Authorities demolish a nomadic settlement consisting of 40 homes…..

Rajkot's Lohanagar Settlement demolished by the authorities

A fairly large settlement of families from nomadic communities is settled near the railway tracks of Rajkot’s Loharnagar. The families have been here for many years now, the houses they stay are semi-pucca cause nobody had ever objected to their settlement and never ever had the issues of encroachment emerged with the municipal authorities as well, hence they had never asked for legal ownership to these area.  The families felt their future was secured over here. However, on May 10th 2016 around 40 houses were demolished by the authorities citing encroachment reasons. 

The Devipujak families with their broken houses….. 

“Such a huge country of ours yet we can’t get a small piece of land to build our home, we had build shades to cover our heads and now those shades have also gone. Government is asking us to go elsewhere but cannot tell us where is the ‘elsewhere’ is!!  Will our wandering ever end??” was the anger of one of the Devipujak community member whose house was demolished. 

As compared to the rural regions the nomadic communities have found the urban areas easier to settle in because no one except the government  objects to their  living in the ghettos, slums or public places. They stay in and around the cities and wander for work in other regions. But when their homes are destroyed by the government itself a sense of insecurity sips in for these families who have no place else to go. 

VSSM is trying to get residential plots allotted to these  and many such nomadic families. With the prevailing conditions it seems to be a long haul but we are sure we will be able to get the plots allotted to these families…

 વિચરતી જાતિના 40 પરિવારોની વસાહત તોડી દેવામાં આવી...

રાજકોટના લોહાનગરમાંથી પસાર થતી રેલવેની પટરી પાસે 40 પરિવારો છાંપરાં બાંધીને રહે. આમ તો આખા લોહાનગરમાં વિચરતી જાતિના ખાસ્સા પરિવારો વર્ષોથી કાચા અને અર્ધપાકા આવાસો બનાવીને રહે. પણ ખાલી કરવાની તવાઈ બહુ આવે નહીં. એટલે કોઈ દિવસ પોતાની જગ્યા માટેની માંગણી પણ કરેલી નહીં. પણ તા.10 મે 2016ના રોજ દબાણ હટાવવાના કાર્યક્રમ અંતર્ગત 40 પરિવારોના છાપરાં તોડી પાડવામાં આવ્યા. 

મોટાભાગના દેવીપૂજક પરિવારો વર્ષોથી અહીંયા રહે. એમના કહેવા પ્રમાણે, ‘આખા દેશમાં અમારા નામે ઘરનો જડે. માથુ ઘાલવા આ એક છાપરુ બનાવ્યું હતું એય તોડી નાખ્યું. સરકારે અહીંથી જતા રહેવા કહ્યું પણ ક્યાં જવાનું એ કોઈ બતાવતું નથી. અમારા રઝડપાટનો ક્યારે અંત આવશે એય હવે સમજાતું નથી.’ વિચરતી જાતિની ઘણી વસતિ કામ ધંધા માટે શહેરોમાં આવીને જ્યાં જગ્યા મળી ત્યાં સ્થાયી રહેતી થઈ છે. હા કામ ધંધા માટે વિચરણ કરવું પડે તો ત્યાંથી જ કરે. વળી શહેરોમાં રહેવાના કારણે સરકાર સિવાયના કોઈના વિરોધનો સામનો કરવાનું ખાસ બનતું નથી આથી તેઓ પોતાની જાતને અને પરિવારને સુરક્ષીત માને છે. પણ આવી તોડ ફોડ થાય ત્યારે તેઓ ક્યાંય સુરક્ષીત નથી તે સમજાય છે. 

આ પરિવારોને રહેણાંક અર્થે કાયમી પ્લોટ મળે તે માટે vssm પ્રયત્નશીલ છે. જો કે આજે જે સ્થિતિ છે તે જોતા બધુ સરખુ ક્યારે થશે તે પ્રશ્ન છે પણ થશે એવો ભરોષો ચોક્કસ છે.

ફોટોમાં આ પરિવારોના તોડેલા ઘરોનો સામાન

VSSM will keep striving until the government reaches the unreached nomadic families….

Vansfoda families with their Voter-Id Card applications..

Some Vansfoda families have been residing in the Boratwala village of Patan’s Harij block. The families have forever been wandering through the numerous villages of Harij but never ever  settled down in any of the villages so they did not have primary documents of identity. The 6 families have been residing in villages of Kureja and Boratwala. The Botarwala village panchayat has no issues if 3 nomadic families stay in their village hence VSSM’s Mohanbhai has facilitated the applications for the Voter-ID cards for 4 individuals from these 3  Vansfoda families in Boratwala. 

Mohanbhai filling up the application forms for
the Vansfoda families..

VSSM has succeeded in getting documents of identity issued to thousands of nomadic individuals,  but in the regions where activities of VSSM hasn’t reached yet there are large numbers of families who have yet to access the fundamental citizenry documents. It is practically impossible for an organisation to reach everywhere, its the government machinery that can and has to  reach to these communities. But until that happens all we shall keep doing work for these families and lobby with the governments….and we hope to succeed at that..

પાટણ જિલ્લાના હારીજ તાલુકાના બોરતવાડાગામમાં વાંસફોડા પરિવારો રહે છે. આમ તો હારીજના ગામડાંઓમાં આ પરિવારો વર્ષોથી વિચરણ કર્યા કરે. પણ કોઈ ગામમાં આશરો બનતો નથી એટલે મતદારકાર્ડ કે અન્ય પુરાવા મેળવવામાં પણ તકલીફ થઈ રહી છે. 

કુલ છ પરિવારો કુરેજા અને બોરતવાડાગામમાં વહેંચાઈ ગયા. બોરતવાડાગામે પણ બે કે ત્રણ પરિવારોને પોતાના ગામમાં કાયમી વસાવવા સામે કોઈ વાંધો ના હોવાનું જણાવ્યું. એટલે 4 વ્યક્તિઓની મતદારકાર્ડ માટેની અરજી સંસ્થાના કાર્યકર મોહનભાઈ દ્વારા કરવામાં આવી. 

એક બાજુ અમને લાગે છે કે vssmની જ્યાં હાજરી છે ત્યાં લગભગ તમામ પરિવારો પાસે મતદારકાર્ડ આવી ગયા છે પણ પછી બીજી બાજુ આવા કિસ્સા ધ્યાને આવે છે ત્યારે થાય છે કે હજુ પણ ઘણા પરિવારો છે જેને પ્રાથમિક પુરાવા મળે તેની તજવીજ vssmએ કરવાની છે. ટૂંકમાં ખુબ કામ છે, સમય મર્યાદીત છે. સરકાર ઈચ્છે તો ઘણું થઈ શકે અમારો પ્રયત્ન સરકાર અમારી આ બધી ભાવના સમજે તેવો છે.. પ્રયત્ન કરીશું અને સફળ પણ થઈશું તેવી શ્રદ્ધા છે. 

ફોટોમાં જેમની મતદારકાર્ડ માટે અરજી કરી છે તે પરિવારો અને અરજીપત્રક ભરી રહેલાં vssmના કાર્યકર મોહનભાઈ

VSSM organises camp to facilitate applications for Adhar UID

Nomadic families with the receipt of their applications…..

Nomadic families giving their bio metrics

VSSM runs a Balghar for the children of nomadic settlement in Vavdi village of Rajkot. Initially the community here had no documents of their identity and VSSM initiated the process of getting the basic citizenry documents issued. As a part of the process, VSSM  organised a camp between 2nd to 4th April 2016 for filing applications for acquiring Adhar UID numbers. During the camp 142 individuals applied for their Adhar UID.

VSSM’s  Kanubhai facilitated the process
of filling up the forms

રાજકોટના વાવડીમાં વિચરતી જાતિની વસાહત આવેલી છે. vssm આ વસાહતમાં રહેતા બાળકો માટે બાલઘર ચલાવે છે. સંસ્થાએ આ વસાહતમાં કામ શરૃ કર્યું ત્યારે આ વસાહતના લોકો પાસે પણ પોતાની ઓળખના પ્રાથમિક પુરાવા નહોતા. તેમને પ્રાથમિક પુરાવા અપાવવાનું vssm દ્વારા થઈ રહ્યું છે.તા.2 એપ્રિલ 2016 થી તા.4 એપ્રિલ 2016 દરમ્યાન વિચરતી જાતિના પરિવારોને           આધાર કાર્ડ મળે તે માટે વસાહતની નજીક કેમ્પ      આયોજીત કર્યો. જેમાં 142 લોકોએ અરજી કરી.

ફોટોમાં આધાર કાર્ડ માટે પોતાની ફીંગર પ્રિન્ટસ આપી રહેલા તથા આધારકાર્ડની અરજીની પહોંચ સાથે વિચરતા પરિવારો. vssmના કાર્યકર કનુભાઈ દ્વારા આધારકાર્ડના ફોર્મ ભરવાનું થઈ રહ્યું છે જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.

Unwarranted arrests of Salat men….

The three men who were arrested
by Dindoli police..

It was just another day and these men were discussing the route they would be take for day, the areas they would move around to sell the bedsheets, blankets etc., just on that very  moment  the police from Dindoli arrived and arrested them; Vikram, Amlabhai and Jadavbhai were taken in by the police. Asking the officials why and where was out of question.. the police asked them to quietly get into the jeep, a quick contemplation amidst the three whether to get into the vehicle or not was enough to invite a couple of lathi strikes. The three of them were left with no choice but to get into the jeep…

Some Salat families of Vijapur migrated to regions around Surat’s Dindoli,  erecting a temporary makeshift settlement near the village. They stay in the settlement and wander in the surrounding regions to sell bedsheets etc. The community had notified themselves at the nearest police station on reaching and settling in Dindoli. ( This is what most wandering nomadic families do to protect themselves from unwarranted police wrath during their stay in the village they stay put.)

The members of the settlement informed VSSM’s Tohid on the incident.  But Tohid also was unsure on how to proceed because Shri. Mall, the empathetic and supportive police officer whom we reached out to in such police harassment cases had been transferred and we weren’t aware of the approach the  officer replacing him!!! We asked the Salat community members in Dindoli to get the copy of FIR, but they could manage to get it. We were getting on to write a complaint when we received the call informing that the men had been released after payment of Rs. 150 per person. Why and under what head the money was taken, no one knows as there was no receipt issued.

When we spoke to Amlabhai he told us that there was a theft in area near the settlement, since these families wandered around they were seen as potential suspects!! “We thought since you wander for living you could be someone who might have committed the crime!!” said the police.

So how does one make these men in khaki understand that not who people who wander do it for living and not to indulge in criminal activities. And how come officials who are corrupt come preaching individuals who conduct themselves with integrity!!

As Amlabhai narrates “indulging in robbery is strictly prohibited in out community, we are shunned from the community if we indulge in any criminal acts!!” The Salat never allow any debt on themselves so indulging in robbery is strictly out of question!! Alas, who’s going to understand all such ethical code of conducts that govern hundreds of our indigenous communities and tribes…


સલાટને રખડી ખાવ છો એમ કહેનારને કોણ કહે કે તારું મોઢું ગંધાય છે.

આજે ચાદરો, ચોરસા વગેરે સામાન કઈ બાજુ વેચવા જશું એનો વિચાર કરતાં હતા ત્યાં તો ડીંડોલી પોલીસ આવી અને વિક્રમ, અમલાભાઈ અને જાદવભાઈને પકડીને લઇ ગઈ.

સાહેબ કેમ લઇ જાવ છો એવું તો પુછાયે શેનું? ચુપચાપ જીપમાં બેસી જવાનો હુકમ પોલીસે આપ્યો અને હજુ બેસવું કે નહિ એની ગડમથલ ચાલતી હતી ત્યાં બે ડંડા પડ્યા એટલે કશું જ બોલ્યા વગર જીપમાં બેસી ગયા. 

વિજાપુરના સલાટ કામ ધંધા અર્થે સુરતના ડીંડોલી આસપાસના વિસ્તારમાં પડાવ નાખીને રહે અને આસપાસના વિસ્તારમાં ફરીને ચાદરો વેચે. આમ તો આવ્યાં ત્યારે પોલીસ સ્ટેશનમાં નામ નોંધાવી આવ્યાં હતા છતાં આવું કેમ થયું? (આજે પણ વિચરતી જાતિના લોકો ક્યાંય પણ કામ ધંધા અર્થે જાય તો સૌ પ્રથમ નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં પોતાની તમામ વિગતો લખાવી આવે જેથી પોલીસ હેરાન ના કરે છતાં પણ આવી ઘટના બને જ છે)

સુરતથી vssmના કાર્યકર તોહીદ પર આ બીના બન્યાની વસાહતના અન્યોએ જાણ કરી. પોલીસ સાથેની વિચરતી જાતિઓની માથાકુટમાં સદાય સહાય ભૂત થતાં શ્રી વિનોદ મલ્લ સાહેબની બદલી થઇ ગયેલી એમની જગ્યા પર કોણ છે અને એમની સંવેદના મલ્લ સાહેબ જેવી છે? કે કેમ એનો ખ્યાલ નહિ. અમે FIRમી નકલ માંગવા અન્ય સલાટ જે ત્યાં હાજર હતા એમને કહ્યું, પણ એ ના મળી. છેવટે અરજી લખવાનું કર્યું ત્યાં પાછો ફોન આવ્યો, એક એક વ્યક્તિ દીઠ ૧૫૦ રૂ લઈને છોડી દીધા છે. આ રકમની કોઈ પહોંચ આપી નથી. આ પૈસા ક્યાં હેડમાં લીધા એ રામ જાણે..

અમલાભાઈએ વધારે પૂછ્યું ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે, એમના પડાવની આસપાસના વિસ્તારમાં ચોરી થયેલી એટલે પકડીને લઇ ગયા. ‘તમે રખડી ખાવ છો તે તમે ક્યાંક આ બધામાં ના હોવ’એમ પોલીસે કહ્યું. મહેનત કરનારા સલાટને રખડી ખાવ છો એમ કહેનારને કોણ કહે કે તારું મોઢું ગંધાય છે.

‘ચોરી તો અમારા સમાજમાં કરાય જ નહિ અને કોઈ કરી લેતો એ નાત બારો થઇ જાય’ આવી ખુમારીવાળી પ્રજા માથે આવું આળ મુકતા શરમ પણ નથી આવતી.. આતો એ પ્રજા છે જે જીંદગીમાં ક્યારેય કોઈનું લેણુંએ માથે ના રાખે ત્યાં ચોરી?? પણ પ્રશ્ન આ બધું ક્યાં સુધી ચાલ્યા કરશે એ છે?

જેમને પકડીને પોલીસ લઇ ગઈ હતી એ ત્રણે ભાઈઓ ફોટોમાં જોઈ શકાય છે..

The birth of a Girl child announced with a Drum Roll ……..

Kishankaka and Nat community members.

I am sure you would all agree to the fact that there exists a difference in the manner we announce  the birth of a boy child  to that of a girl child in each culture of our vast and varied country. You would also agree to the fact that in most of our societies the birth of a girl child receives a very lukewarm response the boys are welcome with all pomp and joy.  And the difference is pan-India irrespective of the social and economic hierarchy. 

SO it is with the Nat community as well. The Nat announce the birth of a son by drum roll (beating the drum), which is called ‘Dandi Pitwanu’ in their dialect. Not so long ago I was required to speak to Kishankaka, a Nat community leader, while I was writing on the Nat community. It was then that he mentioned about this ritual they practiced. The girl child is also welcome but her birth isn’t announced in such pompous manner. 

"This is not right, Kishankaka," I said,  feeling a bit offended. 

“Ben, this is what our ancestors decided,” replied Kishankaka. 

“You worship Goddess Sati, you believe and listen to me and still we don’t stand equal to boys which is why you don’t welcome your daughters  the way welcome your sons ?” I argued. 

Kishankaka couldn’t argue much. He just smiled and we proceeded with our talk on the rituals and traditions of the Nat…..

Yesterday Kishankaka and some  Nat community members residing in Siddhpur, Surendranangar and Botad  paid a visit our office in Ahmedabad. They were here to discuss some long pending issues of the Nat community. 

We were discussing the issues when VSSM team member Ushaben told  Kishankaka, “Dada, you had said that hence forth  the birth of a girl child in any Nat family in Siddhpur will be announced by drum roll, so that's what we did, we  announced  the birth of my niece with a drum roll!!”

Kishankaka had amended the rules his fore fathers had made, just like that, easily and swiftly. The community too had embraced the amend without any resistance. 

If we were to ask a question to ourselves: "Can we bring and embrace change so easily?!”

Well, we all know the answer…..

દીકરી જન્મે તો પણ દાંડી પીડીશું

દીકરાનો જન્મ થાય એટલે નટ પોતાના ઘરમાં ઢોલ વગાડે. જેને એમની ભાષામાં દાંડી પીટવાનું કહે. આ સમુદાય વિષે લખતી વખતે ડીસાના નટ સમાજના આગેવાન કીશનકાકા સાથે વાત થઈ. દીકરી જન્મે એને નટ વધાવે પણ દાંડી ના પીટે. મે જરાક નારાજ થઈને ‘આ બીલકુલ ઠીક નથી’ એમ કહ્યું. કીશનકાકાએ કહ્યું, ‘પણ બેન આ ઘૈડિયાનો રિવાજ છે.’ મે કહ્યું, ‘તમે સતી માને પૂજો. મને પણ ખુબ માનો છતાં તમારા દીકરાની તોલે અમે ના આવીએ એવો મતલબ દાંડી ના પીડાવો તો થાય.’

કીશનકાકા હસ્યા અને મે અમારા કામની વાતો આગળ વધારી. આ વાતને પાંચેક મહિના જેટલો સમય થયો. ગઈ કાલે સિદ્ધપુર, સુરેન્દ્રનગર અને બોટાદમાં રહેતા નટ સમાજના કેટલાક વ્યક્તિઓ ઓફીસે કીશનકાકા સાથે તેમના પ્રશ્નો સંદર્ભે મળવા આવ્યા. અમારી વાતો ચાલતી હતી ત્યાં વાત વાતમાં સિદ્ધપુરથી આવેલા ઉષાબહેને કીશનકાકાને કહ્યું, ‘દાદા તમે કીધુંતુ ને કે સિદ્ધપુરમાં કોઈ પણ નટના ઘરે દીકરી જન્મે તો હવેથી દાંડી પીટજો. તે મારા ભઈના ઘેર જ દીકરી આવી ને અમે દાંડી પીડીને વધામણા કર્યા.’ 

કીશનકાકાએ ઘૈડિયાનો નિયમ બદલ્યો. કેટલી સરળતાથી આ સમાજ નવી વાતને સ્વીકારી લે છે. આપણા ત્યાં આ બધુ આટલું ઝડપથી શક્ય છે?

જવાબ તમે અને હું બને જાણીએ છીએ.. 

ફોટોમાં કીશનકાકા સાથે નટ સમાજના વ્યક્તિઓ.. 

Why does police get itchy hands so frequently…….

The picture reflects the conditions under which
Dafer families survive

When the crime rate comes down  in any town or city and the police don’t have many cases to register, what does it indicate!! That its good, its a sign of healthier society!! So why does police set out in search of criminals to meet their target?? Is policing about meeting the targets and to meet these targets end up arresting any Tom-Dick-Harry  or in this case the poor Dafer individuals?? Well that what has happened again, yes again, it just keeps happening even after intensive efforts we take to stop the unwarranted and illegal arrests of Dafer. 

The current episode happened in Palitana town of Bhavnagar district.  On the evening of 12th April Dafer Mohmadbhai received a call from the Palitana Rural Police asking him to come to the police station as they wanted to know the details of their living in the area. The police had Mohamadbhai’s number because that what the Dafer do, so that they do not land up in unwanted trouble, they give their details of their living in the respective police station. 

Mohamadbhai and his brother Razakbhai reached the police station. The police told Mohamadbhai that he possesses illegal weapons and uses them for hunting!! The brothers refused this charge that was as absurd as one can imagine. But the rule is that the police never  listens to such honest answers that Dafer gives…….

They asked Razakbhai to return home and retained Mohmadbhai. Since  yesterday evening until today afternoon the police literally thrashed Mohmadbhai, asking him to give in to the crime he has committed, but how can he do that when there was no wrong he had done. Mohamadbhai works on shared farm meaning he is a farmer. He hasn’t taken up any contract to guard farm and village boundaries ( something that Dafer normally do) so where is the issue of keeping weapons. 

Along with the police the forest officials have also joined in. Every couple of weeks the police get itchy hands so they visit the Dafer settlements and terrorises the innocent residents. 

When Mohamadbhai’s wife visited her husband in the police station, she was told that the police had not given him water to drink or any food since yesterday evening… How can the police act in such inhumane manner??

This entire way of functioning by police has reached a saturation, on one hand we are partnering with the Chief of State Police on stopping such atrocious behaviour and on the other hand the local police continue to act in barbaric manner.  Why can’t they help in improving the living conditions of the Dafer. 

The community is on verge of exploding, arrest people who really commit crime, don’t pick up random citizens at your will  to meet your  ‘targets’…

Do not test their patience and tolerance. STOP right now or these wrongfully harassed  people will revolt and the rebellion will be so intense that it would be difficult to curb it...

આ પોલીસને આવી વલુર કેમ ઉપડે છે?

ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણામાં રહેતા ડફેર મોહમ્મદભાઈ પર ગઈ કાલે સાંજે પાલીતાણા ગ્રામ્ય પોલીસ સ્ટેશનથી ફોન આવ્યો. તમારા વસવાટ માટે નિવેદન લેવાનું છે એટલે આવો. ડફેર પરિવારો પોતે પોલીસના ત્રાસના કારણે પોતાના વસવાટની માહિતી અને અન્ય વિગતો પોલીસ સ્ટેશનમાં જઈને લખાવી આવે એટલે એમની પાસે માહિતી હોય. મોહમ્મદભાઈ તેમના ભાઈ રજાકભાઈ સાથે સ્ટેશન પહોચ્યા અને પોલીસે મોહમ્મદભાઈને હથિયાર રાખીને શિકાર કરતા હોવાનું કહ્યું. બંને ભાઈએ આવું કશું ના કરતા હોવાનું કહ્યું પણ પોલીસ માને શાની.. 

રજાકભાઈને ઘરે જવા કહ્યું અને મોહમ્મદને ગઈ કાલથી આજ બપોર સુધી ખુબ માર્યો. ગુનો કબુલ કરવા માટે. પણ જે ગુનો કર્યો જ નહોતો એ શું કામ કબુલ કરવાનો.. મોહમ્મદભાઈ વાડી ભાગવી રાખી ખેતી કરે છે. સીમ રખોપુ પણ નથી કરતા. આવામાં હથિયાર રાખીને શિકાર કરવાનો તો મુદ્દો જ ઉપસ્થિત નથી થતો..

પણ આ પોલીસ.. 

વળી આમાં વનવિભાગના અધિકારીઓ ભેગા મળ્યા છે.. દર બે કે ત્રણ અઠવાડિયે પોલીસને જાણે વલુર ઉપડતી હોય એમ ડફેરોના ડંગામાં જઈને આતંક મચાવી દે. સવારે મોહમ્મદની પત્ની મળવા ગઈ ત્યારે મોહમ્મદે કહ્યું રાતનું પાણી કે ખાવુંયે નથી આપ્યું.. આવું કેવી રીતે ચાલે..

એક બાજુ ગાંધીનગર પોલીસ મહાનિર્દેશક સાથે મળીને આ પરિવારોના પુનઃવસન માટે પ્રયત્નો કરીએ તો બીજી બાજુ પોલીસ આવી ક્રુરતા કરે.. કેવી બત્તર સ્થિતિમાં સમગ્ર ગુજરાતમાં ડફેરો રહે છે એ સ્થિતિમાંથી સારી સ્થિતિમાં લઈ જવા પ્રયત્નો કરોને નિત આવા ગતકડા કર્યા કર્યો વગર..

પણ હવે હદ થઈ છે.. આ બધુ બંધ કરો.. જે ગુના કરે છે તેમને પકડવાનું કરો ના કી ટાર્ગેટ પુરા કરવા આવા નિર્દોશ લોકોને હેરાન કરો.

આમ તો સમાજમાં ગુનાખોરી ઘટે એ તંદુરસ્ત સમાજની નિશાની છે. ત્યારે પોલીસને હથિયારના ગુના, રખડતા ભટકતા લોકોને પક઼ડવાના, ખોટી ચોરીના કેસ કરવાના ટાર્ગેટ કેમ આપવાના?? આ બધુ મારી સમજની બહાર છે.. પણ હવે કંટાળો આવ્યો છે.. 

ધીરજની પરિક્ષા થઈ રહી છે..

બંધ કરો આ બધુ... નહીતો બળવો થશે અને એ પણ જબરજસ્ત જેને રોકવાનું કોઈનાયે હાથમાં નહીં હોય...

When the officials aren’t prepared to listen to genuine needs of nomadic families…...

The prevailing  conditions under which
nomadic families survive…

The tone and attitude of Mamlatdar Dantani was quite offending. It seemed as if the VSSM team member Tohid was in his office to beg for plots for the nomadic families and Mamlatdar Datani behaved as some land owner, refusing to do what was requested from him or rather do his job.
“We haven’t taken some contract to give plots to nomadic families in the region, don’t turn up everyday with new applications in hand. These people have settled here for many years now and we do not give plots to settled families, “ said Mamlatdar Dantani

“But, Sir although they are  staying  in Visnagar, they do not stay at one place. These families are required to changes places whenever they are shooed from one place, sometimes living near garbage dumps!!! Where do they have a permanent  place??  We had filled applications for these 12 Bajaniyaa families in the Collector’s office and they have asked me to bring it to you and  submit it here. I have also attached the letter by Collector in this regard where he has mentioned that  the applications be submitted to you.” replied Tohid.

“I do not understand all these and I am not going to accept any such applications.”  replied Shri Dantani,   rather rudely...

By now Tohid was getting really angry, but he remained calm and once again  tried explaining his point to Mamlatdar. “ Sir, these families cannot be called  settled families as the government is yet to allot them plots, these families move within Visnagar with  their bags and baggages. If the government has no reservation in allotting them the plots  why are you creating unnecessary obstacles!! Tohid was accompanied by Natubhai Bajaniyaa, one of the family members who had applied for the plot. He too tried explaining the matter but the Mamlatdar was in no mood to pay heed.

The Mamlatdar’s attitude saddened Natubhai who made the last attempt, “ Sir, you too belong to nomadic community, if you cannot understand our condition, who will!” said Natubhai.

Sadly though the Mamlatdar was no prepared to listen, it seemed as if the government was to  become landless if it began giving plots to such families. The families and VSSM team members are tired of such babudom by local authorities. When the VSSM team members aren’t heard imagine the plight of poor and ignorant nomads when they approach such officials on their own!!!

‘આખા વિસનગરમાં રહેતી વિચરતી જાતિને પ્લોટ આપવાનો અમે ઠેકો નથી રાખ્યો.આવી દરખાસ્તો લઈને રોજ રોજ નહીં આવવાનું. આ લોકો તો વર્ષોથી વિસનગરમાં સ્થાયી રહે છે તો એ સ્થાયી થઈ ગયા એમને પ્લોટ ના મળે.’

‘પણ સાહેબ વિસનગરમાં ભલે વર્ષોથી રહે પણ જ્યાં જગ્યા મળે ત્યાં છાપરાં ફેરવતા રહે છે. કાયમી જગ્યા એમની પાસે ક્યાં છે? ક્યારેક રોડની બાજુમાં તો ક્યારેક તળાવના કિનારે તો ક્યારેક ગંદકીની બાજુમાં રહેતા 12 બજાણિયા પરિવારોને કાયમી રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટેની રજૂઆત અમે કલેક્ટર કચેરીએ કરી અને એમને આ દરખાસ્ત આપના મારફત જમા કરાવવા કહ્યું. આ સાથે કલેકટરે આ મુદ્દા પર લખેલો પત્ર છે જેમાં આપને દરખાસ્ત આપવા કહ્યું છે.’

‘આ બધુ હુ કાંઈ ના જાણુ. પણ આવી કોઈ દરખાસ્ત હુ લેવાનો નથી.’

મામલતદાર આર.કે.દંતાણીની વાત સાંભળી vssmના કાર્યકર તોહીદને બરાબર ગુસ્સો આવ્યો છતાં ફરીથી સમજાવવા કોશીશ કરી ‘સાહેબ જે વ્યક્તિને સરકારે પ્લોટ આપી દીધા હોય તે સ્થાયી કહેવાય પણ પ્લોટ મળ્યા જ નથી અને લબાચા લઈને ફરે છે તે અસ્થાયી જ છે અને સરકારને પ્લોટ ફા

ળવવામાં વાંધો નથી તો તમે કેમ રામાયણ કરો છો..’ તોહીદ સાથે બજાણિયા નટુભાઈ કે જેઓ કેટલાય વર્ષથી પ્લોટની માંગણી કરી રહ્યા હતા તેમણે પણ મામલતદારને સમજાવવાની કોશીશ કરી. પણ તેઓ કશું સાંભળવા જ તૈયાર નહોતા.

નટુભાઈ ખુબ હતાશ થઈ ગયા તેમણે છેલ્લુ કહ્યું, ‘સાહેબ તમે પણ વિચરતી જાતિના જ છો તમે અમારી સ્થિતિને નહીં સમજો તો કોણ સમજશે?’

પણ સાહેબને ક્યાં કશું સાંભળવું હતું. એમને તો બસ સરકારની જમીન આવા લોકો આવીને માંગી માંગીને લઈ જશે તો બિચારી સરકાર નાદાર થઈ જશે તેવું લાગી રહ્યું હતું. 

બાબુશાહીથી કાર્યકરો અને વિચરતી જાતિના આ પરિવારો થાકી જાય છે.સંસ્થાના કાર્યકરો તો બધા નિતીનિયમો જાણે છે છતાં તેમને હડધૂત કરવામાં આવે છે આવામાં વિચરતી જાતિના માણસો એકલા રજૂઆત માટે જાય તો કોણ જવાબ આપે? 

આ પરિવારો જે પરિસ્થિતિમાં રહે છે તે જોઈ શકાય છે.

VSSM enables nomadic families acquire their caste certificates…..

VSSM helps to acquire Caste-Certificate
 for 18 Nomadic families

We have written at length about some difficult pre-requisites that are essential to be produced if one wants to obtain a caste-certificate. The nomadic communities do not understand the difference between caste and surname. Whenever it is required to mention caste these families end up writing their surnames like Vaghela, Chauhan, Bhaati, Mori etc.  The tricky requirements by the government accompanied by the ignorance of nomadic communities  creates challenges when these families have to get a caste certificate. 

We have had made frequent  requests to the government for organising block level camps to ease the process of obtaining the caste certificates. This requests are yet to be heard but we are helping the communities obtain the certificates as and when required. The task becomes breeze in offices that have empathetic officials otherwise you know how it is with getting these things done !!!!

Nomadic Families with their Caste-Certificate

We have applied for caste certificates for numerous families residing in Ahmedabad of which 18 families received their document recently ( as seen in the picture)...

vssmની મદદથી વિચરતી જાતિના લોકોને મળ્યા જાતિ પ્રમાણપત્રો

જાતિ પ્રમાણપત્રો મેળવવાની સરકારી આંટીઘૂંટી ઘણી વિચિત્ર છે. આ સમુદાયોની સમજ પણ મર્યાદીત છે. બાળકને શાળામાં ભણવા બેસાડે કે, પહેલીવાર મતદારકાર્ડ કઢાવે ટૂંકમાં સરકારી ચોપડે જ્યાં પણ પહેલીવાર નામ ચડાવવાનું થાય ત્યાં પોતાની જાતિ લખાવવાની જગ્યાએ મોટાભાગે પોતાની અટકો એટલે કે, ચૌહાણ, વાઘેલા, પરમાર, ભાટી, મોરી વગેરે લખાવે જેના કારણે તેઓની મુળ જાતિનું પ્રમાણપત્ર મેળવવાનું થાય ત્યારે ખુબ તકલીફ પડે.
જાતિપ્રમાણપત્ર માટે વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિઓ માટે તાલુકા દીઠ કેમ્પ કરીને તેમને પ્રમાણપત્ર આપવાનું કરવામાં આવે તો આ સમુદાયોને ઘણી રાહત થઈ જાય. ખેર રજુઆતો કરી છે પણ કંઈ નક્કર પરિણામ આવ્યું નથી. હાલ પુરતુ જેમ જેમ જરુર પડતી જાય છે તેમ તેમ લોકોને સમાજ કલ્યાણ કચેરીમાં લઈ જઈને પ્રમાણપત્રો અપાવવાનું કરીએ છીએ. ક્યાંક અધિકારી સારા છે તો ખુબ જ સરળતાથી કામ પતે છે તો ક્યાંક ધક્કા પણ ખુબ થાય છે.
અમદાવાદમાં રહેતા ઘણા પરિવારોની જાતિપ્રમાણપત્ર મેળવવા અરજી કરી હતી તેમાંથી 18

VSSM files 126 Applications for residential plots in Rajkot

VSSM's field co-ordinator Kanubhai with
 the community leaders

Tacking the demons that lie within …..

The city of Rajkot has huge concentration of Marwari Devipujak (Bavari) community. The families stay in ghettos with as many as 12-15 members staying in a 10 X10 feet shanty. Elder parents, sons and daughter-in-laws, daughters and son-in-laws and children all stay in these wall less houses that have sarees or bedsheets to form make-shift partitions to guard privacy. It was important that these families receive plots to build however small yet  seperate houses. Since past 2 years VSSM’s Kanubhai has been working hard to ensure these nomadic families receive residential plots. The conditions under which they currently survive are absolutely inhospitable and inhumane. Consequent to the appeals made by Kanubhai the district Collector asked him to submit applications for these families.  

Filed Housing Plots Applications

To our utter surprise, the moment we initiated the task of filing applications the thus far dormant community leaders suddenly became active, asking the community members for money to be given to the officials to get the task done!! They went to the extent of demanding money to begin the process of filling up the form!! The entire episode was quite a revelation as it was totally opposite to the way VSSM functioned. Kanubhai had to convince everyone there was no money to be given to anyone and even called in the local authorities to give an explanation of how the applications will be handled.

It has taken Kanubhai one and a half years to make the families understand that no money has to change hands for filing and sanctioning the applications. On grasping what Kanubhai was trying to convey the Marwari Devipujak families shunned away their own community leaders who until now had formed the toxic habit of indulging in corruption. After the resolving of all the issues Kanubhai could manage to file applications for 126 families. 

The emergence of such situations requires the VSSM team members to fight the demons and corrupt mindsets  (individuals with vested interests) that lie within the nomadic communities. Work done without money or their inclusion somewhere indicates the loosening of their hold on their own ignorant community members and  that is what the community leaders do not want to happen. When we come across such situations  it makes us realise how distant our destination is for the journey we have embarked upon…..The fact that VSSM has a strong, determined and  dedicated team to tackle any untoward situation gives a great solace and assurance that ‘we shall overcome…'

રાજકોટમાં મારવાડી દેવીપૂજક(બાવરી) સમાજની વસતિ ઘણી વધારે છે. દસ બાય દસના ઝૂંપડામાં એક સાથે 12 થી 15 વ્યક્તિઓનો પરિવાર રહે. જેમાં મા-બાપ, દીકરા-વહુ, દીકરી જમાઈ બાળકો બધા જ આવી જાય. આમ તો એક છાપરાંમાં આટલા બધા લોકો? ચાલે તોય ભટકાય એવી હાલત હોય. રાતના તો ચાદરોની આડાશો કરીને પ્રાઈવસી કરનારા આ પરિવારોને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે તે અત્યંત જરૃરી હતું. vssmના કાર્યકર કનુભાઈ આ પરિવારો સાથે છેલ્લા બે વર્ષથી કાર્યરત છે. તદન અમાનવીય સ્થિતિમાં રહેતા આ પરિવારોને રહેણાંક અર્થે જગ્યા મળે તે માટે સંસ્થાના માધ્યથી તેમણે અરજી કરી અને કલેકટર શ્રીએ આ પરિવારોની દરખાસ્ત જમા કરાવવા ક્હયું.

દરખાસ્તનું કામ આરંભ્યું કે, અત્યાર સુધી સુસુત્પ અવસ્થામાં રહેલા આ સમુદાયના આગેવાનો કાર્યરત થયા અને પૈસાનો જુગાડ શરૃ થયો. અધિકારીને આટલા પૈસા આપવા પડશે તમે આપો તો જ દરખાસ્ત કરીશું નહીં તો નહીં. vssmની કાર્ય પદ્ધતિથી તદન વિપરીત સ્થિતિ અમારી સામે આવી પડી. કનુભાઈએ સૌને સમજાવ્યા અને એક પણ રૃપિયા વગર કામ થશે તેવી બાંયેધરી આપી. જરૃર પડે અધિકારી સાથે વાત કરાવી. પણ વહીવટીતંત્રની જેમ સામાજિક સ્તરે ઘુસી ગયેલા ભ્રષ્ટાચારને આમ સરળતાથી નાથી શકાય તેવો ક્યાં હતો. દોઢ વર્ષની મહેનત પછી સૌ સમજ્યા અને પૈસાના જોરે વહીવટ કરનારાને મારવાડી સમાજે જ પોતાનાથી દુર કર્યા. તે પછી કનુભાઈએ 126 પરિવારોની દરખાસ્ત મામલતદાર કચેરીમાં જમા કરાવી.

ભ્રષ્ટાચારનો ભોરીંગ જાતિગત માળખામાં એવો ઘુસી ગયો છે કે એના સામે પણ એક અલગ પ્રકારે બાથ ભીડવાનું સંસ્થાના કાર્યકરોએ કરવાનું થાય છે. પોતાના સ્વાર્થ ખાતર સમાજની જુની ઘરેડને જ પકડીને આગળ વધારે રાખવાનું નાતના આગેવાનો કરે રાખ્યે છે અને એ પણ ખાલી 500 કે 1000 રપિયા માટે થઈને. ખેર આ બધુ જોઉ છુ ત્યારે લાગે છે કે, vssmએ હજુ ઘણી લાંબી મજલ કાપવાની છે. બહારના પરિબળોની સાથે સાથે આંતરીક પરિબળો સામે પણ લડવાનું છે. તેને બદલાવવાના છે.. આ બધુ થશે તેવી અમને આશા છે vssmની ટીમ એવી મજબૂત છે એટલે બધુ પાર પડશે...

ફોટોમાં દરખાસ્ત તૈયાર કરતા પહેલાં આગેવાનો સાથે vssmના કાર્યકર કનુભાઈ અને જમા કરાવેલી દરખાસ્ત

VSSM presents the unresolved issues pertaining to the nomadic communities in the Lok Samvaad Setu Programme

The Gawariyaa and Kangasiyaa making their
complaints heard and Bhamraji presenting
his case to Shri. Ramanbhai Vora at the Lok
Samvaad Setu.

The Lok Samvad Setu is a program by government under which, the CM and council of ministers visit all the taluka centres of each district of Gujarat and meet people to solve their local grievances on different subjects related to land, electricity connections, sanitation, drinking water, benefits under various development schemes of the government etc.

"Conduct a survey and allot plots to all the Kangasiya families who are living in Banaskantha and still await the allotment of residential plots,” ordered our Minister Shri Ramanbhai Vora after listening to the complaint presented by  Bhamraji Kangasiya-Gwariyaa during the Lok Samvad Setu program organised in Diyodar block. Numerous families like Bhamrabhai’s are awaiting the possession to the plots that have been allotted to them in 2014. As the villagers are protesting the allotment of plots to the nomadic communities,  the entire matter is steeped into an unresolved mess. Numerous attempts, that have so far failed to attain any success, were  made by VSSM and the families to get  the concerned authorities execute the government order. Eventually, after the exhaustion of all the available options VSSM’s Naranbhai asked Bhamraji to present this long pending  case to the minister Shri Vora  at the Lok Samvad Setu program held on 1st April 2016. Bhamraji spoke his heart out, rendering the actual plight of the thousands of nomadic families like his, listening to which the minister ordered the above mentioned task.

VSSM presents the unresolved issues pertaining to
the nomadic communities in the Lok Samvaad Setu Programme

The Minister was swift in ordering his officials to take required action on the complaint by Bhamraji, now its for the officialdom to take action. All we hope for is their swift action as well!!  In the previous week the team of VSSM also briefed the minister Shri. Vora on the numerous other urgent and unresolved issues of nomadic and de-notified communities that are categorised under educationally and socially backward communities. If the government wishes it could expedite the process to address all these issues, all it required was government’s will to do so!!

We are hopeful that the authorities and law makers display empathetic and positive approach to the plight of the nomads and without further procrastination begin addressing the numerous pending applications and files lying in various governmental offices. 

vssm દ્વારા વિચરતા પરિવારોના વણઉકલ્યા પ્રશ્નોની રજૂઆત લોકસંવાદ કાર્યક્રમમાં 

‘બનાસકાંઠા જિલ્લામાં રહેતા અને પ્લોટ વગરના તમામ કાંગસિયાઓનો સર્વે કરાવી દો અને તમામને પ્લોટ ફાળવી દો.’

દિયોદરમાં યોજાઈ ગયેલા લોકસંવોદ સેતુ કાર્યક્રમમાં રાંટીલાગામમાં રહેતા ભમરાભાઈ કાંગસિયા-ગવારિયા કે જેઓને પ્લોટની ફાળવણીનો હુકમ 2014માં મળ્યોછે પણ પ્લોટનો કબજો મળતો નથી. ગામના લોકો ભમરાજી તથા અન્ય વિચરતી જાતિના લોકોને પ્લોટનો કબજો આપવાનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. સંસ્થાગત રીતે અમે અને આ પરિવારોએ ઘણી રજૂઆતો કરી પણ કોઈ સાંભળતું નથી ના આ સંદર્ભે કાર્યવાહી થતી. કંટાળીને vssmના કાર્યકર નારણે ભમરાજીને લોકસંવાદ સેતુ કાર્યક્રમમાં પોતાને થઈ રહેલા અન્યાયની વાત કરવા કહ્યું અને તા. 1 એપ્રિલના રોજ મંત્રી શ્રી રમણભાઈ વોરાને ભમરાજીએ રજૂઆત કરી. 

ભમરાજીની રજૂઆતથી પ્રેરાઈને રમણભાઈએ ઉપરોક્ત વાક્યથી કલેકટર શ્રી ને બનાસકાંઠામાં રહેતા તમામ કાંગસિયાને પ્લોટ આપવાની સૂચના આપી. 

કાશ જેવી રીતે સૂચના અપાઈ એ પ્રમાણે સક્રિય રીતે કામ થતું હોય. વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિઓનો સમાવેશ સામાજિક અને શૈક્ષણીક રીતે પછાત જાતિઓમાં થાય છે. જેના મંત્રી રમણભાઈ પોતે છે. રમણભાઈને અમે આ સમુદાયોના કેટલાક પ્રશ્નો જેનો નિવેડો સરકાર ઈચ્છે તો ઝડપથી આવી શકે તે સંદર્ભે ગત અઠવાડિયે જ રજૂઆત કરી છે. આશા રાખીએ એમાં પણ હકારાત્મક કામ થાય..

બનાસકાંઠા જિલ્લામાં વિચરતી જાતિઓની પ્લોટ ફાળવણીની ઘણી દરખાસ્તો સંલગ્ન કચેરીમાં પડી છે તેમાં પણ હકારાત્મક કામ થાય અને લોકો જેનું સ્વપ્ન જોઈ રહ્યા છે તે પ્લોટ એમને ઝડપથી મળે. 

ફોટોમાં પ્લોટનો કબજો મેળવવાની રજૂઆત માટે આવેલા કાંગસિયા-ગવારિયા તથા અન્ય વિચરતી જાતિના લોકો જેઓએ પણ પ્લોટની માંગણી કરી છે છતાં હજુ સુધી પ્લોટ મળ્યા નથી અને બીજામાં રમણભાઈની સામે રજૂઆત કરી રહેલા ભમરાજી..