VSSM helps destitute elderly like Hira Ba with ration kit...

Mittal Patel meets Hira ba

Hirama had two young sons. They got married, and daughters-in-law came into the family. Hirama thought that in the twilight years of her life, she would finally find some peace and comfort. But fate struck cruelly—both of her young sons passed away before her eyes.

Life now became a burden for Hirama. Her body had stopped supporting her, and even arranging food became a daily struggle. Yet hunger does not wait. With no other choice, she began walking through the village with the support of a stick, asking people for wheat, rice, or lentils just to fill her empty stomach.

When Rizwanbhai, a volunteer from our organization, met her in Ranasan village of Mehsana district, Hirama was returning home after seeking alms from the villagers. Opening the cloth bag hanging from her shoulder, she showed the wheat, rice, and lentils she had collected and said,

"Who likes to beg at this age? And that too, by knocking on every doorstep in the village! But what else can I do?"

We started providing her with monthly ration support, freeing her from the need to beg. But a different kind of burden began weighing on her heart.

She said,"You people are doing such a noble deed. God listens to people like you. Please pray to Him to take me away soon. I eat the food you provide, but surely I am indebted for it, am I not? I cannot repay this debt in this lifetime. To repay it, I may have to return to this world in my next birth."

Our country is a land of values and self-respect. Here, a poor person may be helpless because of circumstances, but the values flowing through their blood are never poor. Even in death, they find it difficult to live off another's generosity. Unearned grain pricks their conscience. Hearing Hirama speak about repaying this “debt,” the word khameer (strength of character and dignity) naturally came to mind.

Holding her trembling, wrinkled hands affectionately, I said,

"Ba, there is no debt. If we carry pride or a sense of ownership over giving, then all service loses its true meaning. Whatever we do, we offer it to Lord Krishna. Once everything is surrendered at His feet, where does any debt remain? The receiver is He, the giver is He—we are merely intermediaries in the transaction."

But Hirama was very tired. After enduring the harsh blows of life and witnessing the deaths of her young sons, her spirit had been deeply wounded. More than food, she now longed for freedom from the bonds of this worldly existence.

Seeing the pain in her heart, I was reminded of the poet Kag Bapu's lines:

""કાગ" એવા અવસર આપજે, જ્યારે જાય આ પાંજરું છૂટી;

બીજી આશા બધીય આ જગતની, જાય જડમૂળથી તૂટી.."

When all hopes in life fade away, the soul begins to yearn for the refuge of the Divine. Hirama, too, now waits for that final resting place.

If we can spend a little time with such elders, listening to them and offering them comfort, it can mean more to them than we can imagine.

હીરામાને બે જુવાનજોધ દીકરા હતા, એમને પરણાવ્યા ને ઘરમાં વહુઓ આવી. હીરા માને એમ કે હવે જિંદગીની સમી સાંજે થોડી નિરાંત થઈ, ત્યાં તો કાળનો કારમો પંજો ત્રાટક્યો ને બંને જુવાન દીકરાઓ માની નજર સામે દુનિયા છોડીને ચાલ્યા ગયા.

હીરા મા માટે હવે જિંદગી ભારરૂપ બની ગઈ. શરીર કામ કરતું બંધ થયું, ખાવા-પીવાની મોકાણ ઊભી થઈ. પણ પેટ તો સમય થાય એટલે ભાડુ માંગે. નાછૂટકે હીરામા લાકડીના ટેકે આખાય ગામમાં ફરીને કોકની પાસે ઘઉં, ચોખા કે દાળ માંગીને પેટનો ખાડો પૂરવા માંડ્યા.   જ્યારે અમારી સંસ્થાના કાર્યકર રીઝવાભાઈ બાને મહેસાણાના રણાસણગામમાંki મળ્યા ત્યારે હીરા મા ગામમાંથી માંગીને ઘરે પાછા ફરી રહ્યા હતા.   એમના ખભે લટકતી ભિક્ષાની થેલી ખોલીને બાએ ભીક્ષામાં માંગી આણેલા ઘઉં, ચોખા ને દાળ બતાવતા કહેલું, “ઉંમરના આ પડાવે માંગવું કોને ગમે? એ પણ આખા ગામના ઉંબરા ખૂંદીને! પણ શું કરુ?”

અમે એમને રાશન આપવાનું શરૂ કર્યું, એમને યાચનાવૃત્તિમાંથી મુક્તિ મળી, પણ હીરા માના મન પર એક જુદો જ પવિત્ર ભાર વર્તાવા માંડ્યો.   એમણે કહ્યું, "તમે આટલું પુણ્યનું કામ કરો છો, ભગવાન તમારું સાંભળે. તમે પ્રાર્થના કરો ને કે ભગવાન અહીંથી મને ઝટ લઈ જાય! આ તમે આપો છો એ ખાવું છું, પણ મારા માથે એનું ઋણ તો ખરું ને? આ ઋણ આ જન્મે તો નહીં ચુકવી શકું, પણ આવતા જન્મે એને ચુકવવા મારે અહીંયા પાછું આવવું પડશે ને?"

આપણો દેશ એ સંસ્કાર ને ખુમારીનો દેશ. અહીં ગરીબ માણસ કદાચ નસીબનો લાચાર હોઈ શકે, પણ એના લોહીના સંસ્કાર ક્યારેય ગરીબ નથી હોતા.   એ મરી જાય પણ કોઈનું ઓશિયાળું ખાવાનું પચાવી શકતો નથી. મફતનું ધાન એના કાળજાને ખૂંચે છે. હીરામાના મુખેથી 'ઋણ' ચુકવવાની આ વાત સાંભળીને ખરુ 'ખમીર' એવું અનાયાસે બોલાઈ ગયું.

મેં એમના ધ્રૂજતા, કરચલીવાળા હાથને પકડીને વ્હાલથી કહ્યું, "બા, કોઈનુંય ઋણ નથી. જો આપવાનો કે નિમિત્ત બનવાનો અહંકાર કે ભાર રાખીએ, તો કરેલી બધીયે સેવા એળે જાય. અમે જે કરીએ એ બધું 'કૃષ્ણાર્પણ'.   બધું એ ઠાકરના ચરણોમાં ધરી દઈએ, પછી ઋણના બંધન ક્યાં રહે? લેનારોય એ ને દેનારોય એ, આપણે તો માત્ર વચલા ગાળાના વહેવારિયા!"

પણ બા બહુ થાક્યા હતા. સંસારના કારમા ઘા સહન કરીને, જુવાનજોધ દીકરાઓની નનામીઓ જોઈને એ જીવ હવે ભીતરથી સાવ ભાંગી ચૂક્યો હતો. એમને હવે અનાજ કરતાંય આ સંસારના બંધનોમાંથી મુક્તિ જોઈતી હતી.  એમના મનની પીડા જોઈને કવિ કાગબાપુની પંક્તિઓ યાદ આવી,

"કાગ" એવા અવસર આપજે, જ્યારે જાય આ પાંજરું છૂટી;

બીજી આશા બધીય આ જગતની, જાય જડમૂળથી તૂટી.

જ્યારે જિંદગીની બધી આશા તૂટી જાય ત્યારે જીવ પરમાત્માના શરણની ઝંખના કરે. હીરા મા પણ હવે એ જ આખરી વિસામાની રાહ જોઈને બેઠા છે. આવા માવતરોની પાસે બે ઘડી બેસી એમને હાશકારો આપવાનું કરીએ તો ઘણું...

Hira ba gives blessings to Mittal Patel

Mittal Patel meets Hira Ba in Ranasan village of Mehsana
district

Hira ba receives ration kit every month under VSSM's
mavjat karyakram