Like the Meer these 18 families are also in need of residential plots.. so we give them plots!!

The 18 Vansfoda and Gadaliya families of Duchakwada, Khanodar and Lakhni villages Banaskantha’s Diyodar needed residential plots for settling down. It had been a while since  we had mentioned this need to the district Collector, the question the authorities faced  was where to plots?? The officials had already tried to allot plots in some villages in Diyodar but there was severe opposition by the villagers. Finally  additional collector Shri. Khantsaheb suggested to allot plots in the village of Lakhni advising us to probe if these nomadic families were ready for it or not?

The families were asked if they were prepared to stay in Lakhni village after their affirmation VSSM’s Naran prepared applications and submitted it to the Mamlatdar of  Lakhni Shri. Thakorsaheb. There was some resistance from the villagers. Actually there are some Meer families staying in the village of Lakhni so the villagers said, ‘ these Gadaliya and Vansfoda do not stay here,  whereas the Meer families have been staying here for quite a few years now, why not give plots to Mir?’ Shri. Thakorsaheb had to explain to them that ‘ the Meer are not considered to be nomadic community, once they get a caste certificate of nomadic community plots will be allotted to them as well. But like the Meer these 18 nomadic families are needy so why not give them plots first?’  Nobody opposed but none was happy about it too. However, Shri. Khantsaheb and Shri. Thakorsaheb are positive  that things will fall in place!! As we await these families getting their permeant addresses…………

In the picture Mamlatdar Shri. Thakorsaheb addressing the nomadic families during a meeting...

‘મીરની જેમ જ આ ૧૮ પરિવારો પણ જરૂરિયાત વાળા છે. એટલે આપણે પ્લોટ આપીએ’

બનાસકાંઠાના દિયોદર તાલુકાના ડુચકવાડાના ૭, ખાણોદર-૮ અને લાખણી તાલુકાના ચાળવા ગામમાં ચોમાસું પસારકરતાં ૩ ગાડલિયા અને વાંસફોડા પારીવારોને સ્થાઈ રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મળે એ માટે છેલ્લા ઘણા વખતથી કલેકટર શ્રી સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી. પણ એમને ક્યાં પ્લોટ આપવા તે સૌથી મોટો પ્રશ્ન હતો. દિયોદર તાલુકાના કેટલાંક ગામોમાં આ પરિવારોને પ્લોટ મળે એ માટે પ્રયત્ન કર્યો પણ ગામ લોકો એ ખુબ વિરોધ કર્યો. આખરે પ્રાંત કલેકટર શ્રી ખાંટ સાહેબે ૧૮ પરિવારોને લાખણીગામમાં પ્લોટ આપવાની વાત કરી પણ આ પરિવારો સહમત છે કે કેમ તે જોઇને આ નક્કી કરવા અંગે કહ્યું.

લાખણીમાં રહેવાં સહમતી બાબતે ૧૮ પરિવારો સાથે vssm ના કાર્યકર નારણે વાત કરી. પરિવારો સહમત થયાં એટલે નારણે લાખણી મામલતદાર શ્રી ઠાકોર સાહેબને મળીને ૧૮ પરિવારોની દરખાસ્ત આપી. ગામના લોકોએ થોડો વિરોધ કર્યો. મૂળ તો ગામમાં મીર પરિવારો પણ છે એમણે કહ્યું, ગામમાં ઘણા વખતથી ચોમાસું રહેતાં મીરને પ્લોટ આપોને. ગાડલિયા અને વાંસફોડા અહિયાં ક્યાં રહે છે તે એમને આપો છો?’ પણ પછી મામલતદાર સાહેબે સૌને સમજાવ્યા કે, ‘મીરને વિચરતી જાતિનું પ્રમાણપત્ર મળે પછી એમને પણ પ્લોટ આપી શકાશે. પણ મીરની જેમ જ આ ૧૮ પરિવારો પણ જરૂરિયાત વાળા છે. એટલે આપણે આપીએ’. કોઈએ વિરોધ ના કર્યો પણ કોઈને ગમ્યું પણ નહિ.. પણ મામલતદાર સાહેબ અને ખાંટ સાહેબ કહે છે, એમ બધું ગોઠવાઈ જશે. આ પરિવારો પણ પોતાનું કાયમી સરનામું મળે એની રાહમાં છે. 

ફોટોમાં મામલતદાર શ્રી ને મળવા ગયેલાં વિચરતી જાતિના પરિવારોને સંબોધતા શ્રી ઠાકોર સાહેબ (મામલતદાર શ્રી લાખણી).

Fabrication is my passion…..

Babubhai Bajaniya is a resident of Detroj village of Ahmedabad District. He makes a daily commute to Kadi town to work in a fabrication workshop as a skilled workman. The everyday commute and indefinite working hours took a toll on his health. He was advised to stay home and take adequate bed rest. The bed rest of 4 months made him jobless as well. With no other job on hand he began working on daily basis as fitter for tin shades. It was not a fixed job and working as a fabricator all his life, he was too good at it so this was not  something he enjoyed  doing. He loved his earlier job. Fed up with the uncertainties of searching of work everyday he decided to set up his own fabrication unit. But how to go about it,  an enterprise requires funds?? This ain’t some kind of work that could be done on a road side!!  Such a unit requires a proper shop, three phase power supply! What to do was the big question he faced. 

Detroj was soon going to be a town place and people knew Babubhai well, they wished he start a workshop in Detroj itself. If a fabrication workshop came up in Detroj it  had  the potential of doing good business.  The only issue was of the start up capital. Babubhai  a dedicated community leader,  is an active VSSM volunteer, always present when needed. He shared his concern to VSSM’s Jayantibhai, asking him to inquire if any bank would loan him some funds. Jayantibhai conveyed to him that VSSM will support his endeavour,  asked him to go ahead with his plan.  

Babubhai eyed a shop situated on the outskirts of Detroj on the Ahmedabad-Bechraji road. Babubhai approached Kantubha Jhala the owner of the shop with the proposal to rent it. 

‘How much is the investment?’ inquired Kantubha.

’30,000’  Babubhai replied. 

‘ Would that be enough? Fabrication unit requires lot more!! continued Kantubha.

‘Yes, I know. I do not have funds, organisation is helping be with Rs. 25,000 the rest 5,000 I shall manage.’ said Babubhai

‘ Partner with me, I shall invest some money, I already have a shop.’ proposed Kantubha.

Babubhai was quick to accept the proposal. It was decided that the rent will go Kantubha, Babubhai will take Rs. 9000, the salary of a skilled worker and the profit shall be equally shared between both.

Today Babubhai, apart from the monthly fixed salary of Rs. 9,000 takes home Rs 10,000 to 12,000 a month. 

He also supports the other nomadic family who are in need of small loans. ‘I am unable to give my  time but since I earn well the  least I can do is give money. Its my responsibility  towards others.'

In the picture .. Babubhai at work in his workshop. 

જીવ તો વેલ્ડીંગના કામમાં જ..

બાબુભાઈ બજાણિયા અમદાવાદ જીલ્લાના દેત્રોજગામમાં રહે અને કડીમાં વેલ્ડીંગની દુકાનમાં કારીગર તરીકે કામ કરવાં જાય. રોજ દેત્રોજ થી કડી અપડાઉન અને વળી જવાનો સમય નક્કી હોય પણ આવવાનો નક્કી નહિ. તબિયત બગડી. ચાર મહિના પથારીમાં રહેવું પડ્યું એટલે નોકરી પણ છૂટી ગઈ. છેવટે પતરાં ફીટ કરવાનું કામ શરુ કર્યું. પણ આ કામ કાયમી મળે જ એવું નહીં. વળી જીવ તો વેલ્ડીંગના કામમાં જ. વર્ષોથી એ કર્યું હતું એટલે એ વધારે ગમતું પણ.

વેલ્ડીંગનો સ્વત્રંત વ્યવસાય કરવાનું નક્કી કર્યું. પણ એ માટે નાણા જોઈએ. વળી આ કંઈ રોડ પર છાપરું નાખીને શરુ કરી શકાય એવું કામ નહિ. દુકાન જોઈએ. થ્રી ફેઝ લાઈટનું જોડાણ પણ જોઈએ. શું કરવું? ગામમાં રહેતાં લોકો એમના કામને જાણે વળી દેત્રોજ પણ હવે તાલુકો બન્યો છે એટલે દેત્રોજમાં જ વેલ્ડીંગની દુકાન થાય તો ઘણો લાભ થાય એમ હતું. પણ પૈસાની વ્યવસ્થા કયાંથી કરવી? બાબુભાઈ vssmના કામને ખુબ સારી રીતે જાણે અને જરૂર પડે સાથે આવીને ઉભા પણ રહે. ટૂંકમાં અમારા સક્રિય આગેવાન. એમણે પોતાની મૂંઝવણ vssmના કાર્યકર જયંતીભાઈને કરી અને કોઈ બેંક લોન આપે તો અપાવવામાં મદદરૂપ થવાં વાત કરી. જયંતીભાઈએ એમને vssm માંથી લોન મળશે એમ કહ્યું અને ધંધા સંદર્ભે તમામ આયોજન કરવાં પણ કહ્યું. 

દેત્રોજમાં જ અમદાવાદ બેચરાજી રોડ પર જેમની દુકાનો હતી એવા કાન્તુભા ઝાલાને ભાડેથી દુકાન આપવા બાબુભાઈએ વાત કરી. કાન્તુભાએ બાબુભાઇને પૂછ્યું કે, ‘કેટલાનું

રોકાણ કરવાનું છે?’ ‘રૂ.૩૦,૦૦૦નું.’

‘વેલ્ડીંગમાં તો ઘણું થઇ શકે?

‘હા પણ મારી પાસે મૂડી નથી સંસ્થા મને રૂ.૨૫,૦૦૦ ની લોન આપશે અને રૂ.૫૦૦૦ હું કાઢીશ.’

‘મારી સાથે ભાગીદારી કર. હું થોડું રોકાણ કરું. દુકાન તો મારી પાસે છે જ’

બાબુભાઈ એ આ વાતને વધાવી લીધી. કારીગર તરીકે એમને રૂ.૯,૦૦૦ નો પગાર, દુકાનનું નક્કી ભાડું કાન્તુભા લે અને નફો થાય એ અડધો અડધો. એમ નક્કી કર્યું. 

હાલમાં રૂ.૯,૦૦૦ ના પગાર સિવાય એવરેજ મહીને રૂ.૧૦,૦૦૦ થી રૂ.૧૨,૦૦૦ બાબુભાઈ કમાઈ લે છે. 

વિચરતી જાતિના કોઈ પણ કામમાં નાની આર્થિક મદદ પણ એ કરે છે.. એ કહે છે, ‘હું સમય નથી આપી શકતો પણ પૈસા કમાઉ છું એટલે મારી શક્તિ પ્રમાણે મદદરુપ થઈશ અને એ મારી ફરજ પણ છે’

ફોટોમાં બાબુભાઈ એમની વેલ્ડીંગની દુકાનમાં ..

We hope..

On 19th January 2015 we had a meeting with the Chief Minister Respected Smti. Anandiben Patel, to discuss issues pertaining to the Nomadic tribes. No introductions were necessary as she is aware about the activities of VSSM. The application made by us on the concerns relating to the nomads was immediately sent to ‘ Department of Social Justice and Empowerment’ with ta note to call for a meeting ASAP to resolve the long standing issues. 

A meetig has been called to discuss the various issues affecting the nomadic tribes on 12th February 2015 which will be presided by the Additional Chief Secretary Shri Dagur -Department of Social Justice and Empowerment. We hope it turns out to be a fruitful meeting. 

Smt. Anandiben Patel had remained present during the Ramkatha by Shri Morari Bapui. She was then the Revenue Minster of Gujarat, it was under her leadership that the  resolution of allotting residential land to the nomadic families was issued. We are deeply grateful for her concern and sensitivity towards these communities. 

Anandiben address the gathering during Ramkatha (file photo) 

શુભ થશે એવી આશા..

૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ના રોજ વિચરતી જાતિના પ્રશ્નો સંદર્ભે મુખ્યમંત્રી આદરણીય શ્રી આનંદીબહેન પટેલને મળવાનું થયું. આમ તો તેઓ વિચરતી જાતિના આપણા કામને ખુબ સારી રીતે જાણે એટલે વધારે કશું કહેવાનું નહોતું. એમને આપેલી રજૂઆત એમણે ‘સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ’ને મોકલાવી આપી અને આ પ્રશ્નોનું સમાધાન સત્વરે થાય એ માટે ઝડપથી બેઠક ગોઠવવા બાબતે પણ લખ્યું.

તા.૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૫ના રોજ વિચરતી જાતિના પ્રશ્નો સંદર્ભે ‘સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ’ના અધિક મુખ્ય સચિવ શ્રી ડાગુરસાહેબે એમના અધ્યક્ષપણા હેઠળ વિચરતી જાતિને સ્પર્શતા તમામ મુદ્દા પર બેઠકનું આયોજન કર્યું છે. શુભ થશે એવી આશા પણ છે.. 

વિચરતી જાતિ માટે પૂજય મોરારી બાપુએ vssmને આપલી રામકથામાં આદરણીય આનંદીબહેન ઉપસ્થિત રહ્યા. તે વખતે મહેસુલ ખાતું તેઓ સંભાળતા અને વિમુક્ત જાતિને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ ફાળવવાનો ઠરાવ કરવામાં તેઓ નિમિત પણ બન્યાં. તેમની આ સમુદાય પ્રત્યેની લાગણી માટે એમનો હ્રદય પૂર્વક આભાર વ્યક્ત કરીએ છીએ.. રામકથા વખતે વિચરતી જાતિને સંબોધતા શ્રી આનંદીબહેન..(ફાઈલ તસવીર)

I want to provide good education to my daughter, wish to start a saree shop now…….

Since the last few years  VSSM has been actively working with he nomadic communities of Kamod village in Ahmedabad’s Daskroi block. Sharmilaben and her husband live in Kamod along with their small daughter. The husband works in a factory but their economic condition quite poor. It is difficult to run the household and give their daughter decent education with just the husband’s earnings. What to do, how to increase the family income?? Sharmilaben spoke to Ilaben, VSSM’s team member in Kamod. She asked her if VSSM can loan her some money to start a small venture. Since Sharmilaben did not being to a nomadic community Ilaben refused her right away. A rather dejected Sharmilaben remained persistent in her request.' Why can’t you give us, we are poor and needy, we will be repaying the money  soon, trust me……’ she kept insisting. Finally Ilaben brought her to VSSM office for a meeting. 

Sharmilaben Jiteshbhai Vasava dreams of educating her daughter well. To realize her dream she needs to earn aswell and share her husband’s responsibility of earning. 

'How much loan do you want?'

’10,000’

‘what do you plan to do with that money?’

‘start selling sarees from home’

‘do you know how to sell’

‘i will manage, i can’t go out to earn because there is no one to take care of my daughter’

We gave her the loan. Its been five months ands has already repaid Rs. 5000. When the daughter goes to school she sets out to sell sarees in neighbouring villages of Piranha, Oad, Saijpur, Piplaj……she has also acquired the skills of selling sprees and makes good profit. 

‘How’s business ?’ we asked.

‘I earn as much as my husband now..’ she replied with a smile. 

Sharmilaben now wants to start a saree shop. She plans to repay the entire loan in one go and take another loan of bigger value. We are glad that its turning out to be good for her…..

In the picture Sharmilaben selling sarees

દીકરીને સારું ભણાવવી છે - હવે દુકાન કરવી છે....!

દસ્ક્રોઈ તાલુકાના કમોડ ગામમાં વિચરતી જાતિના પરિવારો સાથેના આપણા કામને ગામના સૌ હવે જાણે. ગામમાં શર્મીલાબહેન પણ રહે. આર્થિક હાલત ખરાબ. પતિ ફેકટરીમાં કામ કરે અને શર્મીલાબહેન નાની દીકરી સાથે ઘર સંભાળે. પણ પતિની કમાણીમાંથી દીકરીને સારું શિક્ષણ અને ઘર ચલાવવું શક્ય નહોતું. શું કરવું? કમોડમાં કામ કરતાં vssmના કાર્યકર ઇલાબહેનને શર્મીલાબહેન જાણે.  એટલે એમને મળી vssm માંથી વ્યવસાય માટે લોન આપવા વાત કરી. શર્મીલાબહેન ગામમાં એક રૂમના ભાડાના મકાનમાં રહે. વળી વિચરતી જાતિના નહિ એટલે ઈલાબહેને પ્રથમ તો ‘તમને અમે લોન ના આપીએ એમ કહીને ના પાડી.’ શર્મીલાબેન નિરાશ થયાં. પણ ઈલાબહેનનો પીછો ના છોડ્યો. ‘અમને કેમ ના આપો? અમે પણ જરૂરિયાતમંદ છીએ. હું લોન ભરી દઈશ બહેન ભરોષો તો મુકો.’ એમ વારે વારે કહ્યા કરે. આખરે ઇલાબહેન એમને vssm ના કાર્યાલય પર લઇ આવ્યાં. મળ્યાં, વાતો થઈ. 

શર્મિલાબહેન જીતેશભાઈ વસાવા. એક જ સ્વપ્ન પોતાની દીકરીને સારું ભણાવવી છે અને એ માટે મારે કમાવવું છે. હાલમાં પતિની એક આવકમાં આ બધું કરવું મુશ્કેલ છે. 

‘કેટલી લોન જોઈએ છે?’

’૧૦,૦૦૦’

‘શું કામ કરશો?’

‘ઘરેથી સાડીનો વેપાર શરુ કરવો છે’

‘વેચવાનું ફાવશે?’

‘હું કરી લઈશ.. મારે કામ કરવું છે ઘર બહાર જઈશ તો મારી દીકરીની સંભાળ નહિ રહે અને આ બધું એના માટે જ તો કરવું છે’

આપણે લોન આપી. છ મહિના થયા લોન લીધે રૂ.૫૦૦૦ની લોન એમણે ભરી પણ દીધી. દીકરી સ્કૂલ જાય એટલે એ સાડી વેચવા આસપાસના ગામો પીરાણા, ઓડ, સૈજપુર, પીપળજમાં પણ જાય. હવે સાડી વેચવામાં ફાવટ આવી ગઈ છે અને નફો પણ સારો મળે છે. ધંધો કેવો ચાલે છે એવું પૂછતાં, શર્મિલાબહેને હસતાં હસતાં કહ્યું, ‘મારા ઘરવાળા જેટલું જ હું પણ મહીને કમાઈ લઉ છું.’

એમને હવે સાડીની દુકાન કરવી છે. લોનની બાકીની રકમ સામટી ભરી થોડી વધારે લોન આપવાની વાત એ કરી રહ્યા છે. શુભ થઇ રહ્યું છે એનો આનંદ છે...

ફોટોમાં સાડીનો વેપાર કરતાં શર્મીલાબહેન

This sure is a clever way of letting us know…...

On 26th January we happen to visit the children staying at the Tharad hostel.  The children gave us a very warm and enthusiastic welcome. Later,  they presented us with a nicely gift wrapped box. It is like a ritual now, whenever  children have to tell us something the put a beautifully  written note in a box, gift wrap it and present it to us, never forgetting to take pictures. Taking a picture is  necessary as it serves as a proof…just in case we forget.  Wait for a couple of days and then follow up on the demand. What a novel way to demand … wish we could ask the officials  and politicians on our pending applications in such a manner as well. We do  have RTI,  but still…..

In one of the notes the children wrote to me about the manner in which they rebelled against their parents to come ad study at the hostel, what they wish so become when they grow up, their dreams and their aspirations. In another note they wrote about the difficulties  they face because of the rebel and conditions back home and some facilities they require for studying better.  

The problem being - these children have to walk 3 kms every day to reach school and coaching ( the teacher thinks these children are very clever and some extra coaching will help them, so calls them for coaching in the evening). Walking does not make them tired but takes away lot of their time so they need a bicycle. Their parents have not given them enough blankets and mattress and the nights in Tharad get really chilly, a small desk, notebooks, school bags etc. etc.   

The children were not pleading for these things but the letter reflected their confidence and right on us. The studies will go on even without these stuff. They are here to study and that they will with complete dedication. The 30 Nath Vadee children studying in 4 schools of Tharad are showing excellent results in academics. These kids present Shri. Rashminbhai ( who was also present) a hand made helicopter that could really fly. Such ingenious skills they have. We are sure they will excel in life…..

The children presenting a gift box…..

પોતાની વાત કહેવાની અનોખી રીત...

થરાદ હોસ્ટેલમાં ભણતાં અમારાં બાળકોને મળવા તા.૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ ના જવાનું થયું. બાળકોએ ઉત્સાહથી સ્વાગત કર્યું પણ પછી એક સરસ મજાનું ગીફ્ટ પેક આપ્યું. બાળકોને કઇંક કહેવું હોય તો હંમેશા ગીફ્ટ પેક કરીને એમાં એટલી સુંદર રીતે ચિઠ્ઠી મુકી જાહેરમાં બધાં જ બાળકોની વચ્ચે આપે અને એનો ફોટો પણ પડાવે. મૂળ અમે કોઈ ભૂલી ના જઈએ એની સાબિતી એમની પાસે રાખે..!!

ચિઠ્ઠી આપ્યાના બે દિવસ રાહ જોવાની અને પછી એની ઉઘરાણી કરવાની..કેવી મજાની રીત.. કાશ નેતાઓને કે અધિકારીઓને આપેલી આપણી અરજીનું આ રીતે પૂછી શકતાં હોત તો? RTI છે પણ ...

મને આપેલી એક ચિઠ્ઠીમાં બાળકો કેવી રીતે પોતાની મરજીથી માં-બાપનું માન્ય વગર ભણવા માટે  હોસ્ટેલમાં આવી ગયાની વાત અને પોતાને શું બનવું છે એનું સ્વપ્ન લખ્યું હતું. બીજી ચિઠ્ઠીમાં ઘરમાંથી જે સ્થિતિમાંથી એ ભણવા નીકળી ગયા એટલે કેટલીક મુશ્કેલી વેઠી રહ્યા છે તે અને ભણવા થોડી સગવડ જોઈએ છે એ અંગે લખ્યું હતું. 

જેમાં રોજ ૩ કી.મી. ચાલીને સ્કૂલ જવાનું. ટ્યુશન જવાનું(એમની શાળાના જ શિક્ષક આ બાળકોની હોશિયારી જોઇને એમને રાતના પોતાના ઘરે ભણવા બોલાવે છે). થાક નથી લાગતો પણ સમય બગડે છે એટલે સાયકલ જોઈએ છે, માં-બાપે ઓઢવા – પાથરવા સરખું આપ્યું નથી અને થરાદમાં ઠંડી ખુબ છે એ, ભણવા માટે શક્ય હોય તો ઢાળિયું, નોટબૂક, દફતર વગેરે જેવી ખુબ નાની નાની ચીજો માટે લખ્યું હતું. 

બાળકોના લખાણમાં આજીજી નથી પણ અમે એમનાં જ છીએ અને એમનો અમારા પર પૂરો હક છે એ ભાવથી આ બધું લખ્યું હતું અને છેલ્લે આ બધું નહિ હોય તો પણ હવે ભણવું તો છે જ. હોસ્ટેલમાં ભણતાં નાથવાદીના ૩૦ બાળકો તો થરાદની જે ચાર સ્કૂલમાં ભણે છે એ સ્કૂલમાં પણ અવલ્લ છે.. એમણે શ્રી રશ્મિનભાઈને પોતાના હાથેથી બનાવેલું હેલીકોપ્ટર આપ્યું અને એ પણ ચલાવીને બતાવ્યું.. આવા આ બાળકો જીવનમાં પણ અવ્વલ રહેશે એવી શ્રદ્ધા ..

ફોટોમાં એમનું ગીફ્ટ પેક આપતાં બાળકો...

Our FAITH in people of Vadia…...

VADIA - a small sleepy village tucked on the border of Gujarat and Rajasthan, a village infamously famous for the profession the ladies of this village are engaged into. The village is undergoing a gradual but very concrete transition in a positive direction. There was a time when the village was divided into many  fractions, bringing  them all on one platform was next to impossible.  A meeting called to discuss some crucial issues the village faced could no tho beyond half- an-hour, it was bound to end on a bitter note. How will we be able to bring them all together, how will we bring the young girls and women out of the hell they  were living in?? were the questions that constantly bothered us, we struggled to find a way out. Amidst all the depressing scenario all around it was one thing that ket us going and that was our FAITH in the people of Vadia, consequent to which after 8 years of persistent efforts we are abel to witness some concrete change in the the ground realities of this village, a change that always brings a smile on our faces. 

A lot of families in Vadia are now willing got work hard to sustain their families. The occupation they are turning to is farming. In 2006 when we first visited the village it felt like along with the women and girls,  the land of this village was also cursed. 180 acres of land which was allotted to the villagers was lying uncultivated. The reason being absence of irrigation facilities. Later a bore-well  was installed and people began farming the small plots of land they were alloted. One bore well  was not enough for water to reach so many families. In 2012 the village witnessed another ground breaking event . The mass marriage ceremony of its daughters. This was one event that triggered amongst the villagers the desire to stop pushing their daughters into the traditional profession that was practiced by the women of this village. It made them realise that change is possible and if one is willing to work hard life can be much better from the ones that they lived right now. Not all agreed to educate and equip their daughters for a better life but a lot of them pledged give up the profession that made lives of their daughters a living hell.

To stop living on the earnings of their women and daughters the families in Vadia needed some concrete alternates to earn livelihoods. One bore well was not enough and there was an urgent need for another one. But the underground water tables in the this part of Gujarat  are so low that the cost of  digging another bore was too high. Again getting the government clearances of another bore was also a challenging task. With such low water levels the possibilities of bore-well’s running dry too soon was also high. One major issues the farmers face are the depleting  water tables in almost entire Gujarat. The greed and over exploitation of this precious natural resource is the reason behind such worrying situation. The water levels here are as low as 1200 to 1300 feet. The potability of water at such low levels is another issue of concern. How long can we just keep taking from the nature. The need to strike a balance here was crucial too. 

There is no doubt that second bore well should happen in Vadia, but how can Vadia contribute towards sustaining and improving the water tables in their region?? A meeting to discuss the matter was organised on 26th January 2015. Rashminbhai Sanghvi, VSSM’s patron from Mumbai and some one who has been very actively associated in the water management works in Surendranagar district was with us to guide us through. He had pledged to make people think in the direction of water management and conservation. What will happen if we will pump out the underground water that has been accumulated for thousands of years, why conserving rain water is important, how can they contribute towards conserving rain water in their fields??? were the some of the focal points explained  by Rashminbhai  in very simple language. The villagers were quite receptive and plans were made to commence digging before the monsoon  parts of their farms to store the rain water and in the village deepen the lower grounds where the rains water naturally accumulates every year.  This because Vadia does not have a lake. 

It is a feeling a  deep gratification one feels on hearing the men in the village say ‘We are prepared to work hard and we shall work hard.’ VSSM has supported numerous families in Vadia to begin alternate professions. One such Gulabbhai came to us just as we were leaving the village after the meeting, ‘Ben, I have bought a buffalo, I sell 8-9 litres of milk to the dairy everyday, come and see my buffalo once!!! These are the same men who were once taunted by others as lazy lumps. Th faith we put in them is showing such remarkable results. I am deeply thankful to all of you for supporting us in such challenging tasks, it would have been difficult to go ahead without all of yours undoubting support.

In the picture - Rashminbhai addressing the meeting on water management.  

એક શ્રદ્ધા વાડિયાના માણસોમાં..

બનાસકાંઠાના વાડિયા ગામમાં ધીમી ગતિએ પણ નક્કર બદલાવ આવી રહ્યો છે. એક સમયે ગામમાં જ એટલાં ભાગલાં હતાં કે સૌને સાથે બેસાડવા અમારા માટે સૌથી મોટો પડકાર થઇ જતો. ગામનાં કોઈ પણ પ્રશ્ને બેઠક કરીએ તો બેઠક અડધા કલાકમાં જ ઝગડામાં પરિણમે.. આમાં સૌને સાથે બેસતા કેમ કરીશું? જે તકલીફ બહેનો સહન કરી રહી છે એનું સમાધાન કેમ થશે? સાચું કહું તો રસ્તો સૂઝતો નહોતો. પણ એક શ્રદ્ધા વાડિયાના માણસોમાં હતી અને એને પરિણામે છેલ્લાં ૮ વર્ષના સઘન પ્રયત્નથી એક નક્કર બદલાવ જેને જોઇને સંતોષ થાય તેવો આવ્યો છે.

મૂળ તો હવે મહેનત કરીને જીવવાની ઈચ્છા રાખનારાં ઘણા પરિવારો ખેતી કરવાં લાગ્યા છે. ૨૦૦૬માં ગામમાં ગયાં હતાં ત્યારે આ ગામના લોકોની સાથે સાથે જાણે જમીન પણ શ્રાપિત હોય એવું લાગ્યું હતું. સરકારે ફાળવેલી ખેતી લાયક જમીન (૧૮૦ એકર જમીન) પણ બંજર પડેલી. પાણીની સગવડ ના હોવાના કારણે આ બનેલું. બોરવેલ થયો અને ધીમે ધીમે લોકો  ખેતી કરતાં થયા. ૨૦૧૨માં વાડીયામાં પહેલીવાર દીકરીઓના સમૂહ લગ્ન થયા અને પછી તો મીઠા સંઘર્ષ શરુ થયા. દીકરીને ભણાવીને એના લગ્ન કરાવવા કે પછી એજ વાડિયાની પરંપરામાં ધકેલવી. ઘણા પરિવારોએ સંકલ્પ કર્યો અને પરંપરામાંથી નીકળી ગયાં. તો કેટલાંક આજે પણ શું કરવું એની દ્વિધામાં છે અને હજુ પણ જૂની ઘરેડમાં જ જીવે છે.. 

ખેતી લાયક ૧૮૦ એકર જમીન અને સિંચાઈ માટે એક બોરવેલ. બીજો બોરવેલ થાય તો ગામની બધી  જમીનને પાણી મળી રહે એવી મહેનત કરી જીવવાવાળા લોકોની લાગણી. પણ બીજા બોરવેલની મંજૂરી અને ખર્ચ મોટો પડકાર છે...  વળી બોરવેલ બની પણ જાય પણ જમીનમાંથી પાણી ખેંચ્યા જ કરવાનું એને પાછું આપવાનું થાય જ નહી તો બોરવેલ ફેઈલ થવાની સંભાવના વધી જાય.. આમ પણ ઉત્તર ગુજરાતમાં લોકો સંપતિવાન થયા અને બોરવેલ થકી ખેતી કરતાં પણ થયા પણ પાણીના તળની તો એમણે ચિંતા જ નથી કરી એટલે જ પાણીના તળ ૧૨૦૦ કે ૧૩૦૦ ફૂટ ઊંડા ગયા છે. વળી આટલાં ઊંડા ગયા પછી પણ પાણી મીઠું મળશે કે કેમ એ પ્રશ્ન તો યથાવત છે જ..

વાડિયામાં બીજો બોરવેલ થવો જ જોઈએ પણ એ પહેલાં ગામ તરીકે સૌ પોતાની નૈતિક ફરજ સમજી વરસાદી પાણી પોતાના ગામમાંથી વહી ના જાય એ માટે શું કરવું એનું આયોજન કરવાં તા.૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ના રોજ વાડિયા જવાનું થયું. મુંબઈથી vssm ના કામોમાં સહાયભૂત થતા અને જેમણે સુરેન્દ્રનગરમાં વોટર મેનેજમેન્ટમાં ખુબ કામ કર્યું છે એવા આદરણીય શ્રી રશ્મિનભાઈ સાથે આવ્યાં. મૂળ તો એમણે આ પરિવારોને આ દિશામાં વિચરતા કરવાનો નિર્ધાર કરેલો. રશ્મિનભાઈએ ખુબ સાદી ભાષામાં લોકોને વરસાદી પાણી અને હજારો વર્ષથી જમીનના પેટાળમાં પડેલા પાણી જમીનમાંથી ખેંચી લઈશું તો શું થશે? એ અંગે વાત કરી.. સૌને સમજાયું . આ પરિવારોએ પોતાના ખેતરના શેઠામાં ચોમાસા પહેલાં વરસાદી પાણી રોકવા ખાડા કરવાનું તથા ગામમાં તળાવ નથી પણ ચોમાસામાં જે જગ્યા પર પાણી ભરાઈ રહે છે એ જગ્યાએ ઊંડા ખાડા કરવાનું આયોજન કર્યું.. 

અમે મહેનત કરીશું.. એવું જયારે ગામનાં પુરુષો કહે ત્યારે ખુબ સંતોષ થાય છે.. સંસ્થાએ ગામમાં કેટલાંક પરિવારોને નવા વ્યવસાય માટે લોન આપી છે. એમાંના ગુલાબભાઈ અમે જયારે વાડિયાથી નીકળી રહ્યા હતાં ત્યારે નજીક આવીને કહ્યું, ‘બેન હું ભેંસ લાવ્યો છું. સવાર સાંજનું થઈને ૮ થી ૯ લીટર દૂધ ડેરીમાં ભરાવું છું. મારી ભેંસ એક વાર જોઈ જાવ ને?’ આ એજ માણસો છે જેમણે જોઇને સૌ કહેતાં આ લોકોના હાડકા હરામના થઇ ગયા છે એમને કામ નથી કરવું.. પણ એમનામાં મુકેલી શ્રદ્ધાનું પરિણામ હવે દેખાવા માંડ્યું છે.. આ કામમાં મદદરૂપ થનાર સૌ સ્વજનોનો આભાર માનું છું એમનાં સહયોગ વગર આ બધું શક્ય નહોતું..

ફોટોમાં વોટર મેનેજમેન્ટ સંદર્ભે વાત કરતાં આદરણીય શ્રી રશ્મિનભાઈ ..

‘Do dare to spend a single winter night under these open sky..'

143 nomadic families have been allotted residential plots in Juna Deesa. However, the extreme unevenness and bumpy conditions of the land makes it impossible to commence construction on it. Surfacing the land  requires huge funds and there are no provisions for the same in the government welfare budgets. Still, money was collected for the same by the families. The amount collected was Rs. 3,00,000/- (3 lacs). The levelling activity did commence but the dominant elements of the village began opposing the levelling. ‘ No activity what so ever should be done on this land,’ they ordered. What is the point in getting into conflict with the village, hence we stopped the activity and talked to the Mamlatdar on the matter. The officialdom has been very supportive through out but how do we  deal with such strong opposition??  We requested police protection but since they were busy wit the 26th January security logistics the matters will be taken after that is what we were told!! So we waited for 26th January to pass by. We spoke to them again to refresh their memory. Will be done, was the reply. But how long do we wait???

The group opposing the settlement of these families itself  belongs to marginalised community but now they are able and powerful, ‘ this is our land, we do not want anybody settling here,’ is their bold claim. Fact being this plot of land is government’s and there are documental evidences of it been allotted to these families. 

It has been 4 years and still the matter is far from being resolved. The families and us all are tired and frustrated with the state of affairs. ‘Do dare to spend a single winter night under the open sky and you shall empathise with these families,’ we told the people opposing. We wonder if any one is listening.. 

See for your self the way these families  survive… one of the 143 residents...

‘એક રાત છાપરામાં કે ખુલ્લા આકાશની નીચે આવી ટાઢમાં પસાર તો કરો..’

જુના ડીસામાં ૧૪૩ વિચરતા પરિવારોને સરકારે રહેણાંક અર્થે પ્લોટ આપ્યાં. પણ જમીન પર ઘર બાંધવું શક્ય નહિ. ખુબ મોટા ખાડા. સરકારે જમીન સમતળ માટે કોઈ જોગવાઈ નહોવાનું કહ્યું. સમતળ માટે માતબર ખર્ચ થવાનો હતો. આખરે વિચરતા પરિવારોએ જ પરિવાર દીઠ અમુક રકમ કાઢીને જમીન સમતળ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. રૂ. ૩,૦૦,૦૦૦ તો ભેગા પણ થઈ ગયાં. જેસીબીથી જમીન સમતળનું કામ શરુ થયું કે ગામના કેટલાંક માથાભારે તત્વોએ ‘આ જમીન પર કોઈ પણ પ્રવૃત્તિ નથી કરવાની.’ એમ કહીને વિરોધ શરુ કર્યો. ગામ સાથે સંઘર્ષ કરવાનું માંડી વાળી અમે કામ બંધ કર્યું અને

મામલતદાર શ્રીને રજૂઆત કરી. આખું વહીવટીતંત્ર ખુબ હકારાત્મક પણ વિરોધનું શું કરવું. પોલીસ પ્રોટેક્શન માંગ્યું. પણ સૌ ૨૬ જાન્યુઆરીમાં વ્યસ્ત હતાં એટલે એ પછી આ અંગે નિર્ણય કરવાનું નક્કી કર્યું. ૨૬મી પણ ગઈ પણ હજુ સુધી આ સંદર્ભે કોઈ નિર્ણય લેવાયો નથી. અમે ફરી રજૂઆત કરી છે. સારું થશે એવું આશ્વાસન પણ મળ્યું છે પણ ક્યાં સુધી રાહ જોવાની???

આમ તો ડીસામાં આ પરિવારોનો વિરોધ કરનારા એક વખતના વંચિતો જ છે પણ આજે હવે સક્ષમ છે એટલે, ‘ આ પરિવારોનો વસવાટ આ જગ્યા પર ના જોઈએ. આ જગ્યા અમારી છે એમ કહે છે’ આ જગ્યા સરકારી છે અને આ પરિવારોને ફાળવી છે એના પુરાવા છે છતાં આવો દાવો! 

વિચરતા પરિવારો અને સાથે સાથે અમે પણ થાકી ગયા છીએ ચાર વર્ષ થયાં છતાં આ સમસ્યાનો ઉકેલ આવતો નથી. વિરોધ કરનારને અમે કહ્યું, ‘એક રાત છાપરામાં કે ખુલ્લા આકાશની નીચે આવી ટાઢમાં પસાર કરો તો આ પરિવારોની પીડા સમજાશે.’ પણ અહી તો ક્યાં કોઈને સમજવું છે?

ફોટોમાં ૧૪૩માંનો એક પરિવાર જે સ્થિતિમાં રહે છે..

You got us this far and now you refuse to keep us.. if we are not allowed to stay here and study we’ll have to go back to begging……..

Six years ago we began education the children of Nath Vadee settlement of Tharad. A make shift tent school was initiated and as children continued learning they were enrolled in age appropriated grades in the government school/ These kids were pretty much regular in going to school. The parents of these kids were beggars by profession and thus had to keep wandering. The children however refused to get involved in the trade their parents did, they also stopped accompanying their

 parents . The parents had to leave these children behind in the settlement while they set out begging. Two years ago we closed down the school as none of the children in settlement were out of school. We had realised our goal of ensuring that each and every child of the settlement was in school. The local Baldest also kept tab of each and every child and ensure they were regular with the school. But as our presence in the settlement decreased the parents began removing their kids from the school and began taking them along their begging expeditions. More beggars in the family meant more money at the end of the day!!!! They also removed their children from the school.  We tried pressing the parents but the response remained very poor. 

In June 2014 VSSM initiated a hostel for the children of Vadia. 35 children stay in this residential facility currently. When the Nath Vadee kids came to know about it they requested for a hostle for themselves too.  At that moment it was not possible for us to consider this request because of financial constraints.  It was also not possible to enrol the Nath Vadee kids with the Vadia kids because  the place was really small to accommodate even the Vadia kids. A month ago we rented a bidder place for Vadia kids somewhere near the Nath Vadee settlement. 

The nath Vadee kids came over to help clean up the place. When VSSM’s Shardaben was moving the goods from old hostel to the new one these Nath Vadee kids came along with their luggage. ‘We want to study,  it was you who got us into learning and now you only refuse to keep us. If you do not allow us to stay here we will have to go back to begging with our parents, which we do not want to do. We wish to study.’ Shardaben called up asking what to do?? from behind Mukeshnath took the phone and said ,’ben we are ready to do whatever it takes to stay here, we shall do all the work, let us stay here, we do not want to go back home!!’ There was no way we could refuse to such a plea. Today 55 children are staying with Anand Hostel. The school s at a distance from the hostel so we are thinking of giving them bicycles… We want to able to satisfy their urge to study and learn…….hope we are successful with it. 

Our Nath Vadee kids in the picture…...

‘તમે જ ભણતાં કર્યા છે હવે તમે નહી રાખો- નહિ ભણાવો તો ફરી ભીખ માંગવાનું થશે.’

આજથી છ વર્ષ પહેલાં થરાદમાં નાથવાદી વસાહતમાં બાળકોને ભણાવવાની શરૂઆત કરી હતી એ વખતે તંબુશાળામાં બાળકોને ભણાવ્યા પછી ધીમે ધીમે તેમની ઉંમર પ્રમાણે તેમને જે તે ધોરણમાં દાખલ કરેલાં. બધા જ બાળકો નિયમિત શાળામાં જતાં થઇ ગયેલાં. 

બાળકોના માં-બાપ ભીખ માંગવાનું કરે અને એ માટે વિચરણ કરે. પણ બાળકોએ ભીખ માંગવાની ના પાડી. સાથે જવાનું પણ બંધ કર્યું. છેવટે માં-બાપ બાળકોને મુકીને જવા માંડ્યા. અમે બે વર્ષ પહેલાં શાળા બંધ કરી. મૂળ તો બધા બાળકો શાળામાં જતા થઇ ગયા હતાં એટલે.

પણ અમારી હાજરી જેવી ઓછી થઇ કે માં-બાપ બાળકોને પરાણે શાળામાંથી ઉઠાડવા માંડ્યા. બાળકોએ ફરિયાદ કરી અમે વાલીઓને સમજાવ્યા પણ બધું બરાબર થતું નહોતું. જુન ૨૦૧૪ થી વાડિયાના બાળકો માટે અમે થરાદમાં હોસ્ટેલ શરુ કરી. ૩૫ બાળકો એમાં ભણે. નાથવાદીના બાળકોને આ ખબર પડી એમણે પોતાને પણ હોસ્ટેલમાં રાખવા વિનંતી કરી. પણ અમારું બજેટ ખોરવાઈ જાય. વળી હોસ્ટેલની  જગ્યા પણ નાની હતી. વાડિયાના બાળકો પણ પરાણે રહેતાં. એક મહિના પહેલાં વાડિયાના બાળકો માટે એક જગ્યા ભાડેથી લીધી. નાથવાદી બાળકોની વસાહતથી એ નજીક થાય.

આ જગ્યાની સફાઈ માટે નાથવાદી બાળકો વગર બોલાવે આવ્યાં. જે દિવસે શારદાબેન વાડિયાના બાળકોનો સામાજ જૂની જગ્યાએથી બદલી રહ્યા હતાં. તે દિવસે નાથવાદીના ૩૦ બાળકો પોતાનો સામાન લઈને આવી ગયા. અમારે ભણવું છે. ‘તમે જ ભણતાં કર્યા છે હવે તમે નહી રાખો- નહિ ભણાવો તો ફરી ભીખ માંગવાનું થશે. અમારે એ નથી કરવું.. અમારે ભણવું છે.’ શરદાબેનનો  ફોન આવ્યો શું કરું બેન? ત્યાં તો મુકેશનાથ જે ધો.૯ માં ભણે છે એણે કહ્યું, ‘બેન બધું કામ કરીશું, પણ અમને અહી રહેવાં દો. ઘરે નથી જવું.’ ના પાડવાનો તો પ્રશ્ન જ નહોતો... હાલ ૫૫ બાળકો આ આનંદ છાત્રાલયમાં રહી ભણી રહ્યા છે. હોસ્ટેલથી એમની શાળા ઘણી દુર છે છતાં.. હવે ભણવું છે.. અમે સાયકલનો વિચાર કર્યો છે.. એમનામાં જાગેલી ભણતરની ભૂખ સંતોષવી છે આશા છે સફળ થઈશું.. ફોટોમાં અમારાં નાથવાદી બાળકો...

The Meer are not nomads…...

Traditionally the Meer hail from the state of Rajasthan and were folk singers. They are blessed with soothing voice and sing soulful folk songs. In the times of Kings and Kingdoms the Meer sang for the kings. Today this community has adapted itself according to the needs of the region they have settled in. The Meer of Saurashtra lead a very settled life whereas the Meer of Northern Gujarat have a very challenging existence. The Meer of North Gujarat dress up like the Rajputs, rear small cattle like goats and sheep, whenever they get an opportunity they sing. Having settled in Gujarat for many decades now life should have been easy for this community but it continues to be otherwise. They wander in search of work through the year but spend monsoon season in a particular village.  They are still not allowed permanent residency to the village they come back to every monsoon. These Rajasthani Meer families can be found in settled in Northern, Central and Southern Gujarat and now Saurashtra. The state government has included this particular Meer community in the list of  Socially and Educationally Backward Class. They practically lead same nomadic lifestyle as the other nomadic tribes do but since they do not feature in list of Nomadic tribes they cannot access the various welfare schemes and government regulations designed for the nomads. Voters ID cards, Ration Cards and residential plots being the major ones.  

A while ago we filed applications for the Meer families settled in Banaskantha and Patan but since they do not feature in the list of nomadic communities they cannot be allotted residential plots. For them to understand the importance of featuring in a particular government list is difficult and even more difficult is providing the list of citizenry documents the officials ask for because they have none… When told that they won’t be allotted plots their response was, ‘but we are also nomads, we are poor as well and still the government won’t help us??’ When we have dilemma understanding the criterion and basis on which the government list are prepared these poor and ignorant families stand no chance to comprehend it. 

Mumbai and Saurashtra were two different states until 1956 from which states Gujarat and Maharashtra into existence in 1960. The list of Nomadic and De-notified tribes that existed in the states of Mumbai and Saurashtra were recognised by Gujarat and till date there have no modifications in this list. Whereas the OBC categorie that came into effect in 1978 has  72 castes listed  in it  and it has grown upto 146 castes today.  The level of awareness is very low amongst the nomadic tribes and they do not make any presentations to the government and none of the political parties are bothered to approach them and address their challenges…. we make the necessary representations on their behalf and we also wait……..

The picture below says it all…...

મીર વિચરતી જાતિમાં ના આવે....

રાજા રજવાડાંઓમાં ગાવા વગાડવાનું કામ કરતો મીર સમુદાય જુદી જુદી લાક્ષણિકતા પ્રમાણે જુદા જુદા વિસ્તારમાં જુદું જુદું જીવન ધોરણ જીવે છે. સૌરાષ્ટ્રમાં રહેતાં મીર સ્થાઈ છે, એમને પોતાની ઓળખના પુરાવાના પ્રશ્નો નથી પણ ઉત્તર ગુજરાતમાં રજપૂતો પહેરે એવો (ફોટોમાં દેખાય છે એ પ્રકારે) પહેરવેશ પહેરનારા અને ઘેટાં-બકરાં રાખનારાં તો ક્યાંક ગાયન- વાદન કરવાવાળા મીરની દશા ખુબ કફોળી છે. મૂળ રાજસ્થાનના રહેવાસી આ વિચરતા મીર પરિવારો કામ ધંધાની શોધમાં ગુજરાતમાં આવીને રહ્યાં. હવે તો તેઓ અહીનાં જ થઇ ગયાં છે. હા હજુ ગામ નિશ્ચત નથી એટલે વિચરણ ચાલે જ છે. પણ ચોમાસું તો એક જ ગામમાં પસાર કરે. મોટાભાગે ઉત્તર ગુજરાત, મધ્ય ગુજરાત અને દક્ષીણ ગુજરાતમાં  એમની વસતી છે. સૌરાષ્ટ્રમાં પણ હવે કામ ધંધા માટે એ ફરતા હોય છે.. આ મીરનો સમાવેશ રાજ્ય સરકારે સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ (OBC)માં કર્યો છે. વિચરતીમાં સમાવેશ ના હોવાના કારણે વિચરતી જાતિ માટે જાહેર થયેલી માર્યાદિત પણ ખુબ જ મહત્વની યોજનાઓનો લાભ આ પરિવારોને મળતો નથી. જેમાં મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ, રહેણાંક અર્થે પ્લોટ મુખ્ય છે..

બનાસકાંઠા, પાટણમાં રહેતાં આ પરિવારો માટે અમે પ્લોટ માટેની દરખાસ્ત કરી પણ વિચરતી જાતિમાં ન હોવાના કારણે એમને વિચરતી જાતિને પ્લોટ ફાળવવા કરેલા ઠરાવ મુજબ પ્લોટ ના મળી શકે.. આ પરિવારોને તો ઠરાવ, યાદીમાં ના હોવું એ બધું કંઈ સમજા

તું જ નથી. પ્લોટની દરખાસ્ત કર્યા પછી વિચરતી જાતિનું પ્રમાણપત્ર નથી એટલે પ્લોટ નહિ મળે એવું જયારે એમને કહ્યું ત્યારે એમણે કહ્યું, ‘પણ અમે તો વિચરતું જ જીવન જીવીએ છીએ! અમે ગરીબ છીએ સરકાર અમારાં જેવા ગરીબને મદદ નહિ કરે..?’ એમની વાત તદ્દન સાચી છે પણ સરકારની આ યાદી સંદર્ભની આંટી ઘૂંટી એટલી પેચીદી છે કે એ સમજતાં- સમજાવતાં અમે પણ થાકી જઈએ છીએ ત્યાં આ પરિવારો તો....

૧૯૬૩ માં બૃહદ મુંબઈ અને સૌરાષ્ટ્ર અલગ રાજ્ય હતાં અને એમાંથી મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત બન્યા પછી એ વખતે બંને રાજ્યોમાં વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિની જે યાદી હતી એ જ યાદી સરકારે માન્ય રાખી જેમાં આજદિન સુધી વધારો - ઘટાડો કે સુધારો થયો નથી. જબકી ૧૯૭૮માં બક્ષીપંચ બન્યું અને OBC માં ૭૨ જાતિઓ ઉમેરી જે આજે વધીને ૧૪૬ થઇ પણ વિચરતી જાતિની યાદી એટલી ને એટલી જ છે. આ જાતિઓમાં જાગૃતિ નથી એટલે એ ક્યાંય રજૂઆત કરતાં નથી અને સરકારમાંથી સામે ચાલીને કોઈ એમની પાસે જતું નથી.. અમે રજૂઆત કરી છે હવે અમારે પણ રાહ જોવાની છે..

આ પરિવારો જે સ્થિતિમાં રહે છે એ ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.. 

The 5 year long wait for the files to leave the administrative office in Tharad…..

The change in the nature of occupations of the nomadic communities  has triggered a parallel shift in the matters  associated with it therefore creating a situation that is not welcomed by the vested interest groups (which intact are many). The collapse of traditional trades has required these communities to adapt trades and occupations that are more relevant.  Such relevant occupations no longer requires them to wander the way they used to. The patterns of migrations of these communities  have changed drastically. The change in this pattern requires them to lead  more settled lives, they need a proper roof on their heads where the families can settle and  their children can go to school. One other important trait of the migration of the nomads is their spending the monsoon in one particular village every year. Wherever they are they come back to their chosen village every year during monsoon. With the change in the migration pattern these families are expressing their desire to settle down in the village where they and their earlier generations have spent the monsoon months and it is here that the problem starts. The villagers and their leaders are unwilling to allow these families seek permeant residency to their village and this is the case with each and every village where one can find the monsoon settlements of the nomadic communities. In the past these communities have been thrashed by the powerful forces when they applied for residency rights in the villages.  The bitter experiences of the past restrains them to voice their desires. The imminent need of a home compels them to  make rounds of  the concerned administrative offices. The efforts to convince the village and panchayat leaders commence, where the leaderships understanding the issues get resolved while others require us to be persistent.

Tharad has substantial numbers of nomadic families residing within its boundaries. These are families  stay in makeshift houses made of tarpaulins or other scraps.  70 Nath Vadee, 40 Gadaliya, 41 Salat families from Tharad have had decided to settle down at some place for the sake of education their children. Their wandering has reduced substantially. They made applications for the allotment of residential plots. Since last five years these families have been religiously following up their applications, providing each and every document the authorities demand for (relevance of the document can be debated upon!!) Their files which by now have been prepared thrice have failed to reached the district headquarters since last 5 years. The families had lost their hopes because of such disgusting attitude of the authorities.  

A ray of hope emerged with the posting of Shri. Dilip Rana as the Banaskantha  district Collector. An extremely sensitive officer Shri.  Rana ordered the welfare officers to search out the nomadic families in the district and take necessary measures to ensure that they are allotted residential plots and provided assistance for construction of house. As a result of of the orders the  officers in Tharad are now compelled to prepare a file for these families again. The collector has instructed that the files reach the district headquarter Palanpur by 22nd January. We are sure that if the files, which have now been prepared again,  leave the government office in  Tharad the work will get done and we are hopeful that until we have officers like Shri Rana  such marginalised families will be heard. The families for now are jubilant at the thought that their dream of a decent house is soon  to be realised. The wait is for the files to exit from Tharad office…….

The pictures are of additional Mamlatdar and other officers collecting necessary information from the families…..

બસ ફાઈલ થરાદથી નીકળે એની રાહ છે..

વિચરતી જાતિઓનું વિચરણ હવે તેમનાં પરંપરાગત વ્યવસાયના પડી ભાંગવાના કારણે ઘટી ગયું તો ક્યાંક નવા વ્યવસાય માટે વિચરણનો પ્રકાર બદલાઈ ગયો. ગધેડા કે ઊંટ પર સામાન લઈને ફરતા આ પરિવારો ધીમે ધીમે સ્થાઈ થવા માંડ્યા છે કે સ્થાઈ રહેવાનું ઈચ્છી રહ્યા છે. ક્યાંક સ્ત્રીઓ અને બાળકો ઘરે રહે અને પુરુષો વિચરણ કરે તો ક્યાંક પરિવાર આખો વિચરણ કરે પણ વર્ષના ચોક્કસ સમય માટે કોઈ એક ગામ જ્યાં એ પોતાને સુરક્ષિત માને ત્યાં આવીને રહેવા માંડ્યા છે .. પણ ત્યાંના એવા કોઈ અધિકાર મેળવવાની વાત આવે ત્યારે ઘણે ખરે તકલીફ ઉભી થાય. ગામમાંથી કાઢી પણ મુકે. એટલે ડરના માર્યા કોઈ દિવસ પોતાના અધિકાર માટે વાત ના કરે. પણ હવે એમને પણ પોતાનું સરનામું જોઈએ છે.. અને એટલે જ સરકારી કચેરીઓના ધક્કા શરુ થાય. પંચાયતના કે ગામના આગેવાનોને સમજાવવાનો પ્રયાસ શરુ થાય. જ્યાં સારા માણસો છે ત્યાં બધું ગોઠવાઈ જાય અને જ્યાં નથી ત્યાં પ્રયત્ન..

થરાદમાં અસ્થાઈ જીવન જીવતાં ઘણા પરિવારો. એમાંથી ૭૦- નાથવાદી, ૪૦ ગાડલિયા, ૪૧ સલાટ પરિવારોએ પોતાના બાળકોના શિક્ષણ અર્થે પણ હવે વિચરણ નથી કરવું એવો નિર્ણય કર્યો. ધીમે ધીમે વિચરણ ઓછું કર્યું. સાથે સાથે સરકારમાં સ્થાઈ રહેણાક અર્થે પ્લોટ ફાળવાય એ માટે રજૂઆત કરી. છેલ્લાં પાંચ વર્ષથી થાક્યા વગર અધિકારી કહે એટલીવાર સોગંદનામું, જે માંગે તે પુરાવા એન કેન પ્રકારે ભેગા કર્યા, પણ ત્રણ વખત તૈયાર કરેલી ફાઈલ કોણ જાણે શાના કારણે જીલ્લા મથકે પહોંચતી નહોતી. આ શિથીલાતાથી આ પરિવારો અને અમે પણ થાકી ગયા હતાં. 

ત્યાં બનાસકાંઠાના કલેકટર તરીકે શ્રી દિલીપ રાણા આવ્યાં. ખુબ સંવેદનશીલ અધિકારી. આખા બનાસકાંઠામાં રહેતાં વિચરતા પરિવારોને શોધીને રહેવાં પ્લોટ અને ઘર માટે આર્થિક મદદ કરવાની સમાજ કલ્યાણ અધિકારીને સુચના આપી. થરાદમાં પણ હવે ફરજ પડી એટલે ફરી ફાઈલ તૈયાર કરી, સોગંદનામું, પુરાવા, રૂબરૂ જવાબ વગેરે થયું. કલેકટર શ્રીએ ૨૨ જાન્યુઆરીએ પાલનપુર ફાઈલ પહોચાડવાની સુચના આપી હતી.. ફાઈલ થરાદથી નીકળે તો કામ ચોક્કસ થશે એવી શ્રદ્ધા છે અને દિલીપ રાણા જેવા અધિકારી છે ત્યાં સુધી કામ થશે જ એવી આશા પણ છે... આ પરિવારો ખુશ છે.. એમને પ્લોટ મળવાનાં જ છે એવી આશા ફરી બંધાઈ છે.. બસ ફાઈલ થરાદથી નીકળે એની રાહ છે.. ફોટોમાં વિચરતા પરિવારોના રૂબરૂ જવાબ લઇ રહેલાં નાયબ મામલતદાર અને અન્ય અધિકારી...