Water Management program takes place in Mojru Juna village of Banaskantha with exceptional support from the village

Mittal Patel with villgers at Mojaru Juna Water
Management site

A pond is not merely a vessel to hold water — it is a lifeline for countless living beings. Indeed, the underbelly of a village also remains alive and vibrant only when the pond is full. We all believed this before technology took hold of our lives. However, once we discovered an easy and accessible solution to extract water from underground, we began to overlook the importance of ponds.

However, since ponds are the very foundation of the ecosystem, we began several years ago, the work of restoring these vital village waterbodies — the heart of the community. So far, we have rejuvenated 376 ponds, which we refer to as *Jal Mandir* (Water Temples). Our goal is to restore 1,000 such *Jal Mandirs* in the coming years.

Mojaru is a beautiful village in the old Banaskantha district. There, we deepened the village pond with the support of the government’s Sujalam Sufalam scheme and the respected Shri Pratulbhai Shroff and the Dr. K.R. Shroff Foundation. In the next year or so, water from Maa Reva-Narmada is expected to reach this pond. Hence, we have prepared the pond to be capable of storing that water. The area’s MLA, Keshaji Chauhan, has made dedicated efforts to bring Reva’s waters to the region's ponds. To ensure that rainwater properly flows into the pond, we also thoroughly cleaned the water channels. We now hope for generous blessings from the rain gods.

Groundwater in the village has sunk to unimaginable depths. Borewells are no longer yielding sufficient water — because the aquifers are empty. When ponds fill, farmers will be able to irrigate directly from them. And when water seeps into the ground, the water table will rise again.

Our team members — Naranbhai, Jayeshbhai, Ratnabhai, Hareshbhai, Jorabhai, and others — remain actively involved in water and environmental initiatives, which makes this work possible. We take great pride in having such committed partners.

We extend heartfelt gratitude to the government and to Pratulbhai — it is thanks to their dedication that this mission has come to fruition. We invite everyone to join in this effort that is being carried out with the pure intent of collective well-being.

તળાવ પાણી ભરવાનું વાસણ માત્ર નથી પણ એ અનેક જીવોને ધબકતા રાખવાનું માધ્યમ. અલબત ગામનું પેટાળ પણ તળાવ પાણીથી ભરાયેલું રહે તો જ ચેતનવંતુ રહે. આ વાત ટેકનોલોજીએ આપણા જીવનમાં સ્થાન નહોતું લીધુ ત્યાં સુધી આપણે સૌ માનતા. પણ પેટાળમાંથી પાણી કાઢવાનો સરળ, હાથવગો ઉકેલ મળ્યો ને આપણે તળાવના મહત્વને ભૂલ્યા.

પણ તળા સમગ્ર જીવસૃષ્ટિનો આધાર એટલે અમે પાછલા કેટલાક વર્ષોથી ગામનું હૃદય એવા તળાવોના જીર્ણોદ્ધારનું કાર્ય આરંભ્યું.

376 તળાવ જેને અમે જલમંદિર કહીએ એનો જીર્ણોદ્ધાર અત્યાર સુધી કર્યો. આવનારા વર્ષોમાં 1000 જલમંદિરના જીર્ણોદ્ધારનો સંકલ્પ.

મોજરુ જુના બનાસકાંઠાનું મજાનું ગામ. ત્યાંનું તળાવ અમે સરકારની સુજલામ સુફલામ યોજના તેમજ અમારા આદરણીય શ્રી પ્રતુલભાઈ શ્રોફ ડો. કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનની મદદથી ઊંડુ કર્યું. આ તળાવમાં આવનારા એકાદ દોઢ વર્ષમાં મા રેવા- નર્મદાના નીર આવવાના છે. એટલે નીરને ધારણ કરી શકે એવું તળાવ કર્યું. આ વિસ્તારના ધારાસભ્ય કેશાજી ચૌહાણની મહેનત પોતાના વિસ્તારના તળાવોમાં મા રેવાના પાણી આવે તે માટે જબરી.

વરસાદી પાણી તળાવમાં બરાબર આવે તે માટે અમે આવરા પણ બરાબર સાફ કર્યા છે. મેઘરાજા મહેર કરશે એવી આશા છે.

ગામના ભૂગર્ભજળ કલ્પના ન કરી શકાય એટલા ઊંડા પહોંચ્યા છે. બોરવેલ યોગ્ય માત્રમાં પાણી નથી કાઢી રહ્યા કારણ તળ ખાલી છે. તળાવ ભરાશે તો ખેડૂતો તળાવમાંથી પણ પિયત કરી શકશે. ને પાણી પેટાળમાં જશે તો તળ પણ ઉપર આવશે.

અમારા કાર્યકરો નારણભાઈ, જયેશભાઈ, રત્નભાઈ, હરેશભાઈ, જોરાભાઈ વગેરે સૌ પાણી અને પર્યાવરણના કાર્યોમાં સતત સક્રિય છે એટલે આ કાર્ય થાય છે. આવા સાથીદારો સાથે હોવાનો ગર્વ.

બસ સૌનું ભલું થાય એવી શુભભાવનાથી થઈ રહેલા આ કાર્યમાં સૌ જોડાય તેવી શુભભાવના.

આભાર સરકાર તેમજ પ્રતુલભાઈનો એમની લાગણીથી જ આ કાર્ય સંપન્ન થયું

Mojru Juna Water Management Site

Lake after digging

Ongoing Lake digging

VSSM organized meeting with the village leaders from all villages for water management work...

Mittal Patel conducts meeting for water management in Lakhani

 It is estimated that more than 7,000 borewells have been abandoned in the Diyodar and Lakhani regions. Borewell technology has only emerged over the past 35–40 years. In these four decades, excessive water extraction has caused the water tables to drop drastically, leading to dried aquifers.

Since 2014, we have been engaged in water conservation efforts in North Gujarat. Now, even the government has become active in this matter—though it has become a necessity. Among the 150 districts in India facing severe water crises, Banaskantha is one, and Lakhani is part of that.

A workshop was organized with the village leaders from all villages in the Lakhani taluka under the guidance of Diyodar and Lakhani MLA Shri Keshaji Chauhan and through the collective efforts of VSSM (Vicharta Samuday Samarthan Manch).

During this meeting, the MLA formed committees in each village to carry out water-related work, and guidance was given to ensure the committees function effectively.

VSSM has constructed many ponds and check dams in the area. The local villagers have also agreed to raise water charges and clean and deepen all local reservoirs.

The construction of 'Jal Mandirs' (temples of water, or water bodies) is essential for future generations. If we don’t create a “bank of water” for them, what will they survive on? That is the critical question—hence the importance of water conservation efforts.

It was also stated in the workshop that in any village where people contribute ₹200,000 to ₹250,000 for the renovation of ponds and offer their tractors for the removal of soil, VSSM will contribute ₹350,000 for excavation work.

Water cannot be manufactured, so conserving it is crucial. The time has come to wake up and let go of selfish interests—otherwise, it may soon be too late.

દિયોદર અને લાખણી વિસ્તારમાં બંધ પડેલા બોરવેલની સંખ્યા 7000 થી વધારે હોવાનું તારણ છે. આમ તો બોરવેલની ટેકનોલોજી પાછલા પાંત્રીસ – ચાલીસ વર્ષમાં આવી. આ ચાલીસ વર્ષમાં અમાપ પાણી ઉલેચાયા એટલે તળ તૂટ્યા અને જળ ખૂટ્યા. અમે 2014 થી ઉત્તર ગુજરાતમાં જળસંચયના કાર્યો કરીએ. હવે તો સરકાર પણ આ બાબતે સક્રિય થઈ છે. જો કે થવું પડે એવી સ્થિતિ થઈ છે. ભારતના દોઢસો જિલ્લાઓ જેઓ જળ બાબતે ગંભીર સ્થિતિમાં છે એમાં બનાસકાંઠા એક છે. લાખણી પણ એમાંનો એક. 

લાખણી તાલુકામાં આવેલા તમામ ગામોના આગેવાનો સાથે એક કાર્યશાળા લાખણી અને દિયોદરના ધારાસભ્ય શ્રી કેશાજી ચૌહાણની નિશ્રામાં અને VSSM ના સહિયારા પ્રયાસથી આયોજીત થઈ. 

આ બેઠકમાં ગામે ગામ પાણીના કામો કરવા માટે કમીટીની રચના ધારાસભ્ય શ્રી દ્વારા કરવામાં આવી અને આ કમીટી સઘન કામ કરી શકે તે માટે માર્ગદર્શન પણ આપવામાં આવ્યું. 

આ વિસ્તારમાં vssm એ ઘણા તળાવો અને ગ્રામવનો કર્યા છે. આ કાર્ય માટે ગ્રામજનો પોતાની રીતે પણ જળકર ઉઘરાવી ગામના તમામ જળાશયોની સાફ સફાઈ તેમજ જળાશય ઊંડા કરવાનું કાર્ય કરે તે માટે પણ વાત કરવામાં આવી. 

જલમંદિરનું નિર્માણ ભાવી પેઢી માટે અગત્યનું છે. પાણીની બેંક જો ભાવી પેઢીને નહીં આપીએ તો ખાઈશું શું એ સવાલ છે. માટે જળસંચયના કાર્યો કરવા અગત્યના છે. જે ગામ જલમંદિર એટલે તળાવના નવીનીકરણ માટે બે થી અઢી લાખનો ફાળો એકત્રીત કરશે એને માટી ઉપાડવા માટે પોતાના ટ્રેક્ટર આપશે તે ગામોમાં VSSM પોતે સાડા ત્રણ લાખ ખોદકામ માટે આપશે એવી વાત પણ આ કાર્યશાળા દરમ્યાન કરવામાં આવી.

જળ બનાવી નથી શકાતું માટે એને બચાવવું અગત્યનું. હવે સ્વાર્થ મુકી જાગવાનો સમય આવી ગયો છે નહીં ખરેખર ઘણું મોડુ થઈ જશે.

MLA Shri Keshaji Chauhan addresses the villagers

Mittal Patel addresses the villagers from all villages of
Banaskantha district

VSSM organizes meeting in Lakhani Taluka of
Banaskantha district

VSSM’s efforts to deepen the lake at Bodal in Banaskantha received rainwater...

Mittal Patel visits Bodal lake

Raindrops get a sense of freedom from the clouds as they fall as rain on mother earth. Who doesn't like freedom ? Their freedom is temporary as we catch & confine them in our lakes.  We catch it for our benefit. It sounds a bit philosophical but it's nice.

We built lakes for our benefit. However, in this technological age the importance of lakes have reduced. In old days lakes/ponds were the heart of the village. All activities like bathing, washing clothes & vessels, water for animals etc used to take place at the lakes.

Then borewell came & water through pipes came into the tap of everyone's homes. Importance of lakes/ponds in the lives of people considerably reduced.

However to keep the water level from receding down lakes are important.

But we forgot the importance of lakes/ponds and today the water levels have fallen from 800feet to 12000feet.

We at VSSM have been actively enagaged in Banaskantha since 2016 to dredge, desilt lakes. Now in 2023 we have expanded our horizons to Patan, Mehsana & Sabarkantha areas. Lot of well wishers have been helping us in this activity but Shri Pratulbhai of. Shri K R Shroff Foundation have single handedly contributed towards the cost of 24 lakes. In fact we take pride in saying that we associated with Shri Pratulbhai in this task.

We dredged/desilted one lake with the help of villagers at Bodal in Banaskantha . Soon the rains arrived & in a very short time the lake got filled with water. Respected Ulhasbhai Paymaster contributed in desilting this lake. We are very much thankful to him for his very timely help.

It is our target to complete such 50 lakes in the year 2024. The society will help us in this noble cause.

વાદળ બંધન,

વરસાદ મુક્તિ..

ટીપાઓ વરસાદ થકી મુક્તિનો અનુભવ કરે.

મુક્તિ કોને ન ગમે? હરેક વ્યક્તિ મુક્તિ ઈચ્છે... છતાં બંધનો સાથે જીવવાનું..

ટીપાઓ વરસાદ રૃપે મુક્ત થયા પછી આપણે એને તળાવરૃપી બંધનમાં બાંધીએ.. આપણી સુખાકારી માટે આ કરીએ. વાત જરા ફીલોસોફીકલ લાગે.. પણ છે મજાની...

તળાવો બાંધવાનું માણસોએ પોતાની સુખાકારી માટે જ કર્યું.. ટેકનોલોજીના આ યુગમાં તળાવોનું મહત્વ ઘટ્યું. બાકી તળાવ ગામોનું હૃદય હોતા. નાહવાનું, કપડાં, વાસણ ધોવાનું, ઢોરને પાણી પીવાનું બધુંયે ત્યાં થતું. 

પછી બોરવેલ આવ્યા અને ઘરે ઘરે નળ પણ.. એટલે તળાવોનું અન્ય કામો માટેનું મહત્વ ઘટ્યું. પણ ભૂગર્ભજળની સપાટીને એકબંધ રાખવા એનું મહત્વ પાછુ એટલુ ને એટલું જ..

પણ આપણે તળાવની આ ભૂમિકા ભૂલ્યા. એટલે જ પાણીના તળ આજે 800 થી લઈને 12000 ફુટ સુધી પહોંચ્યા છે. 

અમે ભૂગર્ભજળ સાબદા થાય તે માટે તળાવો ઊંડા કરવાનું કરીયે. 2016 થી આ કાર્ય બનાસકાંઠાથી શરૃ કર્યું.  2023માં અમે પાટણ, મહેસાણા અને સાબરકાંઠામાં પણ આ કાર્ય વિસ્તાર્યું. ઘણા બધા સ્વજનોએ મદદ કરી પણ ડો.કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનના આદરણીય પ્રતુલભાઈએ એકલાએ 24 તળાવ કરવામાં સહયોગ કર્યો. આમ તો અમે સાથે રહીને આ તળાવો ગાળ્યા એમ કહેવું વધારે ઉચીત.

બનાસકાંઠાના બોડાલનું આ તળાવ. ગામલોકોની ભાગીદારીથી અમે ગાળ્યું ને મેઘરાજાની મહેર થકી એ સરસ ભરાયું. 

આદરણીય ઉલ્હાસભાઈ પે માસ્ટરે બોડાલનું તળાવ ગળાવવા માટે મદદ કરી. એ માટે તેમનો ઘણો ઘણો આભાર...

બસ આવતી સીઝન એટલે 2024માં 50 તળાવો ગાળવાનો લક્ષાંક છે. સમાજ સહયોગ કરશે તેવી આશા...

#MittalPatel #vssm #gujarat #bnaskantha #watermanagement #water #lakedeep #lakeside #village #villagelife #heartofvillage

Mittal Patel discusses water management

Bodal lake filled with rainwater

Mittal Patel with VSSM coordinators and other visits
Boddal watermanagement site

The lake VSSM helped deepen and filled up to the brim..

Mittal Patel visits the water-filled  Vadu lake 

“When it rains well, we head over to the banks of the lake in our village. Seeing the water-filled lake brings us a deep sense of relief!”

The residents of Sabarkantha’s Kanai village shared their sentiments.

Mahendi Ali, Habib Ali, Valikaka, and others are very aware of water-related issues in their village. The entire village is committed to the well-being of the lake, which is a rarity. With the help of respected Shri Krishnakant Mehta and Indira Mehta, we were instrumental in deepening the Vadu lake of this village.

In Kanai, one hits the stone layer 125 to 150 feet under the ground. But if the aquifers up to 150 feet get recharged, it would enable farmers to take two crops in a year. Water is also required for cattle rearing. The village well and borewell are the two primary sources of water. But these two will have water only if the lakes are filled with water.

We deepened one lake, but the village had made efforts to deepen its five lakes and link them too. The community has used its inherent wisdom to make use of available resources to conserve water efficiently.

I wonder why this village has not received media attention yet. Well, we have made a documentary on the water conservation efforts in Kanai village. It will be ready to air within ten days. The documentary highlights some fantastic work done by a very aware village community.

The lake VSSM  helped deepen and filled up to the brim; as a result, the 200 feet deep borewell has recharged. In fact, the water flows back from the borewell.

The filled-up lake is a sight to behold, and so is the well with water filled up to an arm’s length.

This year we have dredged three lakes in Sabarkantha and 40 lakes in Banaskantha. Next year we plan to deepen equal numbers in both these districts. I am sure the almighty will help us accomplish our goal

 "વરસાદ સરસ વરસે કે અમે અમારા ગામના તળાવે પહોંચી જઈએ. તળાવ ભરાયેલા જોઈને અમારા જીવને નિરાંત થાય..."આ વાત કરી સાબરકાંઠાના હીંમતનગરના કનાઈગામના લોકોએ.મહેંદીઅલી, હબીબઅલી, વલીકાકા વગેરે જેવા નાગરિકો પાણીને લઈને સખત જાગૃત. આમ તો તળાવની જબરજસ્ત ભૂખ હોય એવું આ ગામ. બહુ ઓછા ગામો પાણીને લઈને આવા જાગૃત હોય. અમે આ ગામનું વડુ તળાવ ઊંડુ કરવાનુ અમારા આદરણીય ક્રિષ્ણકાંત મહેતા અને ઈન્દિરા મહેતાની મદદથી કર્યું.

ગામના ભૂગર્ભમાં 125 થી 150 ફૂટે કાળો પથ્થર આવી જાય. આમ જમીનમાં 150 ફૂટ સુધીના સ્તર પાણીથી ભરેલા હોય તો ગામલોકો ખેતીમાં બે પાક લઈ શકે. વળી પશુપાલન માટે પાણી મળી રહે. ગામમાં કૂવા અને બોરવેલ ખેતી અને પશુપાલનનો મુખ્ય આધાર. વળી આ કુવા અને બોરવેલ ગામના તળાવો જો સરસ ભરાયેલા રહે તો જ પાણીવાળા રહે. 

અમે તળાવ ગાળ્યું. પણ ગામે સ્વયંમ ભૂ પણ પ્રયત્નો કરીને ગામના પાંચ તળાવો ઊંડા કર્યા વળી પાછા એ બધા લીંક કર્યા. પોતાની સૂઝબૂઝથી પાણીને લઈને આ ગામે ઉત્તમ કાર્ય કર્યું છે.મીડિયાના ધ્યાને આ ગામની વાત કેમ નથી આવી સવાલ છે, ખેર અમે એક આખી ડોક્યુમેન્ટ્રી કનાઈના જળસંચયના કાર્યોને લઈને બનાવી રહ્યા છીએ. દસેક દિવસમાં એ બધુ તમારી સામે મુકીશ. આ ડોક્યુમેન્ટ્રીમાં અદભૂત વાતો કરી છે.. કોઈ ગામ પાણી માટે આવું જાગૃત હોય એ જ મને તો નવાઈ લાગે છે.

અમે તળાવ ગાળ્યું ને એ સરસ ભરાયું. એના લીધે ગામના બોરવેલ જે 200 ફૂટ ઊંડા છે તે રીચાર્જ થયા. એક બોરવેલમાંથી તો પાણી બેક મારે. એટલે કે સ્વંયમભૂ બહાર નીકળે. આમ આખો બોરવેલ રીચાર્જ થઈ ગયો... 

મજાનું ગામ...અમે જે તળાવ ખોદ્યું એ ભરાયું એ તમે પણ જુઓ.. ને કુવા પણ હાથેથી પાણી લઈ શકાય એટલી હદે રીચાર્જ થયા. વધારે વાત ડોક્યુમેન્ટ્રીમાં કરીશું. 

આ વર્ષે સાબરકાંઠામાં ત્રણ તળાવ ગાળ્યા. બનાસકાંઠામાં 40 તળાવો ઊંડા કર્યા. આવતા વર્ષે સાબરકાંઠામાં પણ બનાસકાંઠામાં કરીએ એટલા તળાવ કરવાનો લક્ષાંત છે.. બસ ઈશ્વર આ મનોરથ પૂર્ણ કરાવે...

#MittalPatel #vssm #watermanagement

Mittal Patel with the residents of Kanai village visits
Vadu lake 

Residents of Kanai village sharing their sentiments with
Mittal Patel

VSSM now receives invites to work on the deepening of lakes with acceptance of all the pre-conditions VSSM puts forward...

Mittal Patel visit the village when
dredging work was underway

In life, it happens with people we have seldom met or never met, yet we form special bonds with them. As a result, we also exercise certain rights and agreements in such relationships. Our bond with Banaskantha is one such…

A few years ago, we embarked on the journey to build water shrines in Banaskatha. The rocky ride of the beginning is turning into a smooth path as the team of VSSM now receives invites to work on the deepening of lakes with acceptance of all the pre-conditions VSSM puts forward. They tell us we have the right to put forward our conditions. And this awakening only makes us happy.

The lake at Arnivada village had ceased to exist, with no sign of its being. It had chocked under the uncontrolled growth of gando-baval and layers of soil accumulation. No one could tell that the site was once a lake.

The village leaders sent us an invite and agreed to accept all the criteria for dredging the lake in partnership. We began removing the clogs and muck that had overwhelmed the lake’s existence (as seen in the attached image).

I had the opportunity to visit the village when the dredging work was underway. The community gave us a warm welcome and their wish to allocate space for planting trees, but the town could not reach a consensus on the matter. We will be waiting for them to come an agreement, hopefully soon! I wish for a day when the villages wake up to the call of the earth and do their bit to preserve nature. 

કેટલાક લોકોને ક્યારેક મળવાનું થયું હોય અથવા ક્યારેય મળ્યા જ નહોઈયે  છતાં તેમની સાથે એક અનોખો નાતો બંધાઈ જાય. જેના લીધે કેટલાક હક પણ મળી જાય...ને હક હોય ત્યાં લાગણી હોય એટલે વાતને માન્યતા પણ ઝટ મળે..

બનાસકાંઠા સાથે આવો જ નાતો બંધાઈ ગયો છે. જલમંદિરોના નિર્માણનું કાર્ય અમે આરંભ્યું. હવે તો ગામો સામેથી પોતાના ગામમાં આવવા આમંત્રણ આપે ને આમંત્રણની સાથે અમે કહીએ તે શરતો મંજૂર કરે. શરતો મૂકી શકવાનો હક આપે. એનાથી વધારે રાજી થવાય.

અરણીવાડાગામ જ્યાનું ગામ તળાવ બાવળોથી ભરેલું અને પુરાઈ જવાના આરે. થોડું સાહિતીક રીતે કહુ તો બિચારુ મૂંઝારા અનુભવતું. મૂંઝારા અનુભવે એ વ્યાજબી. એક તો ગાંડો બાવળ પરેશાન કરે ને બીજા માટીના તો થર પથરાયેલા. આમ અસલ સ્વરૃપ જ નહોતું.

ગામે કહેણ મોકલ્યું, માટી ઉપાડવાની શરત મંજૂરી કરી ને અમે તળાવના મૂંઝારા દૂર કરવાનું શરૃ કર્યું. એક ફેઝમાં ખોદાયેલું તળાવ જોઈ શકાય છે.

ગામમાં તળાવ ઊંડુ થતું હતું તે વખતે જવાનું થયું ત્યારે લોકોએ વહાલથી સ્વાગત તો કર્યું સાથે વૃક્ષો ઉછેરવા જગ્યા આપવા કહ્યું. ખેર પછી વૃક્ષો ઉછેરવા બાબતે ગામની સહમતી ન આવી. પણ સહમતી આવે એની વાટ.... 

આશા રાખુ પર્યાવરણ માટે દરેક ગામ જાગે ને પોતાના ભાગનું કરે.. 

#MittalPatel #vssm

The village leaders sent us an invite and agreed to
accept all the criteria for dredging the lake in partnership

We began removing the clogs and muck that had
overwhelmed the lake’s existence

Mittal Patel with the villagers at Arnivada
water management site

Lake after digging

Arnivada lake after digging

We have decided to launch the water conservation efforts to deepen lakes, wells and khet talavdi at Aambamahuda village...

Mittal Patel visits water management site in Sabarkantha

It has been a few years since we began water conservation efforts in Banaskantha. As of today, we have deepened 163 lakes. It is not just  Banaskantha that requires such interventions; with the depleted water tables, other districts also need intensive water conservation efforts. However, we have our limitations; hence, despite communities calling us to their regions, we cannot reach them.

Amidst all the requests and denials, we had the opportunity to meet respected Shri Pratulbhai Shroff, who invited us to initiate water harvesting and conservation efforts in Sabarkatha’s Poshina.

Shri Pratulbhai is the founder of Dr K. R. Shroff Foundation, an organisation working extensively in education. Poshina is the region where the organisation has been actively involved; we visit and survey the area to understand the ground realities to help us plan better interventions. Eventually, a collective visit to the region also happened.

Poshina is a prominent tribal town towards the east of Gujarat. Although the region receives good rains during the monsoon, sourcing even drinking water becomes challenging during summers. The villagers own agricultural land, but the water insufficiency means there is no means to earn a living during summers when the region becomes dry.

As we transverse through 5 villages, each village shared their water woes and the need to find a solution so that they do not have to escape to the cities. The population here is forced to migrate to urban areas in search of living during the summer months. If there is sufficient water, they can engage in dairy farming and earn a decent living.

We visited Aambamahuda, Tuta-bungalow, Tadhivedhi, Kajawas and Mathasara to have meetings with the village community. We also surveyed the areas capable of holding water. 

We have decided to launch the water conservation efforts to deepen lakes, wells and khet talavdi at Aambamahuda village. We also plan to rope in government support in these efforts.

Thank you, Pratulbhai, for inviting and supporting such efforts for a new region. I am hopeful that our collective efforts will have a more significant impact!!

બનાસકાંઠામાં જળસંચયના કાર્યો અમે ઘણા વખતથી કરીએ 163 તળાવો અમે અત્યાર સુધી ઊંડા કર્યા. બસ આ કાર્યો જોઈને અન્ય જિલ્લામાં વસતા ને પાણીના મહત્વને સમજતા લોકો અમારા વિસ્તારમાં પણ જળસંચયનું કાર્ય કરોનું કહે પણ અમારી મર્યાદાના લીધે એ થતું નહોતું.

આવામાં એક દિવસ અચાનક આદરણીય શ્રી પ્રતુલભાઈ શ્રોફને મળવાનું થયું ને એમણે સાબરકાઠાના પોશીના વિસ્તારમાં જળસંચયના કાર્યો કરવા માટે આમંત્રણ આપ્યું. 

પ્રતુલભાઈ ડો.કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક. શિક્ષણ ક્ષેત્રે એમની સંસ્થા ખુબ કાર્ય કરે. પોશીના વિસ્તારમાં પણ એમનું ઘણું કાર્ય. પોશીના વિસ્તારને સમજી ત્યાં શું કરવું તે નક્કી કરીશુંનું  અમે કહ્યું ને પછી પોશીના એમની ને અમારી ટીમ સાથે જવાનું થયું. 

આદિવાસી વિસ્તાર વરસાદ સારો પડે. લોકો પાસે ખેતીલાયક જમીનો પણ ખરી પણ ચોમાસા અને શિયાળામાં પાણી મળે જ્યારે ઉનાળામાં આખો વિસ્તાર સુક્કો ભઠ્ઠ. પીવાનું પાણી મેળવવાય સાંસા.

અમે લગભગ પાંચ ગામો ફર્યા ને દરેક ગામના લોકોએ પાણીની સમસ્યાનું સમાધાન થાય તો અમારે શહેરમાં નાહવું ન પડે એવું કહ્યું. 

શહેરમાં નાહવાનું રોજગાર અર્થે થાય. પણ પાણીની યોગ્ય વ્યવસ્થા થાય તો પશુપાલન પણ સારો વિક્લપ બની શકે ને લોકોને પોતાનું વહાલું વતન છોડવું ન પડે એવું પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ જણાયું.

અમે આંબામહુડા, ટુટા-બંગ્લો, ટાઢીવેડી,કાજાવાસ, મથાસરા ગામમાં ગ્રામજનો સાથે બેઠક કરી ને ગામમાં પાણીનો સંગ્રહ ક્યાં થઈ શકે તે વિસ્તાર જોયો.

મુલાકાત લીધેલા બધા ગામોમાંથી આંબામહુડામાં તળાવ ઊંડા કરવાથી લઈને, કૂવા ગાળવાનું, ખેતતલાવડી બનાવવાનું કાર્ય હાથ પર લેશું.

આ સિવાય તળાવના કાર્યો સઘન થાય એ માટે સરકારને પણ સાથે જોડીશું. 

આભાર પ્રતુલભાઈ એક નવા વિસ્તારમાં કાર્ય કરવા કહેણ મોકલવા. સાથે રહી સરસ કરીશું એ નક્કી...

#vssm #mittalpatel #watermanagement

Mittal Patel meets Shri Pratulbhai Shah and Others for
Water Management

Mittal Patel discusses water managemnet with 
village community

Mittal Patel with Shri Pratulbhai Shah who invited
us to initiate water harvesting and conservation efforts
 in Sabarkatha’s Poshina.

We also surveyed the areas capable of holding water. 

Selfless attitude towards nature seen in the people of Asodar...

Mittal Patel meets Padmabhai and Lalabhai at the banks of
the lake

To understand the kind of  progress and change selfless leaders at the realm can bring in, one should  pay a  visit Tharad’s Aasodar village. 

There have been some vested interest groups brewing up after we decided to link up our lake deepening works with Sujalam Suflam scheme by the government. A large number of VSSM well-wishers are donating for this initiative, we felt the government support will reduce the pressure on donations. 

Asodar WaterManagement site

Never has anyone asked for any favours in return or money from us in the past. However, when leadership in some villages got the sense that we will be working in partnership with the government “what is in for us?” they asked without any qualms. 

This attitude brought in shock and sadness. 

Ongoing lake deepening work

 Amidst this, Padmabhai from Asodar came forward, called in the village and told them firmly that the conservation efforts were for our benefit and not the organisation. VSSM is not gaining any financial rewards to form this work. “We have to bring in the tractors,” he shouted and everyone listened to him. 

 I was thrilled at the sight of countless tractors lined up at the site when I reached Asodar. As seen in the image, Padmabhai and Lalabhai met me at the banks of the lake. And all this is the result of the tenacious efforts Shardaben and Naran have poured in. 

નિસ્વાર્થ માણસો જ્યાં બેઠા હોય ત્યાં કાર્યો કેવા રૃડા થાય એનું ઉદાહરણ થરાદનું આસોદર ગામ

સરકારની સુજલામ સુફલામ યોજના અને સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા સ્નેહીજનોની મદદથી તળાવ ગાળવાનું અમે નક્કી કર્યું કે, ગામોમાં રહેતા કેટલાકના સ્વાર્થ જાગ્રત થયા.

VSSM દ્વારા જળસંચયના કામો થતા એમાં કોઈ દિવસ કોઈએ અમારી પાસે પૈસોય માંગ્યો નહીં. પણ અમુક ગામોમાં જેવી ખબર પડી કે આ વખતે તળાવો સરકારની સહભાગીતાથી કરવાના છીએ એટલે તુરત બર્શમ થઈને અમારુ શું? એવું કેટલાકે કહ્યું.

દુઃખ થાય આવું સાંભળીએ ત્યારે..

ખેર આવામાં આસોદરમાં રહેતા પદમાભાઈ જેવા માણસો આગળ આવ્યા જેમણે આખા ગામને એક કર્યું અને આ કામ તો આપણા હીતનું છે. સંસ્થાનો આમાં કોઈ સવારથ નથી. આપણે ટ્રેક્ટર આપવા પડશે એવું મોટી બૂમ પાડી એમણે કહ્યું ને ગામે એમની વાત માન્ય રાખી.

હું આસોદર પહોંચી તો અધધધ કહી શકાય એટલા ટ્રેક્ટર જોઈને જ મજા પડી. પદમાભાઈ અને લાલાભાઈ તળાવની પાળે મને મળ્યા. જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે..

અમારા કાર્યકર શારદાબહેન અને નારણની આમાં ભારે જહેમત..

‘A stitch in time saves nine!!’

Mittal Patel visits water management site

 VSSM’s Participatory Water Management campaign was launched to put this phrase into practice. The initiative was launched Banaskantha where the groundwater tables have gone alarmingly low. It all began with deepening of the village lakes. Until last year we have deepened 87 lakes in partnership with the village community.

Watermanagement site

This year too we have planned to continue with our efforts.  Kadol and Vadama have taken the lead and I was here recently to monitor the ongoing works. The enthusiasm with which the community has taken part in contributing their bit was encouraging to watch,

Mittal Patel discusses Watermanagement with the villagers

 The partnership is tricky yet mandatory. VSSM provides JCB expenses, the village takes the responsibility of ferrying the excavated soil and the entire community while also contributing to cash. The amount collected in cash will be eventually used for up-keeping of the common water resources.

As a result of our previous experiences, we plan to be stricter with the enforcement of these pre-conditions and do not intend to commence work where ever the contributions haven’t poured in.  Also do note that amount collected in the contribution is not managed by VSSM but the water committee that is formed to work on the water issues in the village. Why do we insist on contribution?

Lake deepening work

“Until how long should we depend on somebody else worry about what is ours, our water, our land, our resources. How long should one wait for the government to come and help or an organisation to come and do the needful? We need to take responsibility for common property resources that exist for our collective benefit. If one has contributed he or she will ask questions and show concern for it’s up-keeping. One will question if someone is encroaching over it or drawing water without permission.” It is to raise this kind of awareness that we have initiate strict enforcement of the contribution norm as well. And Vada, Khorda and Kuvaarva have contributed willingly towards the water corpus in their village. Hope we have similar experiences throughout the year!!!

પાણી પહેલાં પાળ બાંધીએ..

આ કહેવતને ચરિતાર્થ કરવાનું અમે નક્કી કર્યું અને ખરા અર્થમાં વરસાદી પાણીને બચાવવા અમે જળસંચય અભીયાન આરંભ્યું.

બનાસકાંઠામાં જ્યાં ભૂગર્ભજળની સ્થિતિ ખરાબ છે તે વિસ્તારોમાં તળાવો ઊંડા કરવાનું કાર્ય અમે આરંભ્યું.

87 તળાવો ગયા વર્ષ સુધી ઊંડા કર્યા આ વર્ષે પણ લોકભાગીદારી થકી તળાવો કરવાનું નક્કી કર્યું. ખડોલ, વડામાં તળાવ ઊંડા થઈ રહ્યા છે. જેને જોવા માટે જવાનું થયું. ગામનો ઉત્સાહ અને ભાગીદારી જોઈને રાજી થવાયું.

તળાવ ગાળવા માટેની ભાગીદારી જરા નોખી છે. સંસ્થા જેસીબીનો ખર્ચ કરે, માટી ઉપાડવાનું ગામના શીરે એ ઉપરાંત ગામલોકોએ ફાળો એકત્રીત કરવાનો.

આ ફાળો અમે તળાવો ગાળવામાં ઉપયોગમાં લઈશું.

આ વર્ષે થોડા કડક થયા છીએ ફાળો નહીં તો કામ નહીં. હા આ ફાળોનો વહીવટ અમે નથી કરતા તેની ખાસ નોંધ લેજો. ગામમાં પાણી સમિતિ બને અને એ વહીવટ કરે. પણ ફાળો તો જોઈએ જ...

ફાળા પાછળનો હાર્દ જરા સમજીએ.. મારા મતે ક્યાં સુધી કોઈ આવીને આપણા ગામના તળાવ ઊંડા કરે કે સરકાર કરે એની રાહ જોવાની?

આપણી ભાગીદારી નહીં હોય તો આપણે તળાવની ચિંતા કરવાનું નહીં કરીએ..

તમે પાંચ રૃપિયા તળાવ માટે આપ્યા હશે તો કાલે કોઈ તળાવમાં દબાણ કરશે તો તમે કહેશો ભાઈ રહેવા દે...

એટલે થોડા કડક શબ્દો સાથે જનભાગીદારી થકી આ કાર્ય કરવાનું આરંભ્યું છે.

વડા, ખોરડા અને કુંવારવાએ તો રાજી થઈને જનભાગાદીરીથી આ કાર્ય આરંભ્યું તમે ક્યારે સજ્જ થશો?

#vssm #gujarat #banaskantha #MittalPatel

#participatorywatermanagement #savewater

#saveearth #nomadic #denotified #climatechange

#environment #lake #water #જળસંચય #પાણીબચાવો

#પર્યાવરણબચાવો #લોકભાગીદારી #વિચરતા #વિમુક્ત

Makhanu village shows awareness towards environment conservation by tree plantation...

Mittal Patel with Makhanu village sarpanch and his team
geared up for the tree plantation drive

“Ben, we shall not only plant trees, but also create a nursery for plants.  We already have a person assigned with the responsibility of raising and caring for the trees. . Along with the trees we will raise 400-500 saplings for the plantation drive next year. This way we can plant trees over the land where the  gando baval  rules these days. The village wasteland will transform to green from the arid it is right now.”

Mittal Patel with Ashokbhai and Narsinhkaka our tree
guardian

Bhanabhai, sarpanch of Makhanu village was quite confident that this shall happen, “ It is not easy to carry our development related tasks these days. But the entire Makhanu Panchayat will stand besides us. Our Panchayat team is extremely strong and determined and we have the cooperation of our members.”

Makhanu lake after digging

Bhanabhai’s narration on the village dynamics is absolutely true. There are Sarpanch who would go beyond their responsibility to get the work done, they would also never hesitate to spend their own money towards public works  while there are others who can be extremely selfish too.  It was because of  the leadership of Makhanu that we could get two lakes deepened from the contribution of the villagers while the third one deepened with government support.

The village  collectively decided to appoint Narsinhbhai as the caretaker for the trees, from 15th May onwards he will start preparing the soil and plantation beds for the upcoming tree plantation drive.

Bhanabhai and others have agreed to take up the responsibility of monitoring and driving the effort.

In the pictures – The lake that was flat and filled up after we deepened, the Makahnu Sarpanch and his team geared up for the plantation drive, Narsinh kaka our tree guardian and Ashokbhai.

'બેન આ ફેરા ઝાડખા વાવશું ઈની હારો હાર નર્સરીયે કરશું. ઝાડખાની હાચવણી હાતર મોણસ તો રાખેલો જ હ. આ ઝાડખા હારોહાર બહો પાંનસો રોપા ઉસરે તો આવતા ચોમાસે ગોમના ચરામાં થેલા બાવળિયા કાઢીન તો આ રોપા રોપીએ તો ઘણી લીલોતરી થઈ જાય...'

મખાણું ગામના સરપંચ ભાણાભાઈ આ કામ થશે એવા ભરોષા સાથે આ વાત કરી રહ્યા હતા..

એમણે કહ્યું,

'પંચાયતના બધા સભ્યો આપણા કોમમાં આપણી હારો હાર ઊભા રેસે. અમાર સભ્યોની ટીમ મજબૂત હ. સભ્યોના સાથ સહકાર ઘણો હ નકર ગોમમાં વિકાસના કોમો કરવા આજ હેલા નહીં.'

ભાણાભાઈની વાત સો ટકા સાચી. કેટલાક ગામોમાં સરપંચ બહુ ઉત્સાહી પોતાના ઘરના પૈસા કાઢીને કામ કરે એવા તો કેટલાક સખત સ્વાર્થી...

ખેર મખાણુંની આવી મજબૂત ટીમના લીધે અમે ગામમાં બે તળાવો ગ્રામજનો અને એક તળાવમાં સરકારની મદદ લઈને ઊંડા કરી શક્યા.

ગામના નરસીહભાઈને પંચાયતના તમામ સભ્યોએ મળીને ઝાડની જાળવણી માટે સેવક સહાય સાથે નિયુક્ત કર્યા.

આગામી 15મેથી જ્યાં ઝાડ વાવવાના છે તે જગ્યા ફરતે વાડ કરવાનું નરસીહભાઈ શરૃ કરશે.

ભાણાભાઈ અને પંચાયતના અન્ય સભ્યોએ આ ઝાડની દેખરેખની જવાબદારી સ્વીકારી.

ફોટોમાં જ્યાં પહેલા નામનું જ તળાવ હતું તે તળાવ જે અમે ઊંડું કર્યું...

તથા વનીકરણ માટે સજ્જ મખાણું સરપંચની આગેવાનીમાં પંતાયતની ટીમ, 

અશોકભાઈ તથા ઝાડની માવજત કરવાની જેમને જવાબદારી સોંપી છે તે નરસીંહકાકા.

#VSSM #MittalPatel #VSSMMittalPatel #environmentconservation #watermanagement #lakedisilting #lake #lakeexcavation