More Than a Ration Kit — VSSM’s Support for a Mother and Son...

Mittal Patel meets Anitaba and Valibhai

We reached a settlement in Adesar, in the Vagad region of Kutch.Right in the middle of an open plot stood a small shed. In front of it, a man was tied to an iron peg. Usually, cattle are tied to such pegs. But here, a human being was tied to one with an iron chain.

He looked to be around forty to forty-five years old.I stopped in my tracks when I saw the sight.

Before I could say anything, the man saw me and became frightened. He began shouting loudly and desperately tried to free himself from the peg, as though he wanted to run away. There was fear in his eyes.I softly said, “We will not come near you. Please don’t be afraid.”

His mother was sitting close to him. When she saw us, she stood up, came towards us and welcomed us.

I pointed towards the man tied to the peg and asked, “This…?”She said, “That is my son, Vali. He has a mental illness, Ben. Sometimes he walks away somewhere and I have no idea where to find him. And if he hugs someone in the village or grabs someone, people beat him. I cannot bear to see all this.”

She paused for a moment and then continued,“He is the breath of my life. God may have given me a son who is mentally unwell, but he is still my son. When I see him, I feel happy. So I keep him where I can see him.”I did not know what to say.

I asked her, “Ba, what if we place Valibhai in a care home or shelter?”She immediately replied,“As long as I am alive, I will never send him to a shelter. Will strangers care for him the way I do? After I am gone, God will decide what happens to him. But as long as I am here, I will not send him away.”

She then looked at her son.Valibhai remained tied to the iron peg.He had to relieve himself, urinate, drink water and eat—all while tied there. Anitaba would care for him and even clean him when he soiled himself.

The heat of Adesar is difficult even to imagine. During summer, temperatures in Kutch can rise to 45–50°C.I could not stop thinking: A human being spends the entire day tied to a peg inside this little shed, in such unbearable heat.I asked Ba, “What do you need?”She replied,“The ration you send us every month, by the grace of Mataji, has brought us so much peace. He eats two and a half rotlas in one meal. Earlier, I would wander here and there, begging for pieces of rotla so that I could feed him. Whatever remained, I would eat. But now I have some relief.

“Look, even my health has improved. Otherwise, I used to become weak and exhausted going out to beg. I had become so tired.”Listening to her, I realised how precious even such a small amount of support can be for someone.I asked her, “Ba, is there anything else we can do for you?”She folded her hands and said,“No, child. God has given me more than enough.”What a contented soul.And yet, Shankarbhai and I began thinking about building a small home for Ba—a single room, a little verandah in front, and a house with a toilet and bathroom. Such a home could bring her a great deal of comfort and peace.We will build the house.But as we sat in Ahmedabad, thinking about this family we had seen in a small corner of Adesar, another thought troubled us.If we could reach this family from so far away and do whatever little we could, why could the administration not reach them?

I asked Ba, “Do you receive any assistance from the government? An old-age pension or any other support?”She replied,“We don’t receive anything.”Once again, I was left speechless.There are so many helpless elderly people like Anitaba for whom even a small amount of government assistance could make their daily lives a little easier. But they cannot reach the system, and the system does not reach them.There are numerous government schemes designed to support families in need. Yet sometimes, the distance between a scheme and the person who needs it is not measured in kilometres.

It feels like the distance of an entire lifetime.In Adesar, Kutch, I met a mother who said more than ten times during the hour I spent with her:“As long as I live, I will never let him suffer.”

Valibhai may be struggling with a severe mental health condition, and his life may be filled with suffering.Some may consider him unfortunate.

But when it comes to having a mother like Anitaba, he is truly blessed.

કચ્છાના વાગડના આડેસરની એક વસાહતમાં અમે પહોંચ્યા. ખુલ્લા પ્લોટની બરાબર વચમાં એક છાપરું. આ છાપરાની આગળ એક લોખંડના ખીલે એક માણસને બાંધ્યો હતો. સામાન્ય રીતે ખીલે ઢોર બાંધવામાં આવે, પણ આ ખીલે માણસને લોખંડની સાંકળથી બાંધેલો હતો. એમની ઉંમર હશે ચાલીસ-પિસ્તાળીસની પણ આ દૃશ્ય જોઈને હું આમ થંભી ગઈ.

હું કશું બોલું એ પહેલા એ વ્યક્તિ મને જોઈને ગભરાઈ ગયા ને ડરના માર્યા જોરજોરથી બૂમો પાડી આમ ખીલેથી પોતાની જાતને છોડાવી ભાગવાની કોશીશ કરતા હોય એમ કરવા વાગ્યા. એમની આંખોમાં ભય હતો. મે ધીમેથી કહ્યું, “અમે તમારી પાસે નહીં આવીએ. તમે ડરશો નહીં”

આ ભાઈની નજીક એમના બા બેઠા હતા. એ અમને જોઈને ઊભા થઈને અમારી પાસે આવ્યા ને આવકાર આવ્યો. મે ખીલે બાંધેલા ભાઈ તરફ આંગળી કરીને, “આ...” બાએ કહ્યું, મારો દીકરો વલી. એને મગજ નથી બેન... ક્યારેક ચાલતો ચાલતો ક્યાંક વઈ જાય તો હું એને ક્યાં હોધુ? પાછુ ગામમાં કોઈને બથ ભરી લે કે કોઈને પકડી લે તો લોકો એને મારે. મારાથી આ બધુ જોયુ ન જાય.”

આટલુ કહી બા થોડું અટક્યા ને પાછુ કહ્યું, “મારા હાહ(શ્વાસ)નો ધૂંટિયો છે. ભગવાને ભલે ગાંડો ઘેલો દીધો પણ મારો દીકરો છે. એને જોવું ને હું રાજી થાવું. એટલે મારી નજર હામે હારો.”મને સમજાતું નહોતું કે શું કહું.

મેં કહ્યું, “બા, આપણે વલીભાઈને કોઈ આશ્રમમાં મૂકી દઈએ તો?”બા તરત બોલ્યાં, “હું જ્યાં સુધી જીવતી છું ત્યાં સુધી એને આશ્રમમાં નહીં મૂકું. મારી જેમ પારકા એની ચાકરી કરશે? હું ન હોવું ત્યારે ભગવાન એનું જે કરવું હોય એ કરે પણ મારી હાજરીમાં નહીં.” આટલું કહીને બાએ પોતાના દીકરા સામે જોયું.વલીભાઈ ખીલે બંધાયેલા હતા. તેઓને ઝાડો પેશાબ, પાણી, જમવાનું બધુ અનીતાબા ખીલે જ કરાવે. અનીતાબા દિકરાનું મેલુ ઉપાડવાનું પણ કરે.આડેસરનો તાપ વિચારમાત્રથી અનુકંપા થઈ જાય. કચ્છની ઉનાળાની ગરમી પિસ્તાળીસ-પચાસ ડિગ્રી સુધી પહોંચી જાય. મનમાં વિચાર આવ્યો, આવા તાપમાં આ છાપરાની અંદર એક માણસ આખો દિવસ ખીલે બંધાઈને રહે.મેં બાને પૂછ્યું, “બા, તમને શું જોઈએ?”

તેમણે કહ્યું, “તમે દર મહિને રાશન પહોંચાડો છો તે  માતાજીની પ્રતાપે અમને ઘણી શાંતિ છે.   એ એક ટંકે અઢી રોટલા ખાઈ જાય. પહેલાં બટકુ રોટલા માટે અહીંયા તઈયાં રઝળતી ને માંગી લાવી એને ખવડાવતી. પછી જે વધે એ હું ખાતી. પણ હવે હાશ છે. આ જુઓ મારું શરીર પણ સારું થયું નકર  હાલક ડોલક થતી માંગવા જતી. આમ થાકી ગઈ’તી.” નાનકડી મદદ એમના માટે કેવી મહામૂલી એ એમની વાત સાંભળીને લાગ્યું.

મેં બાને કહ્યું, “બા, બીજું કંઈ કરી શકાય?” બાએ બે હાથ જોડી ના બાપા ના ભગવાને જેટલું આપ્યું એ ઘણું. કેવો સંતોષી જીવ.પણ આ બધામાં શંકરભાઈ અને મારા મનમાં બાનું નાનું ઘર બનાવી આપવાનો વિચાર આવ્યો.. એક ઓરડો, આગળ નાની ઓસરી અને સાથે શૌચાલય-બાથરૂમવાળુ ઘર થાય તો બાને ઘણી નિરાંત થાય.

અમે ઘર બાંધવાનું કરીશું. પણ એક વિચાર અમને અમદાવાદમાં દૂર બેઠા આડેસરના એક ખૂણે બેઠેલો આ પરિવાર દેખાયો ને અમારાથી થતી શક્ય મદદ અમે તેમના સુધી પહોંચાડી તો વહીવટીતંત્ર આ પરિવાર પાસે કેમ ન પહોંચ્યું?મેં બાને પૂછ્યું, “સરકાર તરફથી કોઈ સહાય મળે છે? વૃદ્ધ પેન્શન કે બીજી કોઈ મદદ?”

બા બોલ્યાં, “કશું નથી મળતું.”હું ફરી શૂન્ય થઈ ગઈ. અનિતાબા જેવા કેટલાય નિરાધાર વૃદ્ધો છે જેમને સરકાર તરફથી નાનકડી રકમ મળે તો પણ એમના દાડા ટૂંકા થાય. પણ તેમની પહોંચ તંત્ર સુધી નથી ને તંત્રની એમના સુધી નથી.અનેક સરકારની યોજનાઓ આવા જરૃરિયાત મંદ પરિવારો માટે કાર્યરત પણ ક્યારેક યોજના અને જરૂરિયાતમંદ માણસ વચ્ચેનું અંતર કિલોમીટરનું નહીં પણ જાણે આખા જીવનનું હોય એવું લાગે.

કચ્છના આડેસરમાં મને એક મા મળી. જેણે દસ કરતા વધુ વખત “હું જીવું ત્યાં સુધી એને દુઃખી નહીં થવા દઉં.”નું મારી એ કલાકની હાજરીમાં કહ્યું.વલીભાઈની માનસિક અવસ્થા ખરાબ. એમની પીડા તકલીફ દાયક. કોઈને એ કમનસીબ લાગે પણ માની બાબતમાં એ કિસ્મતવાળા.

The current living condition of Anitaba and Valibhai

Valibhai is struggling with mental health

Anitaba is grateful to Mittal Patel as she receives ration kit
every month 

A Little Light in Teja Bapa’s Eyes with the help from VSSM...

Mittal Patel meets Tejabapa and Devima

Teja Bapa… His name carries the word teja, meaning light, yet there is hardly any light left in his eyes.

His wife, Devima, too, can no longer stand upright.Old age is difficult for everyone. But when there is someone at home to care for you and ask how you are doing, getting through old age becomes a little easier. Without that support, every day can be painful—watching your blurred vision, trembling hands and aching, unsteady legs.

Teja Bapa and Devima live in Shiravandh, in Lodhrani village of the Vagad region of Kutch.They spent their entire lives working as daily-wage labourers. Whatever they earned was used to run the household. They lived on a simple principle: earn today, eat today.

When your life depends on daily wages, how can you possibly save for the future?But now, Ba and Dada have grown old. Their bodies no longer support them as they once did, and without someone to depend on, living each day has become difficult.For the past three years, under VSSM’s Mavjat Programme, we have been regularly providing ration to around 800 needy families like that of Teja Bapa and Devima.

 During our recent visit to Vagad, our field worker Shankarbhai took us especially to meet Teja Bapa. Seeing the condition of his eyes, we decided to take him to a doctor. Perhaps treatment could help bring a little light back into his eyes.Teja Bapa says,“God sent you to us. Now we have peace of mind about our food. I cannot eat rotla anymore, but with the rice and dal you send, I cook rice and dal and eat. That gives me some relief.”Hearing this made us happy.What greater blessing can there be than becoming an instrument in bringing a little light into someone’s life?Teja Bapa used to receive an old-age pension. But because his fingerprints can no longer be detected due to his age, he has stopped receiving his pension.

The difficulties created by technology and authentication systems for elderly people like him are something that truly needs to be addressed within the government system.You too can support the Mavjat Programme.If God has given you the means, you can become a Mavjatar—the guardian of an elderly person in need.₹1,650 a month may not seem like a very large amount.But it can help safeguard the life of a Ba or Dada.All it takes is a willingness to become an instrument of care.

તેજા બાપા... નામમાં જાણે તેજ પણ તેમની આંખોમાં તેજ રહ્યું નથી. એમના પત્ની દેવીમા પણ સીધા ઊભા રહી શકતા નથી.

ઘડપણ આમ તો અણગમતું પણ ઘરમાં ચાકરી કરનાર, કોઈ પુછનાર હોય તો કાઢવું સહેલું નહીં તો આંખોની ઝાંખ ને થરથરતા હાથ ને રાંટા પડતા પગની પીડાઓને જોઈને રોજ દુઃખી થવાનું.કચ્છના વાગડ પ્રદેશના લોદ્રાણી ગામની શીરાવાંઢમાં આ પતિ પત્ની રહે.  જીવનભર મજૂરી કરી. જે મળ્યું એમાં ઘર ચલાવ્યું. રોજનું કમાઈને રોજ ખાવાનું. આવામાં મજૂરી પર નભનારા માણસો ભવિષ્ય માટે બચત ક્યાંથી કરી શકે?

પણ બા દાદાની હવે ઉંમર વધી. શરીર પહેલાં જેવું સાથ આપતું નથી ને આવામાં કોઈના આધાર વિના જીવન ચલાવવું મુશ્કેલ પડે.છેલ્લાં ત્રણ વર્ષથી VSSMના માવજત કાર્યક્રમ અંતર્ગત અમે તેજા બાપા અને દેવીમાં જેવા 800 જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને નિયમિત રાશન પહોંચાડીયે.હમણાં વાગડની મુલાકાત દરમિયાન અમારા કાર્યકર શંકરભાઈ ખાસ તેજા બાપાને મળવા લઈ ગયા. તેમની આંખોની સ્થિતિ જોઈને દવાખાને લઈ જવાનું નક્કી કર્યું, કદાચ કોઈ સારવારથી તેમની આંખોમાં ફરી થોડું અજવાળું આવે.

તેજા બાપા કહે છે, “ભગવાને તમને અમારા સુધી મોકલ્યા. હવે અમને ખાવા-પીવાની નિરાંત છે. હું તો કંઈ રોટલા ખાઈ નથી શકતો પણ તમે ચોખા, દાળ મોકલો એમાંથી ભાત રાંધું, દાળ બનાવું અને ખાઉં છું. એનાથી મને થોડી રાહત છે.”આ સાંભળીએ સારુ લાગ્યું. કોઈના જીવનમાં થોડું અજવાળું પાથરવામાં નિમિત્ત બનવું એનાથી મોટુ સદભાગ્ય શું હોઈ શકે?

તેજા બાપાને વૃદ્ધ પેન્શન મળતું પણ ઉંમરના કારણે ફિંગરપ્રિન્ટ નથી આવતી એટલે પેન્શન નથી મળતું. સરકારની વ્યવસ્થામાં આવા વૃદ્ધો માટે ટેકનોલોજીના કારણે ઊભી થતી આ મુશ્કેલીઓ અંગે ખરેખર વિચારવાની જરૂર.તમે પણ માવજત કાર્યક્રમ અંતર્ગત મદદરૃપ થઈ શકો. ઈશ્વરે ક્ષમતા આપી હોય તો એક માવતરના પાલક પણ બની શકાય. માસીક 1650 બહુ મોટી રકમ નથી. પણ એનાથી એક દાદા કે બાનું જીવન સચવાઈ જાય.

બસ નિમિત્ત બનવા આહવાન...

Tejabapa and Devima receives monthly ration kit fromVSSM

VSSM meets Devima and Tejebapa in Vagad village of
Kutch

The current living condition of Tejabapa and Devima

Renukaba’s Gratitude: A Little Support, A Big Heart — VSSM

Mittal Patel meets Renukaba

The buffaloes had gone into the pond to drink water, but they would not come out. Renukaba’s son stepped into the water to bring them out. His efforts helped the buffaloes come out safely, but her son never came out.

With a heavy heart, Renukaba from Vagad in Kutch told us this story.While speaking about Renukaba, our field worker Shankarbhai said to me, “Ben, our Renukaba is insisting that she wants to meet you. Let us go and meet her.”

As part of our work, we travel to many remote areas, and along the way, there is often someone who wishes to meet us. Some simply want to see us, while others want to share something from their lives. I assumed Renukaba too must have something to tell us—or perhaps she simply wanted to meet me.

Renukaba lives in Balasar village in Vagad. At the end of a narrow lane stood a small house built under a government housing scheme. In front of it was a simple tin shed. Renukaba was sitting there beside the traditional stove, dressed in black clothes. She belongs to the Maldhari community, and her attire reflected her way of life. Her husband, Ghanabha, was sitting beside her on a cot.

Our field worker Shankarbhai has been visiting her regularly for the past three years to deliver ration, so she knows him well.Pointing towards me, Shankarbhai said, “Ba, you used to tell me to bring Ben to meet you, didn’t you? So I have brought her today.”Ba looked at me and said, “I kept telling Shankarbhai, ‘Bring Ben here at least once.’”She then held my hand and made me sit beside her.I asked her, “Why were you remembering me so much? Did you need something?”

She replied, “I wanted to see you. I didn’t need anything else.”I was surprised.“You wanted to see me? Why?”She said, “Shankarbhai comes every month and brings us grain. He tells me that all this is sent by Ben from Ahmedabad. I wanted to see the person who gives us this food at least once. I kept telling him, ‘Bring Ben soon. If I pass away without seeing her, my soul will not find peace.’”

I was speechless.Who is the giver and who is the receiver? Everything is created by God. We believe that we are merely instruments. Yet, seeing Ba’s feelings brought tears to my eyes.Ba was expressing her gratitude, but not everyone is able to express such feelings.I held her hand and said, “I am grateful for your feelings, but honestly, neither you nor we are really the giver or the receiver here. We are all only instruments. But yes, God sent us to you, and for that, we should certainly be grateful to Him.”

Then Ba took ₹300 from her pocket, held it out to Shankarbhai and said, “Go, brother, and get something to eat for everyone.”“Ba, we don’t want anything to eat.”But she would not listen.She said, “How can that be? You have come to my doorstep and if I don’t feed you something, what kind of host would I be?”

There is hardly anything in her home. Even the money she offered Shankarbhai was probably from the pension she receives under the government’s old-age pension scheme.Her life is filled with hardships, and yet she had such a strong desire to do something for those who had come to her home.That day, I realised once again that a person does not become great because of wealth. A person becomes great because of the size of their heart.

Ba had one son. He used to work grazing other people’s buffaloes in the village.One day, the buffaloes went into the pond to drink water but did not come out. Renukaba’s son entered the water to bring them back.The buffaloes came out safely because of his efforts.

But her son did not.Ba lost her 18-year-old son.As she spoke about him, her eyes filled with tears.

I tried to change the subject and asked, “Ba, does everything come properly in the ration kit? Is there anything missing?”“Everything comes perfectly. But add one packet of washing powder too.”

Before reaching Ba’s home, Shankarbhai had told me that he personally takes washing powder for her every month. So I immediately understood what she meant.Ba continued, “We are Maldharis, and our clothes are thick. Washing these clothes with soap is difficult, and my hands hurt a lot. But if we put some washing powder in the water and soak the clothes for two or three hours, they become easier to wash. So when you send everything else, please send some washing powder too.”Such a small request.Yet hearing her ask us to send washing powder made us happy. It made us feel that she considered us one of her own.

I asked about the old-age pension she receives from the government. We learned that Ba receives ₹1,200 a month.However, because of problems with Ghanabha’s eyesight and fingerprints, he has stopped receiving his pension.And this is not just Ghanabha’s problem.

Many elderly people are unable to authenticate their fingerprints, and as a result, as they themselves say, they have stopped receiving “Modi’s ₹1,200.”It is important that this ₹1,200 reaches elderly people who genuinely need it.Still, we felt grateful that we were able to reach such a remote area and stand beside families who truly needed support.

As we got up to leave, Ba said to me,“Now that I have seen you, I can leave this world in peace.”Her words stayed with me.

ભેંસો તળાવમાં પાણી પીવા પડી પછી એ બહાર નહોતી નીકળતી. ભેંસોને બહાર કાઢવા રેણુકાબાનો દીકરો પાણીમાં ઉતર્યો. એના પ્રયાસથી ભેંસ તો બહાર આવી ગઈ, પણ દીકરો બહાર ન આવ્યો. કચ્છના વાગડમાં રહેતા રેણુકાબાએ ભારે હૈયે અમને કહ્યું.

આવા રેણુકાબા ની વાત કરતા અમારા કાર્યકર શંકરભાઈએ કહ્યું, “બેન, આપણા રેણુકાબા તમને મળવાની જીદ લઈને બેઠા છે. આપણે એમને મળવા જઈએ છીએ”

અમારા કાર્યકર શંકરભાઈએ મને આ કહ્યું. સેવાનું કામ કરીએ એટલે અનેક વિસ્તારોમાં જવાનું થાય ને ત્યાં કોઈને કોઈ વ્યક્તિની ભાવના અમને મળવાની હોય. કોઈને બસ મળવું હોય તો કોઈને પોતાની વાત કહેવી હોય. એજ રીતે રેણુકાબાને પણ કાંઈક કહેવું હશે નહીં તો ખાલી મળવું હશે એમ માન્યું.

બા વાગડના બાલાસર ગામમાં રહે. શેરીના છેવાડે એક નાનકડું સરકારી આવાસ યોજના હેઠળ બંધાયેલું ઘર હતું ને એની સામે એક છાપરુ બાંધ્યું હતું. આ છાપરામાં ચૂલો હતો ત્યાં કાળા રંગના કપડાંમાં રેણુકાબા બેઠા હતા. બા માલધારી એટલે પહેરવેશ પણ એવો. એમની બાજુમાં ખાટલામાં એમના ઘરવાળા ઘનાભા બેઠા હતા.

અમારા કાર્યકર શંકરભાઈ નિયમીત બાને પાછલા ત્રણ વર્ષથી રાશન આપવા જાય એટલે એમને એ ઓળખે. શંકરભાઈએ મારી તરફ ઈશારો કરીને કહ્યું, “બા, તમે કહેતા'તા ને કે બેનને લઈ આવજો? તો બેનને લઈને આવ્યો છું.” બાએ મારી સામે જોઈને કહ્યું, “શંકરભાઈને હું કે’દુની કે’તી કે બેનને એક ફેરા લઈ આવો.” એમ કહીને એમણે મારો હાથ પકડ્યો ને મને ખાટલે બેસાડી.

મેં બાને પૂછ્યું, “તે મને આટલી કેમ યાદ કરતા હતા? કાંઈ કામ હતું?”બા કહે, “તમને જોવા હતા. બીજુ મારે કાંઈ કામ નો’તું. સાંભળીને મને નવાઈ લાગી. “મને જોવી હતી! કેમ?”

“આ શંકરભાઈ દર મહિને અમને અનાજ પોગાડવા આવે. ઈ કે આ બધુ અમદાવાદથી બેન મોકલાવે તે મારે એ અન્નના દેનારને એક ફેરા ભાળવા તો ખરા! હું એમને કે’તી બેનને ઝટ તેડાવજો એમને જોયા વગર જો વઈ ગઈ તો જીવ અવગતિયે જાહે.”

બાની વાત સાંભળીને હું તો આમ અવાક થઈ ગઈ. કોણ આપનાર ને કોણ દેનાર. બધુ જ ઈશ્વર નિર્મિત. આપણે બધા નિમિત્ત એવું અમે માનીયે પણ બાની ભાવના જોઈને આંખો ભરાઈ આવી. બાએ કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી પણ આવું દરેક નથી કરી શકતા. મે બાનો હાથ પકડ્યો ને “તમારી આ લાગણી માટે આભારી છું પણ સાચુ કહુ તો તમે અમારા એટલે આમાં દેનાર કે લેનાર કોઈ છે જ નહીં. પણ હા ઈશ્વરે તમારી પાસે મોકલ્યા એટલે એનો આભાર ચોક્કસ માનવાનાનું” મે કહ્યું.

એ પછી બાએ પોતાના ખિસ્સામાંથી ત્રણસો રૂપિયા કાઢી શંકરભાઈ સામે ધરતાં કહ્યું,

“જાવ તો ભાઈ, આ બધા હાટુ કાંક નાસ્તો લઈ આવો.”

“બા, અમારે કંઈ નથી ખાવું.” પણ બા માન્યાં નહીં. એમણે કહ્યું,

“એમ કાંઈ હાલે, તમે મારે આંગણે આઈવા ને હું તમને કાંઈ ના ખવડાવું તો હું નુગરી ગણાવું.”

પોતાના ઘરમાં ખાસ કશું નથી. જે પૈસા એમણે શંકરભાઈ સામે ધર્યા એ પૈસા પણ સરકારના વૃદ્ધ પેન્શન યોજના અંતર્ગત મળેલા હશે. જીવન કેવી તકલીફોથી ભરેલું, છતાં ઘર આંગણે આવેલા માટે કાંઈક કરી છુટવાની ભાવના. માણસ સંપત્તિથી મોટો નથી બનતો પણ એ  મનથી મોટો બને એ રેણુકાબાની ભાવનાને જોઈને લાગ્યું.

બાને એક દીકરો હતો. ગામમાં કોઈની ભેંસો ચરાવવાનું કામ એ કરતો. એક દિવસ ભેંસો તળાવમાં પાણી પીવા પડી પછી એ બહાર નહોતી નીકળતી. ભેંસોને બહાર કાઢવા રેણુકાબાનો દીકરો પાણીમાં ઉતર્યો. એના પ્રયાસથી ભેંસ તો બહાર આવી ગઈ, પણ દીકરો બહાર ન આવ્યો. અઢાર વર્ષનો જુવાન દીકરો બાએ ખોયો. દીકરાની વાત કરતાં કરતાં એમની આંખો ભરાઈ ગઈ.

મે વાતને વાળવાનો પ્રયાસ કરતા  “બા, રેશનકીટમાં બધુ બરાબર આવે છે કાંઈ ખૂટતું તો નથી ને?”

“બધુ ટનાટન આવે. પણ એક ભૂકી ઉમેરો તો હારુ.” અમારા કાર્યકર શંકરભાઈએ પણ બાના ત્યાં આવતા પહેલા રસ્તામાં પોતે દર મહિને બા માટે કપડાં ધોવાનો પાવડર લઈ જતા હોવાનું કહેલું એટલે બાની વાતનું અનુસંધાન હું જોડી શકી. બાએ પોતાની વાતને આગળ વધારતા કહ્યું, “અમે રીયા માલધારી અમારા લૂંગડાં જાડાં. આ લૂંગડાં ને પાધરાં હાબુ(સાબુ) લગાડીને ધોવા અધરાં એમાં હાથ બહુ દુખે. પણ પાણીમાં ભૂકી નાખી એને બે ત્રણ કલાક પલાડી રાખીએ તો ધોવા જરીક હેલા પડે. એટલે તમે બધુ મોકલો એના ભેરી ભૂકી મોકલો તો હારુ.”

કેવી નાનકડી વાત પણ એમણે ભૂકી મોકલજોનું કહ્યું એ સાંભળી ને અમને આનંદ થયો. એ અમને એટલા પોતાના માને એવું લાગ્યું.

સરકાર તરફથી મળતા વૃદ્ધ પેન્શન વિશે પૂછ્યું તો ખબર પડી કે બાને ₹1,200 મળે. પણ ધનાભાની આંખો અને હાથની ફિંગરપ્રિન્ટની સમસ્યાને કારણે તેમને પૈસા મળતા બંધ થઈ ગયા. જો કે આ એકલા ધનાભાની વાત નથી. ઘણા વડિલોને આંગળીઓની છાપ નથી આવતી એના કારણે એ લોકો કહે એમ, “મોદીના બારસો” મળતા બંધ થઈ ગયા.

મોદીના બારસો આવા જરૃરિયાતવાળા સુધી પહોંચે એ જરૃરી. ખેર આવા અંતરિયાળ વિસ્તારમાં અમે પહોચી શક્યા ને જરૃરિયાતવાળા પરિવારોને ટકો કરી શક્યા એનો રાજીપો.. અમે ઊભા થયા ને બાએ કહ્યું, “તમને ભાળી લીધા તે હવે જીવ ગતે જાહે..”

The current living condition of Renukaba

Renukaba asks VSSM coordinator to get something for
Mittal Patel from her pension

Renukaba was so happy to meet Mittal Patel

A Small Support, A Life of Dignity — Shakinabanu & VSSM

Sakinabanu spokes her side of story to Mittal Patel and her
eyes filled with tears

One day, a man came to Shakinabanu’s home. He said, “Ba, I don’t have any drinking water. I am very thirsty. Could you please give me some water?”

Shakinabanu gave him water.

As she handed him the water, little did she know that this very man would return a few days later and take away the little savings she had managed to gather.

Two days later, Shakinabanu went to the dargah to ask for alms. When she returned in the evening, she found the lock on her house broken. The little cash she had collected through begging, a few clothes, her documents and whatever small belongings she had—all of it was gone.

As Shakinabanu spoke about it, her eyes filled with tears.

“My savings are gone, my daughter. If I had even a little money, I could buy medicines, have some tea, or buy vegetables when needed. There is no one in the house who earns. I go out and ask for help, and somehow manage the household with whatever little I receive. But now…”

Shakinabanu lives in Modasa, in Aravalli district. She speaks Hindi very clearly.

Calling her dwelling a “house” would perhaps be too generous. It is more like a small hut made of tin sheets. The walls are made of tin sheets. The roof is tin as well. Even the door is so fragile that a thief would not need to break the lock—one strong kick would be enough to break it open.

Shakinabanu has grown old. She walks with the support of a stick and survives on whatever she receives while seeking alms at the dargah.

Our field worker, Touhidbhai, came to know about her difficult circumstances, and we began providing her with ration every month.

Because of this support, Shakinabanu now goes to the dargah only on Thursdays, instead of going out every day. The ration we provide gives her some peace of mind. Whatever she manages to receive through begging can then be used for her small personal expenses.

And then, in the midst of this, her house was robbed.

After the theft, Ba became so frightened that she stopped stepping out of her house for several months. We continued providing her with ration every month, which helped ease her worry about having two meals a day.

But life cannot run on food alone, can it?

She needs medicines. She needs tea and vegetables. Sometimes, there are small unexpected expenses. Earlier, Shakinabanu managed these expenses with whatever people donated outside the mosque.

But now she was afraid that if she stepped out, something else might be stolen from her home.

In a way, she had almost nothing left that anyone would want to steal. Yet she was still afraid of being robbed again.After some time, the month of Ramadan arrived. During Ramadan, Shakinabanu slowly began sitting at the dargah again. People gave her clothes. Some gave her a little money. Slowly, she managed to gather a small amount of savings again.

And then…The thief returned.Once again, the lock on her house was broken, and whatever little she had managed to gather was taken away.This time, even the eyes of the field worker who had accompanied me filled with tears when he heard the story.For a moment, I wondered—perhaps the thief was in greater need than Ba? Or perhaps he was simply heartless.Shakinabanu’s life has always been a lonely one.Years ago, her husband took their son with him and divorced her. Since then, she lived at her maternal home with her three brothers and her mother.

But now…Her mother is no more.All three of her brothers have also passed away.Everyone is gone.Only Shakinabanu remains.I asked her, “Ba, does the ration we provide every month bring you some peace?”She looked at me and said, “May Allah bless you abundantly. May He give you much more. I feel greatly relieved.”I then asked, “Ba, shall we get the floor of your house repaired? During the monsoon, the mud floor must become difficult to manage.”Ba replied, “One brother has promised that he will build a small room for me around Diwali. If he does not build it, then you can get the floor repaired for me.”Ba is a woman who is content with very little.We told her, “Ba, shall we give you a small cupboard where you can safely keep your little savings and belongings?”She smiled when she heard this.

Through VSSM, we provide monthly ration to 815 elderly people who are in need like Shakinabanu.

Our field workers play a very important role in this work. They travel from village to village, searching for people who are genuinely in need—people who have no one standing beside them to support them.

After meeting Shakinabanu, I was reminded once again that a donation does not always have to be a large amount.

Sometimes, a small act of kindness can take away the worry of “How will I survive now?” from someone’s life.

Your small contribution does not just bring ration to someone’s home… it brings an entire month of peace and reassurance to their home.

એક દિવસ એક માણસ શકીનાબાના ઘરે આવ્યો. એણે કહ્યું, “બા, મારી પાસે પીવાનું પાણી નથી. બહુ તરસ લાગી છે, પાણી આપશો?”

શકીનાબાએ એને પાણી આપ્યું. પાણી આપતી વખતે એમને ક્યાં ખબર હતી કે આ જ માણસ થોડા દિવસ પછી એમના ઘરની નાનકડી મૂડી લઈને જતો રહેશે.

બે દિવસ પછી શકીનાબા દરગાહે માગવા ગયાં. સાંજે પાછાં આવ્યાં તો ઘરનું તાળું તૂટેલું. ઘરમાં એમણે માગીને ભેગી કરેલી થોડી પરચૂરણ, થોડાં કપડાં, દસ્તાવેજો અને જે કંઈ નાની-મોટી વસ્તુઓ હતી એ બધું કોઈ લઈ ગયું હતું.

શકીનાબાની આંખો આ કહેતાં કહેતાં ભીની થઈ ગઈ.

“મારી મૂડી જતી રહી દીકરી. થોડા પૈસા હોય તો દવા લેવી હોય, ચા પીવી હોય, શાકભાજી લેવું હોય...તો કરી લેત. ઘરમાં કમાવાવાળું તો કોઈ છે નહીં. માંગીને લાવું ને સારું-ખરાબ જે મળે એમાંથી ઘર ચલાવું. પણ હવે....”

અરવલ્લી જિલ્લાના મોડાસામાં શકીનાબા રહે. એમનું હિન્દી એકદમ સ્પષ્ટ.  શકીનાબાનું ઘર આમ તો ઘર કહેવા કરતાં પતરાની આડાશોથી બાંધેલું ઝૂંપડું કહેવું વધારે ઊચીત.

દિવાલો પતરાંની. છાપરું પણ પતરાંનું. દરવાજો પણ એવો કે કોઈ ચોર તાળું તોડવાની મહેનત ન કરે ને જોરથી એક લાત મારે તો દરવાજો તૂટી જાય.

શકીના બાની ઉંમર થઈ. લાકડીના ટેકે એ ચાલે. દરગાહે ભીખ માંગી જે મળે તેમાંથી ગુજારો કરે. એમની સ્થિતિનો ખ્યાલ અમારા કાર્યકર તોહીદભાઈને આવ્યો ને અમે એમને દર મહિને રાશન આપવાનું ચાલુ કર્યું.

એટલે એ રોજ માંગવા જગ્યાની ગુરુવારે જ દરગાહે જાય. અમે આપીયે એ રાશનથી એમનાથી એમને શાંતી. માંગીને જે લાવે એમાંથી એમનો થોડો ખર્ચો નીકળે.. આવામાં એમના ઘરમાં ચોરી થઈ.

ચોરી થયા પછી બા એટલાં ડરી ગયાં કે કેટલાંક મહિનાઓ સુધી ઘરની બહાર નીકળવાનું પણ બંધ કરી દીધું. અમે એમને દર મહિને રાશન આપીએ. એટલે બે ટંકના ભોજનની ચિંતા થોડે અંશે દૂર થઈ. પણ જીવન માત્ર અનાજથી તો નથી ચાલતું ને?

દવા જોઈએ. ચા, શાકભાજી, ક્યારેક નાનકડો ખર્ચો આવી પડે. આ બધું શકીનાબાને મસ્જિદ બહાર લોકો જે અનુદાન આપે એમાંથી ચાલતું.

પણ હવે બહાર નીકળે તો ઘરમાંથી બીજું કંઈક ચોરાઈ જશે એવી બીક. એક રીતે એમની પાસે લઈ જવા જેવું કશું નહોતું, છતાં ચોરી જવાનો ડર હતો.

થોડા સમય પછી રમજાનનો મહિનો આવ્યો. એ વખતે શકીનાબાએ ફરી ધીમે ધીમે દરગાહે બેસવાનું શરૂ કર્યું. લોકોએ એમને કપડાં આપ્યાં. કોઈએ થોડા પૈસા આપ્યા. ઘરમાં ફરી થોડીક મૂડી ભેગી થઈ.

અને પછી... ચોર ફરી આવ્યો. ફરી એ જ રીતે ઘરનું તાળું તોડ્યું અને બા પાસે જે કંઈ હતું એ લઈને જતો રહ્યો.

આ વખતે તો આ વાત સાંભળતાં મારી સાથે આવેલા કાર્યકર્તાની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.

મને એક ક્ષણ માટે વિચાર આવ્યો, ચોર કદાચ બા કરતાં વધુ જરૂરિયાતવાળો હશે? કે પછી એ નિષ્ઠુર હશે.

શકીનાબાની જિંદગી આમેય બહુ એકલી. વર્ષો પહેલાં એમના પતિએ એમના દીકરાને પોતાની પાસે લઈ એમને તલાક આપી દીધા.  ત્યારથી ત્રણ ભાઈઓ અને એમના મા  સાથે તેઓ પિયરમાં રહ્યાં.

પણ હવે... મા નથી. ત્રણેય ભાઈ પણ આ દુનિયામાં નથી.

બધા ચાલ્યા ગયા. એકલા શકીનાબા જ રહી ગયાં. મેં એમને પૂછ્યું, “બા, અમે તમને દર મહિને રાશન આપીએ છીએ, એનાથી તમને નિરાંત થાય છે?” બા મારી સામે જોઈને બોલ્યાં, “અલ્લાહ તમને બહુ બરકત આપે. તમને ઘણું આપે. મને ઘણી હાશ છે.”

“બા, તમારા ઘરનું તળિયું બરાબર કરાવીએ? ચોસામાં આ માટીના તળિયામાં ગારો થતો હશે ને?”

બા કહે, “દિવાળી પર એક ભાઈએ કહ્યું છે કે હું તમને નાની ઓરડી બનાવી આપીશ. એ ન બનાવી આપે તો પછી તમે તળિયું કરાવી આપજો.”

બા બહુ સંતોષી. અમે કહ્યું, “બા એકાદ કબાટ આપીએ, જેમાં તમે તમારી નાની-મોટી મૂડી સુરક્ષિત મુકી શકો.” એમણે આ વાત સાંભળી સ્મિત કર્યું.

VSSM દ્વારા આવા જરૂરિયાતમંદ 815 વડીલોને દર મહિને રાશન પહોંચાડવાનું કરવામાં આવે.

આ કામમાં મારા કાર્યકર્તાઓનો ખૂબ મોટો ફાળો. તેઓ ગામેગામ ફરીને એવા લોકોને શોધે, જેઓ ખરેખર જરૂરિયાતવાળા છે એમની પાછળ એમને ટેકો કરનારુ કોઈ ઊભું નથી.

શકીનાબાને મળ્યા પછી ફરી એકવાર લાગ્યું, દાન હંમેશા મોટી રકમનું હોવું જરૂરી નથી.

ક્યારેક એક નાનકડી મદદ કોઈના જીવનની "હવે જીવશું કેમના" ની ચિંતા દૂર કરી દે.

તમારી નાની મદદ કોઈના ઘરમાં ફક્ત રાશન નહીં પહોંચાડે... પણ એમના ઘરમાં આખા મહિનાની નિરાંત પહોંચાડશે.

Mittal Patel meets Sakina banu

VSSM provides ration kit to Sakina banu

The current living condition of Sakina banu

A Little Ration, A Lot of Hope — Fulima’s Story with VSSM..

Mittal Patel meets Fulima in Vagad village og Kutch

Fulima lives in a remote village in the Vagad region of Kutch. She has grown old, and her body no longer supports her as it once did. She has lost all her teeth, her eyesight has become weak, she cannot hear well, and even walking has become difficult. Her hands and legs no longer have the strength they once had.

In such circumstances, Fulima lives her life alone.

For the past three years, we have been delivering ration to Fulima’s home. During our recent visit to Vagad, we finally had the opportunity to meet her. Along with our worker, Shankarbhai, we visited the settlement where Foolima lives, among the families of the Parkara-Koli community.

These families live in extremely difficult circumstances. They collect firewood and wild produce such as satavari from the forest, clean it and sell it in the market at Rapar. Whatever little they earn is used to run their homes. Whenever they find daily-wage work, they take it up. Their income is so meagre that many times, they have to find the answer to the question, “What will we eat today?” on that very day.

Fulima lives in a pucca house in the middle of this settlement. The house was built by an organisation after the earthquake. Over time, however, the house too has become dilapidated. The biggest concern is that the land on which these families’ houses stand is still not legally registered in their names.

We have approached the Collector requesting that the Parkara-Koli families be given ownership rights to their homes and the land on which they live. We have also raised this matter with the Hon’ble Chief Minister. We hope that in the coming days, these families will receive legal rights to their own land.

When we went to deliver her ration, I asked Foolima, “Ba, how are things going now?”

Fulima replied, “I am at peace now. I no longer have to worry about going out to earn or about whether someone will give me food. God has given me two hands, and with the ration you provide, I cook my own food and eat peacefully.”

Fulima receives a monthly pension of ₹1,200. She uses it for milk, vegetables or medicines whenever needed.

I kept wondering—can ₹1,200 really bring so much relief to someone?

Perhaps we cannot even imagine it. But when we meet Fulima and many other elderly people like her, we understand how significant ₹1,200 can be for them.

With the support of all of you, we are able to deliver monthly ration to around 815 elderly people like Foolima.

A heartfelt thank you to everyone who has supported and helped make this work possible.

કચ્છના વાગડના અંતરિયાળ વિસ્તારમાં આવેલા એક ગામમાં ફુલીમાં રહે. ઉંમર વધી ગઈ, શરીર સાથ આપતું નથી. બત્રીસી પડી ગઈ, આંખો ઝાંખી થઈ ગઈ, કાન ઓછું સાંભળે, ચાલવામાં પણ તકલીફ પડે. હાથ-પગમાં પહેલાં જેવી તાકાત રહી નથી.

આવી સ્થિતિમાં ફુલીમાં એકલાં જીવન પસાર કરે.

છેલ્લાં ત્રણ વર્ષથી અમે ફુલીમાંના ઘરે રાશન પહોંચાડીએ. આવા ફુલીમાને મળવાનું હમણાં વાગડ જવાનું થયું ત્યારે થયું.  અમારા કાર્યકર શંકરભાઈ સાથે અમે ફુલીમાં જે વસાહતમાં રહે, તે પારકરા-કોળી સમાજની વચ્ચે જવાનું થયું.

આ પરિવારોનું જીવન ખૂબ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પસાર થાય. જંગલમાંથી લાકડાં કે સતાવરી જેવી જંગલી પેદાશો ભેગી કરી લાવે, તેને સાફ કરીને રાપરના બજારમાં વેચે અને જે મળે તેમાંથી ઘર ચલાવે. છૂટક મજૂરી મળે તો મજૂરી કરે. આવક એટલી ઓછી કે ઘણીવાર આજે શું ખાવું એનો જવાબ આજે જ શોધવો પડે.

ફુલીમાં આ વસાહતની વચ્ચે એક પાકા ઘરમાં રહે. ભૂકંપ પછી કોઈ સંસ્થા દ્વારા આ ઘર બનાવવામાં આવ્યું હતું. સમય જતાં ઘર પણ જર્જરિત થઈ ગયું. સૌથી મોટી વાત એ કે જે જમીન પર આ પરિવારોનાં ઘર ઊભાં છે, એ જમીનનો માલિકી હક હજુ એમના નામે નથી.

પારકરા-કોળી પરિવારોને પોતાની જગ્યા, પોતાનું ઘર અને જમીનનો હક મળે એ માટે અમે કલેક્ટરશ્રી સમક્ષ રજૂઆત કરી છે. મુખ્યમંત્રીશ્રી સાથે પણ આ બાબતે વાત કરી છે. આશા રાખીએ કે આવનારા સમયમાં આ પરિવારોને પોતાની જમીનનો હક મળે.

રાશન આપવા ગયા ત્યારે મેં ફુલીમાંને પૂછ્યું,

“બા, હવે કેમનું ચાલે?”

ફુલીમાંએ કહ્યું,

“મારું તો બહુ નિરાંત છે. હવે કમાવા જવાનું કે કોઈ આપે તો ખાઈશની ચિંતા નથી. ભગવાને બે હાથ આપ્યા છે ને તમે રાશન આપો તે રૃડુ જાતે બનાવીને ખાઉં છું.”

ફુલીમાંને દર મહિને ₹૧,૨૦૦ પેન્શન મળે. એમાંથી દૂધ, શાકભાજી કે દવાની જરૂર પડે ત્યારે કામ ચલાવી લે.

હું વિચારી રહી કે, ₹૧,૨૦૦માં કોઈને આટલો બધો હાશકારો મળી શકે?

આપણે કદાચ કલ્પના પણ ન કરી શકીએ. પરંતુ ફુલીમાં અને તેમના જેવા અનેક વડીલોને મળીએ ત્યારે સમજાય કે આ ₹૧,૨૦૦ તેમના માટે કેટલા મોટા.

ફુલીમાં જેવી આશરે 815 જેટલી વડીલોને દર મહિને રાશન પહોંચાડવાનું આપ સૌના સહયોગથી શક્ય બન્યું. આ કાર્યમાં મદદ કરનાર આપ સૌનો આભાર.

#mittalpatel #kutchh #vssm #gujarat #humanrights

Fulima's Current living condition

Fulima shares some moments with Mittal Patel and our
VSSM corordinator

Mittal Patel meets FuliMa

Reviving Villages Through VSSM's Water Management programme...

Mittal Patel performs Bhoomi pujan at Anguthala Lake

On the battlefield of Kurukshetra, as Bhishma Pitamah lay upon his bed of arrows, Yudhishthira asked him, “Grandfather, what is the noblest deed in this world?” Bhishma replied with profound wisdom, “The greatest virtue is to undertake work that nourishes Mother Earth and provides sustenance to thousands of living beings. Such work is the work of water conservation.”

In earlier times, prosperous and wealthy people built ponds, lakes, and stepwells. They regarded these efforts as their highest duty and a true expression of compassion toward all forms of life.

Today, while we generously support causes that benefit people, we often overlook the countless other creatures that share this planet with us. Helping fellow human beings is important, but we must also remember our responsibility toward nature and all living beings.

When we feed a hungry person, they may thank us. But an ant, a turtle, a bird, or a rabbit cannot express their gratitude in words. Perhaps that is why efforts that benefit nature and wildlife often receive less attention.

Tulsidas beautifully wrote in the Ramcharitmanas:

“Par hit saris dharma nahi bhai”

There is no religion greater than working for the welfare of others.

The true challenge lies in understanding this wisdom and putting it into practice.

Inspired by this eternal truth, VSSM has been carrying out water conservation and tree plantation initiatives for many years. So far, we have deepened 456 village ponds, creating storage capacity for billions of liters of water. These water bodies have become a source of life and relief for countless animals, birds, and farming families.

Several villages in Dahegam Taluka of Gandhinagar district are facing severe water scarcity. Groundwater levels have declined drastically. To address this challenge, we have set a goal of deepening 20 village ponds this year. Work has already begun on a Jal Mandir (Water Temple) in Anguthala village.

This project is being made possible through a small contribution from the Government of Gujarat’s Sujalam Sufalam Scheme, generous financial support from our respected donor Ullasbhai Paymaster, and the cooperation of local villagers who are helping remove the excavated soil. It is truly a collective effort.

This pond will not only harvest rainwater but will also receive water from Ma Reva—the sacred Narmada River. As a result, it will remain filled throughout the year and bring transformative change to the village.

If every village resolves to maintain and preserve its own ponds by mobilizing local resources and community contributions, there would be no need to wait for support from organizations or government agencies.

People like Ullasbhai understand that where there is water, there is life, and where there is life, there is true service and true dharma. We are deeply grateful for their support.

May God grant all of us the wisdom and inspiration to participate in this noble, life-giving mission. Water conservation is not merely an environmental effort—it is an act of compassion, a service to all living beings, and one of the highest forms of dharma.

કુરુક્ષેત્રના રણમેદાનમાં જ્યારે ભીષ્મ પિતામહ બાણશૈયા પર સૂતા હતા, ત્યારે યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું, “પિતામહ, આ જગતમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ કર્મ કયું?” પિતામહે ગહન જવાબ આપતા કહ્યું, “જે કર્મ હજારો જીવોને તૃપ્તિ આપે, આપણી આ ધરતી માને પોષણ આપે, તેવું ‘જળનું કાર્ય’ કરવું એ સૌથી મોટું પુણ્યકર્મ”

પહેલાના સમયમાં સુખી-સંપન્ન લોકો તળાવો ગળાવતા, વાવ બંધાવતા. એ બધા આને સાચો ધર્મ માનતા. આમ તો એમની તમામ જીવસૃષ્ટિ પ્રત્યે આ સંવેદના. આજે આપણે દાન કરીએ છીએ, પણ ઘણીવાર તેમાં સમજણનો અભાવ દેખાય. આપણે માણસોના કાર્યો માટે દોડીને મદદ કરીએ. કરવી પણ જોઈએ, એમાં મારી ના નથી. પણ માત્ર મનુષ્ય કલ્યાણમાં મોખરે રહેનાર આપણે આ ધરતી પર અન્ય જીવો છે એને કેમ ભૂલી જઈએ છીએ.

કદાચ કોઈ ભૂખ્યાની આંતરડી ઠારીએ તો એ આભાર કહેશે. પણ કીડી, કાચબો કે સસલું એના માટે કરેલા શુભકાર્યને લઈને આપણને બોલીને આભાર નથી કહેતા કદાચ એટલે એમના કલ્યાણના કાર્યોમાં આપણને ઓછો રસ પડે છે?

તુલસીદાસજીએ રામચરિતમાનસમાં સુંદર વાત કહી છે, “પર હિત સરિસ ધર્મ નહિ ભાઈ |” એટલે કે બીજાના હિત જેવો કોઈ મોટો ધર્મ નથી. પણ આ બધુ સમજી વ્યવહારમાં ઉતારવું અગત્યનું.

VSSM આ શાશ્વત સત્યને પકડીને વર્ષોથી જળસંચય અને વૃક્ષારોપણનું કાર્ય કરે, અત્યાર સુધીમાં 456 જેટલા તળાવો ઊંડા કર્યા છે. જેમાં અબજો લીટર પાણીનો સંગ્રહ થયો છે. જે લાખો જીવો અને ખેડૂતોને સાતા આપે છે.

ગાંધીનગરના દહેગામ તાલુકાના ઘણા ગામોમાં પણ જળની સ્થિતિ કપરી. ભૂગર્ભજળ ખૂબ નીચે ગયા છે, આવા ગામોના 20 તળાવો આ વર્ષે ઊંડા કરવાનું લક્ષ્ય છે. જેમાંના અંગૂથલા ગામમાં જલમંદિરનું કાર્ય અમે આરંભ્યું.

સરકારશ્રીની સુજલામ સુફલામ યોજનાનો નાનકડો ટેકો. અમારા આદરણીય ઉલ્લાસભાઈ પેમાસ્ટરની મોટી આર્થિક મદદ ને માટી ઉપાડવા ગામનો સહયોગ આમ સહિયારા પ્રયાસથી આ કાર્ય થઈ રહ્યું છે.

આ તળાવમાં હવે માત્ર વરસાદનું જ નહીં, પણ ‘મા રેવા’ (નર્મદા) ના નીર પણ આવશે. જેનાથી આખું વર્ષ તળાવ ભરેલું રહેશે ને ગામની કાયાપલટ થશે.

જો દરેક ગામ પોતે સંકલ્પ કરે ને ગામના જ લોકો ભેગા મળીને અનુદાન એકત્રિત કરી પોતાના ગામના તળાવોને કાયમ સાબદા રાખવાનું કરે તો અમારા જેવી કોઈ સંસ્થા કે સરકારની રાહ જોવી નહીં પડે. ઉલ્લાસભાઈ જેવા અનેક સ્વજનો જ્યાં જળ છે, ત્યાં જ જીવન છે ને ત્યાં જ સાચો ધર્મ છે એવું માને છે એટલે આવા કાર્યોમાં મદદ કરે છે. એમના અમે આભારી છીએ.

ઈશ્વર સૌને આ ભગીરથ કાર્યમાં જોડાવવાની સન્મતિ આપે એ જ પ્રાર્થના. 

Mittal Patel discuysses Wate Management

Water Management work begins at Anguthala

VSSM with the villagers and VSSM coordinators at
Water Management site

Kaali Ma receives a ration kit every month under VSSM's Mavjat Karyakram initiative...

Mittal Patel meets Kaali Ma

God gave me a daughter, but for the last two years she has stopped calling me or even asking how I am. I had hoped that she would be my support in old age... but fate had something else in store for me.”

As soon as she said these words, tears welled up in the corners of the eyes of Kaali Ma, who lives in Ranasan village near Vijapur in Mehsana district.

It is hard to imagine that a daughter could do such a thing, isn't it? There are countless daughters in this world who lovingly care for their parents and brighten their twilight years. Unfortunately, Kaali Ma was not as fortunate.

Today, Kaali Ma lives all alone. Even during the scorching summer heat, she sits outside her house under a neem tree. When we asked, “Ma, why don’t you sit inside the house in such extreme heat?” she replied helplessly:

“There are two ceiling fans in the house, but both have stopped working. Rats have chewed through the electrical wiring. I don't have the money to repair them. It becomes unbearable inside, so I sit outside in the hot wind.”

What a difficult situation! She does not have enough money even to repair the wiring or fix a fan.

With the support of well-wishers associated with VSSM, we started providing Kaali Ma with monthly ration support three years ago. Since then, the regular supply of groceries has brought much-needed peace and security to her life.

Recalling her past struggles, Kaali Ma says:

“Earlier, life was very difficult. I never liked asking anyone for help. I tried to survive on the government old-age pension of ₹1,250 and 5 kilograms of grain, but it was never enough. Now, because you send ration every month, I can cook proper meals and eat with dignity.”

Whenever our volunteer Rizwan visits Kaali Ma to deliver her ration, her face lights up with the joy of meeting her own son. Recently, Rizwan was blessed with a baby boy. Delighted by the news, Kaali Ma took out ₹50 from her small savings and offered it as a traditional gift for the newborn.

When Rizwan politely refused, she affectionately replied:

“If my own son had been blessed with a son, wouldn’t I have given him something?”

Where blood relations turned away, a bond of genuine affection was formed.

There are many elderly people like Kaali Ma around us—abandoned and vulnerable, needing support and companionship in the later years of their lives.

For just ₹1,650, an elderly person’s monthly ration needs can be fully met. Until now, we have been delivering monthly ration kits to 750 elderly individuals. Following a recent survey by our field workers, we identified 50 more elderly people in need, bringing the total number of beneficiaries to 800.

₹1,650 is not a large amount. With your support, we can help many more vulnerable elders live with dignity and ensure that no one goes hungry in their old age.

Let us come together and bring warmth, dignity, and care to someone's twilight years.

 “ભગવાને એક દીકરી આપેલી પણ છેલ્લા બે વર્ષથી એણે ફોન કરવાનું કે મારી ખબર પૂછવાનું બંધ કરી દીધું. મને હતું કે, ઘડપણમાં દીકરી મારો સહારો બનશે... પણ કિસ્મતને કંઈક જુદું જ મંજૂર હતું.” આટલું કહેતા જ મહેસાણાના વિજાપુરના રણાસણગામમાં રહેતા કાળી માની આંખોના ખૂણા ભીના થઈ ગયા.

આપણને થાય કે કોઈ દીકરી આવું કરી શકે? માન્યામાં ન આવે ને? આ દુનિયામાં એવી કેટલીય દીકરીઓ છે જેમણે મા-બાપની સેવા કરી તેમનું ઘડપણ ઊજાળ્યું પણ કાળીમા આ બાબતમાં કમનસીબી રહ્યા.

કાળી મા આજે એકલા છે. ધગધગતી લૂ વાતી હોય તોય તેઓ ઘરની બહાર લીમડા નીચે ખાટલો ઢાળીને બેસી રહે. અમે પૂછ્યું, “મા, આટલી ગરમીમાં ઘરમાં કેમ નથી બેસતા?”

ત્યારે લાચારી સાથે એમણે જવાબ આપ્યો, “ઘરમાં બે-બે પંખા છે, પણ બેય બગડી ગયા છે. ઉંદરો ઘરમાં બહુ છે એમણે વાયરિંગ પણ કાપી નાખ્યા. ઘરમાં અકળામણ થાય એટલે બહાર લૂમાં બેસું છું.”

કેવી વિપદા! ખિસ્સામાં નવું વાયરિંગ કરાવવાના કે પંખો સરખો કરવાના પૈસા નથી.

VSSM સાથે સંકળાયેલા સ્વજનોની મદદથી કાળી માને ત્રણ વર્ષ પહેલા રાશન આપવાનું શરૂ કર્યું. દર મહિને નિયમિત રાશન મળતા હવે તેમના જીવને નિરાંત છે.

કાળી મા ભૂતકાળને યાદ કરતા કહે છે, “પહેલા બહુ ઓશિયાળું જીવવું પડતું. કોઈની પાસે માંગવા જવું ગમે નહીં. સરકારના વૃદ્ધ પેન્શનના ૧૨૫૦ રૂપિયા ને ૫ કિલો અનાજ મળે એમાં જિંદગી જીવવા કોશીશ કરતી, બહુ કાઠું પડતું. પણ હવે તમે લોકો દર મહિને રાશન મોકલો છો એટલે રૂપાળું રાંધીને જાતે ખાઈ લઉં છું.”

અમારા કાર્યકર રીઝવાન જ્યારે કાળી માને રાશન આપવા જાય, ત્યારે માના ચહેરા પર દીકરાને મળ્યા જેવો આનંદ હોય. હમણાં રીઝવાનના ઘરે દીકરાનો જન્મ થયો, કાળી માએ હરખાઈને પોતાના ગજવામાંથી ૫૦ રૂપિયા શુકનના આપ્યા! રીઝવાને ના પાડી તો એમણે વહાલથી કહ્યું, “મારો દીકરાને ઘેર દીકરો થયો હોત તો હું ન આપત?”

લોહીના સંબંધોએ મોં ફેરવ્યું ત્યાં આ આત્મીય સંબંધ બંધાયો.

કાળી મા જેવા અનેક નિરાધાર માવતરો આપણી આસપાસ છે, જેમને ઉંમરના આ પડાવે આપણા સાથ અને ટેકાની જરૂર છે.

માત્ર ₹1650 માં એક અસહાય વડીલનું આખા મહિનાનું જીવન સચવાઈ જાય છે. અત્યાર સુધી અમે આવા ૭૫૦ માવતરો સુધી દર મહિને રાશન પહોંચાડતા હતા. આ વર્ષે કાર્યકરોના સર્વે બાદ વધુ 50 જરૂરિયાતમંદ વડીલો આમાં ઉમેરાયા છે, જેથી હવે આ આંકડો 800 પર પહોંચ્યો છે.

1650 એ કાંઈ બહુ મોટી રકમ નથી તમે સૌ આમાં સહભાગી થશો તો આવા અનેક નિરાધાર માવતરોની આંતરડી ઠારવાનું કરી શકીશું.મદદ માટે GPay - 9909049893 કરવા વિનંતી.

“ચાલો, સાથે મળીને કોઈકના ઘડપણને હૂંફ આપીએ.”

Mittal Patel with Kaali Ma and VSSM coordinatore 
Rizwan Sheikh

The living condition of Kaali Ma

VSSM gives ration kit to Kaali Ma every month

VSSM helps destitute elderly like Hira Ba with ration kit...

Mittal Patel meets Hira ba

Hirama had two young sons. They got married, and daughters-in-law came into the family. Hirama thought that in the twilight years of her life, she would finally find some peace and comfort. But fate struck cruelly—both of her young sons passed away before her eyes.

Life now became a burden for Hirama. Her body had stopped supporting her, and even arranging food became a daily struggle. Yet hunger does not wait. With no other choice, she began walking through the village with the support of a stick, asking people for wheat, rice, or lentils just to fill her empty stomach.

When Rizwanbhai, a volunteer from our organization, met her in Ranasan village of Mehsana district, Hirama was returning home after seeking alms from the villagers. Opening the cloth bag hanging from her shoulder, she showed the wheat, rice, and lentils she had collected and said,

"Who likes to beg at this age? And that too, by knocking on every doorstep in the village! But what else can I do?"

We started providing her with monthly ration support, freeing her from the need to beg. But a different kind of burden began weighing on her heart.

She said,"You people are doing such a noble deed. God listens to people like you. Please pray to Him to take me away soon. I eat the food you provide, but surely I am indebted for it, am I not? I cannot repay this debt in this lifetime. To repay it, I may have to return to this world in my next birth."

Our country is a land of values and self-respect. Here, a poor person may be helpless because of circumstances, but the values flowing through their blood are never poor. Even in death, they find it difficult to live off another's generosity. Unearned grain pricks their conscience. Hearing Hirama speak about repaying this “debt,” the word khameer (strength of character and dignity) naturally came to mind.

Holding her trembling, wrinkled hands affectionately, I said,

"Ba, there is no debt. If we carry pride or a sense of ownership over giving, then all service loses its true meaning. Whatever we do, we offer it to Lord Krishna. Once everything is surrendered at His feet, where does any debt remain? The receiver is He, the giver is He—we are merely intermediaries in the transaction."

But Hirama was very tired. After enduring the harsh blows of life and witnessing the deaths of her young sons, her spirit had been deeply wounded. More than food, she now longed for freedom from the bonds of this worldly existence.

Seeing the pain in her heart, I was reminded of the poet Kag Bapu's lines:

""કાગ" એવા અવસર આપજે, જ્યારે જાય આ પાંજરું છૂટી;

બીજી આશા બધીય આ જગતની, જાય જડમૂળથી તૂટી.."

When all hopes in life fade away, the soul begins to yearn for the refuge of the Divine. Hirama, too, now waits for that final resting place.

If we can spend a little time with such elders, listening to them and offering them comfort, it can mean more to them than we can imagine.

હીરામાને બે જુવાનજોધ દીકરા હતા, એમને પરણાવ્યા ને ઘરમાં વહુઓ આવી. હીરા માને એમ કે હવે જિંદગીની સમી સાંજે થોડી નિરાંત થઈ, ત્યાં તો કાળનો કારમો પંજો ત્રાટક્યો ને બંને જુવાન દીકરાઓ માની નજર સામે દુનિયા છોડીને ચાલ્યા ગયા.

હીરા મા માટે હવે જિંદગી ભારરૂપ બની ગઈ. શરીર કામ કરતું બંધ થયું, ખાવા-પીવાની મોકાણ ઊભી થઈ. પણ પેટ તો સમય થાય એટલે ભાડુ માંગે. નાછૂટકે હીરામા લાકડીના ટેકે આખાય ગામમાં ફરીને કોકની પાસે ઘઉં, ચોખા કે દાળ માંગીને પેટનો ખાડો પૂરવા માંડ્યા.   જ્યારે અમારી સંસ્થાના કાર્યકર રીઝવાભાઈ બાને મહેસાણાના રણાસણગામમાંki મળ્યા ત્યારે હીરા મા ગામમાંથી માંગીને ઘરે પાછા ફરી રહ્યા હતા.   એમના ખભે લટકતી ભિક્ષાની થેલી ખોલીને બાએ ભીક્ષામાં માંગી આણેલા ઘઉં, ચોખા ને દાળ બતાવતા કહેલું, “ઉંમરના આ પડાવે માંગવું કોને ગમે? એ પણ આખા ગામના ઉંબરા ખૂંદીને! પણ શું કરુ?”

અમે એમને રાશન આપવાનું શરૂ કર્યું, એમને યાચનાવૃત્તિમાંથી મુક્તિ મળી, પણ હીરા માના મન પર એક જુદો જ પવિત્ર ભાર વર્તાવા માંડ્યો.   એમણે કહ્યું, "તમે આટલું પુણ્યનું કામ કરો છો, ભગવાન તમારું સાંભળે. તમે પ્રાર્થના કરો ને કે ભગવાન અહીંથી મને ઝટ લઈ જાય! આ તમે આપો છો એ ખાવું છું, પણ મારા માથે એનું ઋણ તો ખરું ને? આ ઋણ આ જન્મે તો નહીં ચુકવી શકું, પણ આવતા જન્મે એને ચુકવવા મારે અહીંયા પાછું આવવું પડશે ને?"

આપણો દેશ એ સંસ્કાર ને ખુમારીનો દેશ. અહીં ગરીબ માણસ કદાચ નસીબનો લાચાર હોઈ શકે, પણ એના લોહીના સંસ્કાર ક્યારેય ગરીબ નથી હોતા.   એ મરી જાય પણ કોઈનું ઓશિયાળું ખાવાનું પચાવી શકતો નથી. મફતનું ધાન એના કાળજાને ખૂંચે છે. હીરામાના મુખેથી 'ઋણ' ચુકવવાની આ વાત સાંભળીને ખરુ 'ખમીર' એવું અનાયાસે બોલાઈ ગયું.

મેં એમના ધ્રૂજતા, કરચલીવાળા હાથને પકડીને વ્હાલથી કહ્યું, "બા, કોઈનુંય ઋણ નથી. જો આપવાનો કે નિમિત્ત બનવાનો અહંકાર કે ભાર રાખીએ, તો કરેલી બધીયે સેવા એળે જાય. અમે જે કરીએ એ બધું 'કૃષ્ણાર્પણ'.   બધું એ ઠાકરના ચરણોમાં ધરી દઈએ, પછી ઋણના બંધન ક્યાં રહે? લેનારોય એ ને દેનારોય એ, આપણે તો માત્ર વચલા ગાળાના વહેવારિયા!"

પણ બા બહુ થાક્યા હતા. સંસારના કારમા ઘા સહન કરીને, જુવાનજોધ દીકરાઓની નનામીઓ જોઈને એ જીવ હવે ભીતરથી સાવ ભાંગી ચૂક્યો હતો. એમને હવે અનાજ કરતાંય આ સંસારના બંધનોમાંથી મુક્તિ જોઈતી હતી.  એમના મનની પીડા જોઈને કવિ કાગબાપુની પંક્તિઓ યાદ આવી,

"કાગ" એવા અવસર આપજે, જ્યારે જાય આ પાંજરું છૂટી;

બીજી આશા બધીય આ જગતની, જાય જડમૂળથી તૂટી.

જ્યારે જિંદગીની બધી આશા તૂટી જાય ત્યારે જીવ પરમાત્માના શરણની ઝંખના કરે. હીરા મા પણ હવે એ જ આખરી વિસામાની રાહ જોઈને બેઠા છે. આવા માવતરોની પાસે બે ઘડી બેસી એમને હાશકારો આપવાનું કરીએ તો ઘણું...

Hira ba gives blessings to Mittal Patel

Mittal Patel meets Hira Ba in Ranasan village of Mehsana
district

Hira ba receives ration kit every month under VSSM's
mavjat karyakram

One Recharge Structure, Endless Benefits...

Mittal Patel performs Bhoomi pujan

“We readily spend ₹50,000 on a mobile phone or a washing machine, but we hesitate to do work that is truly important. If a farmer builds a borewell recharge structure, the expense can be recovered within just one year — yet many are still unwilling to do it.”

These words were shared by village leaders T. P. Rajput and Ramabhai Rajput from Lavana.

In many ways, what they say is true.

When borewell technology first arrived, the first borewells were around 150 feet deep. Within a few years, those borewells ran dry, and farmers drilled new ones at 400 feet. Had they started recharging the abandoned borewells at that very time, today they would not have to dig 1,000 or even 1,200 feet deep for water. They would not face failed borewells, spend ₹8–10 lakh on new drilling, or have to add two or three extra pipe columns every year to chase falling water levels.

Sometimes it feels that while we think far ahead in securing our children’s future financially, we forgot one crucial thing — saving water and planning for it sustainably. Because of this neglect, groundwater conditions have worsened, and along with it, the condition of farmers too.

At VSSM, we have been carrying out water conservation work across North Gujarat for many years. Deepening ponds — what we call “Jal Mandirs” — has been one of our continuous efforts. So far, 380 ponds have been restored and deepened.

Now, with the support of Parikh Foundation, we have also started work on recharging abandoned borewells belonging to farmers.

If a farmer’s unused borewell is recharged and the monsoon is reasonably good, the benefit becomes directly visible within the very first season. In that sense, farmers should ideally take up this work voluntarily. Moreover, the cost is not extraordinarily high. Yet awareness among farmers is still limited.

Together with farmers and the support of the Parikh Foundation, we have decided to recharge more than 500 borewells. Structures for recharging more than 150 abandoned borewells have already been prepared.

Our hope is that farmers themselves begin adopting this work independently. We are making efforts to encourage at least 100 farmers to take initiative on their own — and we are confident this will happen.

The cost of constructing a borewell recharge system — around ₹25,000 to ₹30,000 — is not an unmanageable amount. By spending this, farmers can avoid the recurring expense of adding extra pipe columns every year as groundwater levels fall. In addition, crop yields will also improve.

Even if every farmer recharges just one borewell, the deteriorating groundwater situation of North Gujarat can begin to improve.

In Banaskantha’s Lavana village, a Bhoomi Pujan ceremony was performed before beginning the recharge structure for a farmer’s abandoned borewell. We hope such ceremonies become common in every farmer’s home.

Heartfelt thanks to Parikh Foundation and respected C. R. Patil for encouraging and supporting this initiative.

The entire team led by Ramabhai Rajput has remained actively involved in this work. From the VSSM team, Naranbhai, Ratnabhai, Hareshbhai, Jayeshbhai, Jorabhai, and many others have stood firmly committed to this mission. Their dedication to such meaningful work brings immense satisfaction.”

50,000 નો મોબાઈલ, વોશીંગ મશીન આ બધુ આપણે લાવીએ પણ કરવા જેવું મહત્વનું કામ ન કરીએ. બોરવેલ રીચાર્જનું સ્ટ્રક્ચર બનાવવાથી ખેડૂતને એક જ વર્ષમાં કરેલા ખર્ચનું વળતર મળી જાય પણ એને એ કરવું ન હોય"

બનાસકાંઠાના લવાણાગામના આગેવાન ટી.પી. રાજપૂત અને રામાભાઈ રાજપૂતે આ વિગત જણાવી. 

એક રીતે બેઉંની વાત સાચી. બોરવેલની ટેકનોલોજી આવી ને પહેલો બોરવેલ 150 ફૂટનો બન્યો. બે ચાર વર્ષમાં એ બારવેલમાં જળખૂટયા ને ખેડૂતે 400 ફૂટનો નવો બોરવેલ બનાવ્યો. આ નવો બોરવેલ બનાવ્યો એ વખતે જ બંધ પડેલા બોરવેને રીચાર્જ કરવાનું શરૃ કર્યું હોત તો એમને આજે 1000 કે 1200 ફૂટથી પાણી મેળવવું પડે અથવા બોરવેલ ફેઈલ જાય ને નવો બોર કરવા આઠ દસ લાખનો ખર્ચ કરવો પડે કે દર વર્ષે બે કે ત્રણ કોલમ ચાલુ બોરવેલમાં ઉતારવી પડે તે ન ઉતારવી પડત.

ક્યારેક થાય આપણી દીર્ઘ દૃષ્ટિ તો ઘણી. આપણે આપણા બાળકોનું ભવિષ્ય સુરક્ષીત બનાવવા માટે કેટલું બધુ ભેગુ કરીએ. પણ ખરેખર એ બચતની સાથે સાથે જળની બચત કરવાનું ને એમાં લાંબાગાળાનું આયોજન આપણે ભૂલ્યા. જેના કારણે ભૂગર્ભજળની દશા માઠી થઈને સાથે સાથે ખેડૂતોની પણ..

અમે ઉત્તર ગુજરાતમાં જળસંચયના કાર્યો કરીએ. જલમંદિર એટલે કે તળાવો ઊંડા કરવાનું કાર્ય તો વર્ષોથી ચાલે. 380 તળાવો અત્યાર સુધી ઊંડા કર્યા. તળાવની સાથે સાથે પરીખ ફાઉન્ડેશનની મદદથી હવે ખેડૂતોના બંધ પડેલા બોરવેલ રીચાર્જનું કાર્ય પણ આરંભ્યું.

આમ તો જે ખેડૂતનો બંધ પડેલો બોરવેલ રીચાર્જ થાય ને પહેલા ચોમાસે સરખો વરસાદ થાય તો ખેડૂતને એનો સીધો લાભ દેખાય. એ રીતે જોઈએ તો ખેડૂતે સ્વંયભૂ આ કાર્ય કરવું જોઈએ. વળી એ કરવામાં કાંઈ મસમોટા ખર્ચા પણ નથી. પણ આપણે ત્યાં દરેક ખેડૂત એ માટે જાગૃત નથી.

અમે ખેડૂત અને પરીખ ફાઉન્ડેશનની મદદથી 500 થી વધારે બોરવેલ રીચાર્જ કરવાનું નક્કી કર્યું છે ને દોઢસો ઉપરાંત બંધ પડેલા બોરવેલને રીચાર્જ કરવાના સ્ટ્રક્ચર તૈયાર થઈ ગયા છે.

અમને આશા ખેડૂતો આ કાર્ય પોતાની મેળે કરાવતા થાય એવી છે. જો કે 100 ખેડૂતો એ માટે તૈયાર થાય એવા પ્રયત્નો અમારા છે ને એ થશે એવી ખાત્રી પણ છે.

પણ બોરવેલ રીચાર્જ માટે થનાર ખર્ચ  25,000 થી 30,000 એ કાંઈ બહુ મોટી રકમ નથી. ખેડૂત આ રકમ ખર્ચ કરશે તો દર વર્ષે બોરવેલમાં પાણી ઊંડા જાય ત્યારે કોલમ ઉતારીએ તે ખરીદવી નહીં પડે. એ ઉપરાંત પાક પણ સારો થશે.

ખેર દરેક ખેડૂત પોતાનો એક બોરવેલ રીચાર્જ કરે તો પણ ઉત્તર ગુજરાતની ભૂગર્ભજળની વણસી ગયેલી સ્થિતિ થોડી સરખી થશે.

બનાસકાંઠામાં લવાણાગામના ખેડૂતના ત્યાં બંધ પડેલા બોરવેલને રીચાર્જ કરવાનું સ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરતા પહેલા ભૂમીપૂજન કર્યું.. આશા રાખીએ દરેક ખેડૂતના ઘરે આવા પૂજન થાય...

આભાર પરીખ ફાઉન્ડેશને અને આદરણીય સીઆરપાટીલ સાહેબનો એમણે આ કાર્ય માટે પ્રોત્સાહીત કર્યા... 

આ કાર્યમાં રામાભાઈ રાજપૂતની આખી ટીમ સક્રિય. VSSM ટીમના નારણભાઈ, રત્નાભાઈ, હરેશભાઈ, જયેશભાઈ, જોરાભાઈ વગેરે આમાં ખડે પગે. સૌ સાથે છો ને આવા કાર્યો કરવા કટીબદ્ધ છો એનો રાજીપો. 

Mittal Patel with the villagers during bhoomi pujan 
ceremony

Mittal Patel and others at bhumi pujan ceremony

Borewell recharge vhoomi pujan ceremony