ્લોટની માંગણી કરી કરી છે એની દશા નીચે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.. માનવતાને નાતે પણ આ પરિવારોને ઝડપથી પોતાનું કાયમી સરનામું મળે એમાં નિમિત બનવું જોઈએ.. પણ વળી પાછું પણ...

I wish to start a big grocery store in Vijapur market!!!!!!

Dafer Jumabhai of Vijapur town earns his living through brokering  used cars. However, Vijapur being a small town finding cars for sale on a continuous basis is not possible for him. Some months are good while others are ss with no work at all. In such times Jumabhai needs to take loan from others to keep his kitchen fires burning. At times he would ask for money from Tohid  as well. Tohid is VSSM team member and knows the conditions under which Jumabhai sustains self and family. Tohid teaches the children staying in the Vijapur’s  Dafer settlement. He is instrumental in resolving the issues the Dafer community faces in the settlement. 

Jumabhai, requires  to take loan frequently but remians very punctual in returning the borrowed money. The moment he would’ve cash on hand the first thing he did was to pay off the debt.  Tohid  was very much aware of this honesty and felt the need to settle Jumabhai by  providing him better options to earn living. Thohid asked him, ‘what else can you do apart from brokering?’ 

Jumabhai  expressed the desire to see up a small provision store in the settlement but that required some capital which he did not have. Thad asked him to manage to buy a small kiosk and VSSM would support for purchase of goods for selling. VSSM provided loan of Rs. 10,000 from which Jumabhai purchased stuff required for household usage, things that kids like and spent some on repair of the kiosk. 

 The kiosk started functioning but people would not buy from him in which jealousy of fellow community men played a role too. Tohid had a word with the community as a result of which they began buying stuff from him. Jumabhai now makes a profit of around Rs. 4000/-. He has been adding new stuff to his selling list gradually. He dreams of setting a big grocery store in Vijapur…..we wish him all the best for the same!!!

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

મારે વિજાપુરની બજારમાં મોટી કરીયાણાની દુકાન કરવી છે...

ડફેર જુમાભાઈ જૂની ગાડીઓની દલાલી કરે. પણ વિજાપુર જેવા નાના શહેરમાં ગાડીની દલાલીનું કામ કાયમ ના મળે ક્યારેક તો આખો મહિનો કામ વગર નીકળી જાય. સ્થાઈ આવક નહીં. જયારે પૈસા ન હોય ત્યારે વસાહતમાંથી કોઈ પાસેથી પૈસા ઉછીના લે અને ઘર ચાલે. જુમાભાઈની આ સ્થિતિ અંગે vssmના કાર્યકર તોહીદને ખ્યાલ. તોહીદ આ વસાહતમાં રહેતાં બાળકોને ભણાવવાનું કામ કરે સાથે સાથે ડફેર પરિવારોના પ્રશ્નો ઉકેલવામાં પણ મદદરૂપ થાય . ક્યારેક જુમાભાઈ તોહીદ પાસેથી પણ ઉછીના પૈસા લઇ જાય. જુમાભાઈ આમ ખુબ જવાબદાર વ્યક્તિ. પોતાની પાસે પૈસાની સગવડ થાય એટલે સૌથી પહેલાં ઉછીના લીધેલાં પૈસા લેણદારોને ચૂકવી દે. જુમાભાઈનો લેણદારો સાથેનો વ્યવહાર તોહીદ ખુબ નજીકથી જુએ. એણે જુમાભાઈને સરખો કામ ધંધો શોધી કામે લગાડવાનું નક્કી કર્યું.

જુમાભાઈ વાહનોની દલાલીની સાથે સાથે બીજું શું કામ કરી શકો એ વિષે તોહીદે વાત એમની સાથે વાત કરી. જુમાભાઈએ ‘વસાહતમાં પરચુરણ વસ્તુ માટે ગલ્લો/નાની દુકાન કરી શકાય પણ એ માટે આર્થિક સગવડ જોઈએ.’ એમ કહ્યું. તોહીદે એમને દુકાન માટેના કેબીનની વ્યવસ્થા કરવાં કહ્યું અને સમાન ભરવા vssm લોન આપશે એવી ખાત્રી આપી. જુમાભાઈએ કેબીનની વ્યવસ્થા કરી અને vssmએ એમને રૂ.૧૦,૦૦૦ની લોન આપીએ જેમાંથી એમણે બાળકોને ગમે એવી ખાવાની વસ્તુ તો કેટલીક ઘર વપરાશની ચીજો રાખવાનું શરુ કર્યું. થોડા પૈસા કેબીન રીપેર કરવામાં પણ નાખ્યા. 

આમ ગલ્લો-દુકાન શરુ થઇ પણ શરૂઆતમાં ખરીદાર ના મળે. વસાહતના લોકો ઈર્ષાના કારણે પણ જુમાભાઈ પાસેથી વસ્તુ ખરીદે નહિ. પણ તોહીદની સમજાવટથી વસાહતના લોકો, બાળકો જુમાભાઈ પાસેથી સમાન ખરીદતાં થયાં. હવે જુમાભાઈને મહીને ખર્ચ કાઢતાં ૪૦૦૦ની આવક થવાં લાગી છે. દર મહીને એ પોતના ગલ્લામાં/નાની દુકાનમાં નવી વસ્તુઓનો ઉમેરો પણ કરતાં જાય છે. જુમાભાઈની ઈચ્છા કરિયાણાની મોટી દુકાન વિજાપુર બજારમાં કરવાની છે. એમનું સ્વપ્ન ઝડપથી પૂરું થાય એવી અભ્યર્થના..

Never have I purchased so much of food in my entire life……..

The  traditional occupation of the Bajaniya staying in Vadhiyar region has been of piercing nose and ears and selling cosmetics. But this profession is practiced no more instead the community has taken up working as menial labourers and collecting  hair shed during combing. In the earlier times the houses in the villages were made of mud or just bricks. The women after combing their hair would collect the shed hair and tuck them in the wall ridges so that they would not keep flying around. The Bajaniyaa would move from village to village to collect these hair. Gradually people came to know that the Bajaniya were actually earning from waste hair by selling them  so the women instead to just tucking the hair  into  the ridges began gathering  it in bags so as to barter it to the visiting Bajaniya men. With changing times they have now began asking for money in exchange of their hair. 

Kantibhai Bajaniyaa of Baspa village is into the trade of collecting hair. Everyday he sets out to neighbouring or distant villages to collect hair with Rs. 500-600 in his pocket. With the purchased hair,  which generally is not much as this much money does not allow him to but more hair, he goes to the nearby town of Radhapur to sell it to the local buyer. Kantibhai was always at loss as the buyer generally weighed the hair less and paid Kantibhai accordingly. Kantibhai hardly earned from this occupation of his but he had to continue doing it as there were no other options available. With less cash-on-hand he had to commute everyday to the villages and also to Radhanpur to sell or else he would have no money to buy hair on the next day. The amount he earned every day was just enough to buy the ration for the day. 

Kantibhai needed some corpus on hand that would enable him to buy and sell hair in bulk. That ways he would not have to spend on daily commute and the buyer would also calculate the weight properly if the amount of hair was substantial. Kantibhai approached VSSM’s Mohanbhai and spoke to him about his need. He later made a detailed proposal to VSSM on the basis of which we loaned him Rs. 10,000. Kantibhai now sets out  to collect hair everyday but goes to sell it only once in 10 days. 

On 28th November Kantibhai called at  the office of VSSM and there was this distinct cheer in his voice. ‘ Today I sold 5.85 kilos of hair for Rs. 10,530/-. The buyer did not deduct even a single gram. If I exclude the expenses I have made to gather these hair I stand to earn Rs. 2700/-.  From the earned money I bought groceries worth Rs. 1000/- I have never purchased so much of grocery in my life. Before I would buy oil, spices, flour on daily basis,’ narrated Kantibhai.

It has been  one and half months since Kantibhai has took the loan and he has already returned Rs. 2100. We asked him to return the amount in smaller instalments. But Kantibhai insisted on this amount as he plans to pay of the loan as soon as possible. He does not like to be under any debt and as such  things are working out fine for him he feels, so he asks us not to worry much!!!!!

In the picture Kantibhai in green checked shirt with the hair he has collected....

ગુજરાતીમાં અનુવાદ...

મેં જિંદગીમાં એક સામટું રૂ.૧,૦૦૦ નું કરિયાણું ક્યારેય ખરીદ્યું જ નથી.

વઢિયાર પંથકમાં રહેતાં બજાણિયાનો પરંપરાગત વ્યવસાય નાક –કાન વીંધવાનો અને શૃંગાર પ્રસાધનો વેચવાનો પણ હવે એ વ્યવસાય પડી ભાંગ્યો છે. મોટાભાગના બજાણિયા છૂટક મજૂરી અને માથું ઓળતા કાંસકામાં આવતાં વાળ એકત્રીત કરવાનું કામ ગામે ગામ ફરીને કરે છે. ગામડાંમાં પહેલાં માટીની ઇંટોના ચણતરવાળા ઘર હોતા એ ઇંટો ખુલ્લી રહેતી પ્લાસ્ટર ત્યાં થતું નહોતું એટલે સ્ત્રીઓ પણ વાળ ઓળીને કાંસકામાં આવતાં વાળ ગમે તેમ રઝળે નહિ એટલે ભીંતમાં બે ઇંટો વચ્ચેની જગ્યામાં ભરાવી દેતી. બજાણિયા ગામમાં વાળ એકત્ર કરવાં શેરી શેરીએ ફરે અને ભીંતોમાં ભરાવેલા વાળ લઈને જતા રહે. ધીમે ધીમે સૌને ખબર પડીકે બજાણિયા જે વાળ લઇ જાય છે એનો વ્યાપાર કરે છે એટલે સ્ત્રીઓએ એ વાળ ઘરમાં ભેગા કરવાનું શરુ કરું અને બજાણિયા ભાઈઓને કોઈ વસ્તુના બદલામાં વાળ આપવાનું શરુ કર્યું. માથામાં નાખવાની પીન, ફુગ્ગા વગેરે જેવી પરચૂરણ વસ્તુના બદલામાં વાળ. હવે આમાં પણ બદલાવ આવ્યો છે લોકો હવે વસ્તુની જગ્યાએ એમની પાસે સીધાં પૈસા જ માંગવા માંડ્યા છે. 

પાટણ જિલ્લાના રાધનપુર તાલુકાના બાસ્પા ગામમાં બજાણિયા કાન્તીભાઈ પણ વાળ એકત્રીત કરવાનો વ્યવસાય કરે. આર્થિક સ્થિતિ સારી નહી એટલે રૂ.૫૦૦ કે રૂ.૬૦૦ લઈને ગામડાંમાં વાળ એકત્રીત કરવાં જાય અને આ રૂપિયામાંથી જેટલાં વાળ ખરીદાય એટલા મેળવીને રાધનપુર વેચવા જાય. રૂ.૫૦૦ કે ૬૦૦માં વધુ વાળ ભેગા ના થાય એટલે વેપારી વાળનું જે વજન થાય એમાંથી ૫૦ ગ્રામ ઓછું ગણે અને એ પ્રમાણે ભાવ આપે. આમાં એમને ખાસ પોષાય નહીં. એક તો રોજ વાળ લેવા ગામડાંમાં જવાનું અને વાળ ભેગા કરીને રાધનપુર રોજ વેચવા જવાનું આમ ભાડામાં જ ઘણું જતું રહે. માંડ બે ટંકનો રોટલો મળે એટલું ભેગું થાય. સામે મહેનત ઘણી થાય. 

આર્થિક સગવડ હોય તો ફક્ત વાળ ભેગા કરવાનું સળંગ આઠ-દસ દિવસ કરે અને પછી એને વેચવાં જવાનું કરી શકાય. વાળનો જથ્થો વધારે હોય તો વેપારી વજન પણ પૂરે પૂરું ગણે. કાન્તીભાઈએ આ બધી વિગત vssm ના કાર્યકર મોહનભાઈને કરી. મોહનભાઈએ એમને vssm આ બાબતે મદદ કરશે એમ કહ્યું. કાન્તીભાઈએ આપણને આ વિગતો સાથે અરજી કરી. આપણે એમને રૂ.૧૦,૦૦૦ની લોન આપી. હવે કાન્તીભાઈ વાળ એકત્રીત કરવાં ગામડાંમાં રોજે રોજ જાય પણ વાળ વેચવાં રાધનપુર ૧૦ દિવસે જવા લાગ્યા જેના કારણે રાધનપુર જવાનું રોજે રોજનું ભાડું બચ્યું. તા.૨૮/૧૧/૧

૪ ના રોજ એમનો ફોન આવ્યો એમના અવાજમાં પ્રસન્નતાનો રણકો હતો. એમણે કહ્યું, ‘આજે મેં ૫.૮૫૦ કિલોગ્રામ વાળ વેચ્યાં મને ૧૦,૫૩૦ મળ્યાં. વાળમાં જરાકેય કાપ મુકવાનું ના થયું. મારો ખર્ચો કાઢું તો પણ મને રૂ.૨૭૦૦ જેટલો ફાયદો થયો. મારા ઘર માટે મેં જિંદગીમાં એક સામટું રૂ.૧,૦૦૦ નું કરિયાણું ક્યારેય ખરીદ્યું જ નથી. રોજ ૧૦ રૂનું તેલ, ૫ રૂ.નું મરચું, ૫ની હળદર,૧ કીલો આટો... આમ જ ચાલતું. હવે સામટું ખરીદી શકું છું.’ કાન્તીભાઈને લોન લીધે દોઢ જ મહિનો થયો છે પણ એમણે રૂ.૨૧૦૦નો હપ્તો લોન પેટે પરત ચૂકવી દીધો. અમે કહ્યું, તમે રૂ.૭૦૦ ચૂકવશો તો ચાલશે. બાકી પાસે રાખો અને ધંધામાં વાપરો. એમણે કહ્યું, ના હવે બધું ગોઠવાઈ રહ્યું છે વળી માથે દેવું ના રહે એ જોવું પડેને? ભલે તમે નહિ માંગો પણ મારામાથે ભાર કેહવાય જલ્દી લોનના રૂ.૧૦,૦૦૦ ચૂકવી દઉં તો હું ફ્રી થઈ જવું ને.. તમે ચિંતા ના કરો હવે બધું બરાબર ચાલ્યા કરશે...’

ફોટોમાં લીલા કલરના ચેક્સ શર્ટ સાથે કાન્તીભાઈ, પોતે ભેગા કરેલાં વાળ દુકાનમાં વેચી રહ્યા છે.