The Community Associations

Seeking change from within

The gradual exposure and integration of Nomadic and De-notified Tribes with the mainstream society is making them introspect their cultural rigidities that have for long barred them from making progress. Last year some of the Communtiy Associations or the Gnayati Panch were restructured to accommodate some progressive ideas in the communities.

The Bajaniyaa Community Association is making some remarkable progress in this direction. The youth of this community is working towards making some radical changes in the dictates that govern the community and  in the traditions and customs followed.

Child Marriages: Child Marriage is an age-old custom that is still practiced in this community.  The most important side effect is that parents resist sending their children especially girls to school. The instances on separation and divorce are also high because they children when they grow up do not wish to stay together because of mental and physical incompatibility.

The Community Association with consent of community elders has brought a ban of m

arriage of underage children. The girl will need to be 18 years old and boy 21 years old at the time of marriage.

Alcohol Consumption:  Consumption of alcohol is rampant in this community. Be it occation of  marriage, death or other social event,  the men of these community never miss the opportunity to get drunk. The host has no option but to spend generously on buying liquor on such occasions. The Community Association inspite of protests and abuse has decided to ban serving and consumption of alcohol on social and public events. Those breaking the rule will be fined Rs. 200 and Rs. 500 if a community elder or leader is found breaking the norm.

Seeking Consent: The community members will be required to take permission from the Community Association for arranging any marriages, social or religious event. The Association will check the l, need, funds to be spend on revelieries  etc. of the occasion. Those who fail to seek permission will face community boycott.

It is aimed that such measure will help in curbing unnecessary expenditure on such events. The families in such marginalized communities are always reeling under some or other debt.

No Police Complaints: The disputes in the community are now redressed by the Community Associations. Earlier all petty or major disputes went to nearby police station and the police were more interested in benefiting from the situation rather that solving it. The new requirement has simply stopped the quarrels going to the police.

Restricting Condolence meets: The practice of visiting the grieving family during the first 12-13 days of   death and spending on the mourners has been banned.  The reason being the family could not go to work to earn daily living and had to spend heavily on tea, alcohol, food, cash etc.  Only the bare minimum rituals are allowed. All the practices that required spending lot money have been banned. 

THE DE-ADDICTION CAMPAIGN

This year VSSM  has launched the  process of collecting and collating baseline information on demographic, economic, social, infrastructural parameters of the settlements it has been working in. One of the glaring fact that has surfaced is that not many people were found to live beyond 55 years of age. Extreme poverty, wandering lifestyles, harsh living conditions, lack of access to quality health care are some of the reasons responsible for such overwhelming scenario.

Other glaring revelation that needed attention was adults of both gender and children of very young age were found to be severely addicted to vices like alcohol, bidi smoking, tobacco chewing, gutka, applying tobacco based powder called chikni etc.  The habits of consuming these products is so rampant and compelling that they spend substantial amount of their meager earnings on it. There have been instances when they would not spend Rs. 20 to contribute towards processing charges for acquiring certain basic documents of their entitlements but  would spend them for buying these vices.

Putting two-and-two together it was felt that addictions along with back breaking labour could be one of the major factors behind the early deaths in these communities.

VSSM tried to tackle the issue by demanding assurance from the community and involving their leaders. It was felt that talk on leaving the habits should come from people they believe in the most. Each of these communities has their own Bhagat/religious leaders. VSSM has been approaching the religious leaders of these communities and briefed them about the issue of addiction. We are requesting them to start talking about the ill effects of these vices and preach the communities to abstain from consuming them.  Quite a few leaders have been receptive to the idea and have begun talking about the concerns during their discourses and events. Organizationally, we are asking for a promise of de-addiction when they welcome us in their settlements, a commitment to abstain from any such habits is the fee we will be charging for helping them process their citizenry documents. VSSM also assists with clinical support in case there are individuals who are not able to kick off the habit on their own. 

Citizen at 70….

 

70 years old Babubhai Dafer is a happy man. For the first time in his life he will be exerciseing  his franchise to vote in the forthcoming  Loksabha elections. Along with Babubhai 11 other adults of Dafer families residing  in  Laxminagar village of Surendranagar’s Limdi block, have acquired the Voter's ID cards as a result of collective efforts by VSSM and Chief Electoral Officer of Gujarat Ms. Anita Karwal. These individuals had been striving to get the Voter ID card for  last three and half years.
 

They had no proofs or support documents that are required to process the application. Add to it the community they belong to - the Dafer. These facts became the reasons  for the officials to deny processing the applications. Why do Dafers require a Voter Card?? they would question. VSSM had tried to resolve the issue  but it was impossible to change the attitude of the local administration. We later brought this issue to the notice of Ms. Karwal,  whose intervention ultimately made it possible for the individuals to acquire the Voter ID cards. 

ઉણગામમાં વસતા વાંસફોડા પરિવારોને મળ્યા હેલ્થકાર્ડ

બનાસકાંઠા જીલ્લાના સિહોરી તાલુકાના ઉણગામમાં વસતા ૬ વાંસફોડા વાદી પરિવારોને vssmની મદદથી ‘મુખ્યમંત્રી અમૃતમય યોજના’ અન્વયે હેલ્થકાર્ડ આપવામાં આવ્યા. આ પરિવારોને આરોગ્ય સંબંધી સેવાઓ માટે રૂ. ૨,૦૦,૦૦૦ સુધીની આર્થિક મદદ મળશે.

આ પરિવારો વર્ષોથી ઉણગામમાં રહે છે પણ ગામના લોકોને તેમનો વસવાટ ગામમાં પસંદ નથી એટલે એમને કોઈ યોજનાની મદદ મળતી નથી. એમનું નામ BPL યાદીમાં છે પણ હજુ સુધી એમને પ્લોટ ફળવાયા નથી.. vssm આ પરિવારોને નાગરિક તરીકેના તમામ અધિકાર મળે એ માટે પ્રયત્નશીલ છે. 

દિયોદરમાં વિચરતા સમુદાયોના પ્રશ્નો સંદર્ભે આયોજિત ચિંતન શિબિરનો અહેવાલ

ભાભર તાલુકાના સુથારનેસડી ગામમાં ભરથરીના ૮ પરિવારો છેલ્લા ૧૦ વર્ષથી રહે છે. આ પરિવારો પાસે મતદારકાર્ડ, રેશનકાર્ડ વગેરે જેવા કોઈ આધારો નહોતા. આપણે આ પરિવારોને મતદારકાર્ડ મળે તે માટેની પ્રક્રિયા ૧ વર્ષ પહેલા શરૂ કરી. ગામલોકોને આ અંગે ખ્યાલ આવ્યો એટલે ગામે વિરોધ કર્યો. આપણે સ્થાનિક કચેરી પર ખૂબ દબાણ કર્યું. જેના કારણે ચુંટણી અધિકારીને આ પરિવારોના કાર્ડ આપવા પડ્યા. કાર્ડ મળ્યા એટલે ગામલોકોએ વકીલ રોકીને એનો વિરોધ કર્યો. એમણે કહ્યું, આ પરિવારો અમારા ગામના નથી. ખેર બધુ પાર પડ્યું. રેશનકાર્ડ પણ નીકળ્યા. હવે ગામલોકો આ પરિવારોને ખૂબ હેરાન કરે છે ગામ ખાલી કરીને જતા રહેવા રોજ દબાણ કરે છે.

  

આપણા કાર્યકર નારણભાઈ જે આ પરિવારો સાથે સંઘર્ષમાં સતત સાથે છે. ૨૦ દિવસ પહેલા આ પરિવારો નારણભાઈ પાસે આવ્યા અને કહ્યું, ‘ નારણભાઈ અમારે આ ગામમાં નથી રહેવું તમે કાંઈ ના કરો. અમે ખૂબ હેરાન થઈએ છીએ. અમે જે હાલતમાં છીએ એમ જ અમને રહેવા દો’.

નારણે અને આપણે આ પરિવારોને સમજાવ્યા કે, “ તમે જે પણ જગ્યા વસવાટ માટે પસંદ કરશો ત્યાં બધી જ જગ્યાએ સંઘર્ષ છે તમારે આ બધું સ્વીકારવું જ પડશે અને મક્કમતાથી જવાબ આપવો પડશે.” આ પરિવારો ગામમાં પરત ગયા રાતના સરપંચ અને ગામના અન્ય લોકો આ પરિવારો પાસે જઈ ગામ ખાલી કરી જતા રહેવા ધમકી આપવા લાગ્યા. ત્યારે આ પરિવારોએ મક્કમતાથી કહ્યું કે, ‘ અમે ગામ ખાલી નહી કરીએ. તમારે મારી નાખવા હોય તો મારી નાખો.’

સરપંચ માટે આ ઘણું મોટું આશ્ચર્ય હતું, જે લોકો હાથ જોડીને ઉભા રહેતા તે હવે હિમંતથી બોલતા થયા છે. આ ઘટના પછી આપણા કાર્યકર નારણ ઉપર આ પરિવારોને મદદ નહી કરવાનું દબાણ વધ્યું જેમાં રૂ. ૧૦,૦૦૦ સુધીની લાંચ આપવાની પણ વાત થઇ. નારણના ઘરે સરપંચ અને ગામલોકો આવીને દબાણ કરવા લાગ્યા છે.

કાકરમાં રહેતા વાદી પરિવારોની વાત જરા જુદી છે. વાદી વસાહતમાં ૨૧૪ પરિવારો રહે છે. વસાહત ગામથી ૩ કિ. મી. દુર છે. આ વસાહતમાં સરકારે પાણીની સુવિધા કરી હતી પરંતુ, પાણી થોડો સમય આવ્યા પછી બંધ થઇ ગયું હતું. વારંવારની રજૂઆત છતાં પાણીની કોઈ સુવિધા થતી નહોતી. આપણે મહિના પહેલા કલેકટર શ્રી તથા માનવ અધિકાર પંચમાં લખ્યું. જેના અનુસંધાને આપણને જવાબ આપવામાં આવ્યો કે, ‘ તલાટીએ રૂબરૂ તપાસ કરી છે હવે પાણીનો કોઈ પ્રશ્ન નથી, પાણી મળે છે.’ તલાટીનો આ જવાબ તદ્દન ખોટો હતો. આ જવાબની સામે ફરીથી કલેકટરને લખ્યું અને અધિકારિઓની આખી ટીમને વસાહતની મુલાકાત લેવા કહ્યું. અધિકારિઓ મુલાકાતે આવવાના છે તેવી સરપંચ અને તલાટીને માહિતી મળી એટલે રાતો રાત પાણી શરૂ કરી દેવામાં આવ્યું. ગઈ કાલે હું કાકર જવાની હતી એ માહિતી સરપંચને મળી, એમને ખબર નહોતી કે હું કોણ છુ પણ કોઈ બહેન ગાંધીનગરથી આવવાના છે એવો ખ્યાલ આવતા તેમણે પાણીની ટાંકીમાં પાણી નાખ્યું, નવી પાઈપલાઈન નાખી. અહી ખાસ ઉલ્લેખ કરવા જેવો છે કે, આ પાણીની ટાકીમાં ટાંકી બન્યા પછી પહેલીવાર પાણી નાખવામાં આવ્યું. આ વસાહતના ઘણા પ્રશ્નો છે. સરકારે ૧૦૦ ઘર બનાવ્યા છે પણ રોડની કોઈ સુવિધા નથી. વાદી પરિવારો કામ ધંધા અર્થે ઘણું ખરું તો ભીખ માંગવા માટે બહાર જતા રહે છે તે દરમ્યાન તેમના બાળકો જેઓં ભણે છે તેમના રહેવાની કોઈ સુવિધા નથી. રેશનકાર્ડ વગેરે જેવા ઘણા પ્રશ્નો છે.

સુથારનસેડી અને કાકરગામની એક ઘટના અહી લખી છે. આવા જ દબાણમાં જીવતા બનાસકાંઠા જીલ્લાના દિયોદર , ભાભર અને કાંકરેજ તાલુકામાં વસતા વિચરતા સમુદાયોની એક બેઠક તા. ૨૦ ડીસેમ્બર ૨૦૧૩ના રોજ યોજાઈ ગઈ. જેમાં ૨૦૦ ઉપરાંત લોકો હાજર રહ્યા. સૌનો એક જ પ્રશ્ન હતો કે, ‘ વર્ષોથી કોઈ ગામમાં રહીએ છીએ, હા કામ ધંધા માટે બહાર જઈએ પણ વળી પાછા ત્યાં જ આવીને રહીએ છતા ગામના બીજા લોકોને જે અધિકારો મળે તે અમને કેમ મળતા નથી.’

વિચરતા સમુદાયો સાથેની બેઠકમાં થયેલી ચર્ચાના કેટલાક મુદ્દા નીચે પ્રમાણે છે.

(૧) વર્ષોથી ગામમાં રહીએ છીએ છતાં અમને ગામના ગણવામાં આવતા નથી અને એટલા માટે અમારા સુધી કોઈ સરકારી લાભ પહોંચતા નથી.

(૨) અમે ગરીબ છીએ છતાં બી.પી.એલ. યાદીમાં અમારા નામ નથી. ગ્રામસભામાં બી.પી.એલ. નક્કી થાય પણ અમને ગ્રામસભામાં બોલાવવામાં જ આવતા નથી! .

(૩) પીવાના પાણીની સુવિધા નથી.

(૪) રેશનકાર્ડ એ.પી.એલ. છે. એટલે અનાજ મળતું નથી.

(૫) અધિકારીઓને રજૂઆત કરીએ છીએ પણ કઈ થતું નથી.

ઉપરોકત ચર્ચામાંથી નીકળેલા મુદ્દા સંદર્ભે વિચરતા સમુદાયના લોકો સાથે નીચે મુજબનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.  

(૧)  દરેક  વસાહતોના પ્રશ્નો ની વિગતો તૈયાર  કરવામાં આવે  અને તે વિગતોના આધારે કલેકટર શ્રીનો સમય માંગી વિગતો તેમને આપવી તથા આ વિગતોના આધારે વિચરતા સમુદાયના લોકોની એક બેઠક કલેકટર શ્રી સાથે કરવાનું આયોજન કરવું.

(૨) મહિનામાં એક વખત કલેકટર શ્રીના અધ્યક્ષ સ્થાને વિચરતા સમુદાયના પ્રશ્નો સંદર્ભે જ એક બેઠકનું આયોજન કરવાની માંગ કરવી.

(૩)કલેકટર શ્રીને વિગતો આપ્યા પછી કંઈ કામ થાય છે કે કેમ તે જોવું અને ત્રણેક મહિનામાં કોઈ કાર્યવાહી નથી થતી તો વિચરતા સમુદાયના ૫૦૦ ઉપરાંત માણસોએ ભેગા થઈને કલેકટર શ્રીને મળવા જવું અને આગળની રણનીતિ સૌએ સાથે મળીને નક્કી કરવી.  

खुद की पहेचन के आधार और घर तो सपने जैसा था पर अब ये साकार होगा

पाटन कलेक्टर श्री जे.बी.वोरा और अन्य अधिकारी गणकी मदद से पाटन जिल्ले के समी ब्लोक के जेसडा गाँवमें रेहेते ८ बांसफोड़ा परिवारो को २७ नवेम्बर २०१३ को रेहेने केलिए प्लोट दिए गये.

 यह परिवार बांस में से टोकरी बनाके बेचने का काम करते है. आज से तिन साल पहेले जब ये परिवार vssm के संपर्क में आये तब इन के पास मतदारकार्ड, रेशनकार्ड ऐसे कोई आधार नहीं थे. वो साल में पांच महिना जेसडा में आके रुकते थे और बाकी का समय वो अपने काम केलिए घूमा करते थे. इनके school जा सके इस उम्र के 9 बच्चेभी माँ- बाप के साथ टोकरिया बेचने घुमते थे.

तीन साल में इन परिवारों को vssm की मदद से मतदारकार्ड, रेशनकार्ड, आधारकार्ड, रहने केलिए प्लोट मिले. अब बच्चे school भी जाने लगे है. एक भी परिवार बच्चो को साथ लेके काम पे नहीं जाता. इस सेटलमेंट के मुखिया भगाभाई सरकार और vssm का आभार मानते है. वो केहेते है की, “सरकारमे जाके अपनी समस्या के बारे में बताना, अरजिया करना ऐसा कुछ आता नहीं था. हम में से कोई पढ़ा लिखा नहीं है. गाँव मे जाके सरपंच से बात करना तो बहोत दूर की बात थी. पर vssm के कार्यकर मोहनभाई और पूरी टीम की मदद से एक होंसला बनता गया, जिसके कारन ये सब हो पाया. हमारी पीढ़ीया ऐसे घुमते घुमते मर गइ. खुद की पहेचन के आधार और घर तो सपने जैसा था पर अब ये साकार होगा. जिस केलिए हम इस काम मे मददगार हुए सब लोगोका आभार मानते है.”

इन परिवारों को प्लोट तो मिल गये पर घर बनाने केलिए इनके पास पैसे नहीं है. सरकार द्वारा दी जारही मकान सहाय प्राप्त करने केलिए इन के नाम BPL में होने जरुरी है.. पर इनके नाम BPL में नहीं है! वैसे ऐ लोग जिस स्थिति मे रहते है उनको BPL list में दाखिल करना चाहिए पर ऐसा हुआ नहीं है..

vssm अब इन परिवारों के नाम BPL में दाखिल करवाने की कोशिश में है...

ये परिवार जिस स्थितिमे रहेते है इस की तस्वीरे...

लालूबेन की जिन्दादिली

बनासकांठा के डीसा में रहते ६१ वर्षीय विधवा लालुबेन बजानिया को कल मिलना हुआ. डीसा में रहते २१७ घुमंतू जातिके परिवारों के घर बनाने का काम vssm अभी करने जा रहा है. ऐसे में उनके लिए बन रहे सेम्पल हाउस को देखने जाना हुआ तब लालूबेन से बात हूई.

लालुबेन अकेले रहेते है. उनकी उम्र को देख के मुझे लगा शायद भीख मांग के गुजारा करते होंगे. पर मैने उनको पूछा की क्या काम करते हो?

‘चूडियाँ, बिन्दी, कान के ज़ुमखे बेचती हूँ. ५०-१०० रुपया मिल जाता है.’

‘बच्चे नहीं है?’

है पर उनको मेरे साथ रेहना पसंद नहीं है. वो राधनपुर रहते है. (बाद में लालूबेन के पडोस में रहते लोगोने बताया की इनके लडकोने इनको छोड़ दिया है.)

लालूबेन को vssm की मदद से रहने केलिए सरकारी प्लोट मीला है. सरकारने घर बनाने केलिए 45,000 दिए है पर 45,000 में घर कैसे बनेगा! vssm लालूबेन जैसे लोगो के घर बनाने जा रहा है. इस काममे समाज में से लोग अपना योगदान दे रहे है. एक घर बनाने का अंदाजित खर्च 80,000 है.

जिन का घर बनेगा वो खुद अपना घर बनाने में मजदूरी करेंगे. ताकि खर्च कम हो सके. जो मजदूरी नहीं करेगा उनको मजदूरी के पैसे भरने है. लालुबेन मुझे ये बताने आई थी की ‘मै मजदूरी नहीं कर पाऊँगी. और मजदूरी के पैसे भी मेरे पास नहीं है. मै कैसे अपना योगदान दू?’

मुझे लालूबेन की जिन्दादिली पसंद आई. एक तो इस उम्र में महेनत कर के गुजरा कर रही है और किसीके पास हाथ फेलाकर भीख नहीं मागती.

(इनकी उम्र ६१ साल है और वो विधवा है पर इनको वृध्ध पेंशन या विधवा सहाय नहीं मिलती. जिस परिस्थिति में वो रेहती है उनके पास BPL रेशनकार्ड होना चाहिए पर वो नहीं है.. हमने उनके राशनकार्ड  केलिए apply किया है देखते है कब परिणाम मिलता है.)

 

Finally the day came ……

Widows, handicaps, destitute from the Nomadic and De-notified communties comprise one of the most vulnerable demographic groups in our country, in fact they are at the margins even amongst the marginalised communities . These individuals require special focus for their daily survival. VSSM has been involved in a continuos dialogue with the authorities so as to have a meaningful impact on the lives of this group. VSSM believes that if these families are given the Antyoday Ration Cards, which they should, looking at their economic and social status, the struggle of earning or begging for daily meal would ease out. There is a special order No. P.D.S. 102001-59, K by the Supreme Court to sanction Antyoday Ration Cards to such needy families, however most of the government officials even after being aware of it refused to consider it.

VSSM had been struggling since long to get Agarben Meer, an Antyoday Card. Agarben a mother of four was widowed at a very young age. She works as manual labour or begs when unable to find work. Feeding the brood is a daily struggle she encounters. VSSM team made presentations with the local officials and tried to advocate her case but the officials just did not budge. With no options left we took the matter to the Deputy Collector. The understood the legitimacy of our demand and instructed his officials to expedite the application of Agarben and other families like hers. In a couple of weeks Agarben received her Antyoday Card which entitles her family food security. 

Read in Gujarati

આખરે અગરબેનને અંત્યોદય રેશનકાર્ડ આપવામાં આવ્યું....
અગરબેનને અને તેમના જેવા અન્ય વિકલાંગ અને વિધવાબેહનોને અંત્યોદય કાર્ડ મળે તે માટે વારંવાર મામલતદાર કચેરી દિયોદરમાં રજૂઆત કરતા હતા. પણ મામલતદાર શ્રી સુપ્રીમકોર્ટના આદેશ પ્રમાણે અન્ન નાગરિક પૂરવઠા અને ગ્રાહકોની બાબતના વિભાગ દ્વારા ઠરાવ ક્રમાંક-પી.ડી.એસ.-૧૦૨૦૦૧-૫૯,ક મુજબ અત્યંત ગરીબ કુટુંબો અને વિધવા, ત્યકતા, વિકલાંગ વ્યક્તિના પરિવારને અંત્યોદય રેશનકાર્ડ આપવાની યોજના છે તે માનતા હતા પણ કાર્ડ આપવા તૈયાર નહોતા. આખરે પ્રાંત કલેકટર શ્રી સમક્ષ રજૂઆત કરવામાં આવતા એમણે અગરબેન અને એમના જેવા બીજા પરિવારોને ઝડપથી અંત્યોદય કાર્ડ આપવાની સુચના આપી અને અગરબેનને કાર્ડ મળ્યું.

(અગરબેન મીર વિધવા છે. એમને ૪ બાળકો છે, છૂટકમજૂરી અને મજૂરી ના મળે ત્યારે બાળકો સાથે તેઓ ભોખ માંગે છે. અગરબેન પાસે રેશનકાર્ડ નહોતું. આપણે અંત્યોદયકાર્ડની માંગણી કરી પરંતુ, અગરબેનને એ.પી.એલ.-૧ કાર્ડ આપવામાં આવ્યું. આમ તો અગરબેન જે સ્થિતિમાં છે તે પ્રમાણે તેમને અંત્યોદય અથવા BPL કાર્ડ આપવું જોઈએ પણ ચોપડા પર ગરીબો ઘટાડવાની લાયમાં જેને ખરેખર મદદની જરૂર છે તેને મદદ મળતી નથી.)

WATER turns MIRAGE here!!!

This region is extremely arid and drought prone most of the times,  shortage of water is a frequent scenario in towns and cities of this region. Situated in the northern this is the Banaskatha district of Gujarat. 214 families of Fulvadee community have been staying in the Kakar village of Kakrej block for many years. To ease out the water issue of such large concentration a bore-well had been installed a couple of years ago. The bore-well functioned for sometime and than developed a snag and stopped. After that  a tank was constructed but water has never reached this tank  yet. When the construction of the tank  was underway it was said that waters of Narmada will reach this tank but that has also has never happened. Gram panchayat has installed taps to supply water but the pressure in taps is so low it fills only  3-4 buckets. Under such  dire conditions people have to walk 2-3 kilo-meters every day to get water from nearby private bore-wells on farms. They also have to depend on the mood and fancy of the farmers.                          

The scarcity of water is having a  direct impact on the community's capacity to lead a settled life. The scarcity is forcing these families to keep wandering. 150 children who should be going to school are wandering with their parents just because water has not reached their settlement as yet. 

આવું ખોટું પંચનામું કરનાર તલાટી સામે કંઈ કાર્યવાહી થશે?

બનાસકાંઠા જીલ્લાના કાંકરેજતાલુકાના કાકરગામમાં ફૂલવાદીના ૨૧૪ પરિવારો રહે છે. આ વસાહતમાં પીવાના પાણીની મુશ્કેલી છે, આ અંગે મુખ્યમંત્રી શ્રીને, માનવ અધિકાર પંચમાં અને જીલ્લા કલેકટર શ્રીને... રજૂઆત કરી હતી. આ રજૂઆતનો જવાબ આવ્યો જેમાં જણાવવામાં આવ્યું કે, ‘આ વસાહતમાં સબમર્શીબલ પંપ સેટની યાંત્રિક તકલીફના કારણે પાણી – પુરવઠો બંધ હતો જે રીપેર થઇ જતાં પૂરતા પ્રમાણમાં જરૂરિયાત મુજબનું પાણી પૂરું પાડવામાં આવે છે. અને પીવાના તેમજ વપરાશના પાણીની કોઈ તકલીફ નથી તેમજ પાણીની સમસ્યાના કારણે સ્થળાંતરની કોઈ સમસ્યા નથી.’ આવું પંચનામું કરી તલાટી શ્રીએ નાયબ કલેકટર ડીસાને આપ્યું અને નાયબ કલેકટરે અમને જવાબ આપ્યો અને અમારી રજૂઆતનું સમાધાન થઇ ગયાનું જણાવ્યું.
હકીકતમાં- આ પરિવારોને હજુ પાણી મળતું જ નથી. કોઈ પંપ રીપેર થયો નથી. વાદી પરિવારોનો જવાબ લેવા વસાહતમાં કોઈ ગયું નથી તો પંચનામું કેવી રીતે થયું તે પ્રશ્ન છે! લોકો હેરાન થઇ રહ્યા છે ત્યારે એમની સમસ્યાનું સમાધાન કરવાને બદલે એમને પાણી માટે વલખાં મારતા કરવાનો મતલબ શું છે? આવા પંચ નામાનો અર્થ શું છે? આવું ખોટું પંચનામું કરનાર તલાટી સામે કંઈ કાર્યવાહી થશે. અમે રજૂઆત કરી છે. હજુ શું જુઠ્ઠાણું કહેવામાં આવશે?
હાલમાં પાણી માટે રઝળતા બહેનોના ફોટો નીચે છે. અને અગાઉ ફેસબુક પર આ બાબતે લખ્યું હતું તે પણ નીચે સામેલ છે.

 (બનાસકાંઠા જીલ્લાના કાંકરેજતાલુકાના કાકરગામમાં ફૂલવાદીના ૨૧૪ પરિવારો રહે છે. આ પરિવારોની વસાહતમાં પાણીની સુવિધા માટે બોરવેલ બન્યો. જે થોડો સમય ચાલી બંધ થઇ ગયો. તે પછી પાણી માટે ફોટોમાં દેખાય છે એ ટાંકી બની, પણ ટાંકી બની ત્યારથી અત્યાર સુધી એમાં પાણી જ નથી આવ્યું. (આમ તો ટાંકી બનાવી ત્યારે એમાં નર્મદાનું પાણી આપવાની વાત કરેલી. પણ પાણી આવ્યું જ નહિ એટલે વાદી પરિવારો કહે છે કે, નર્મદાનું પાણી ના આપો તો કઇ નહિ ગ્રામ પંચાયતના બોરનું પાણી તો આપો.) ગ્રામ પંચાયતે પાણીની વ્યવસ્થા માટે વસાહતમાં ચાર નળ નાખ્યા છે જેમાં પાણીનો પ્રવાહ એટલો આછો છે કે, પંચાયત જેટલો સમય પાણી આપે એમાં માંડ પાંચ – છ વાસણ ભરાય. આ વસાહતના લોકો પાણી માટે ૨ થી લઇ ૩ કી.મી. સીમમાં આવેલા ખેડૂતોના બોરવેલ પર રઝળે છે. એમાંય દર વખતે ખેડૂત પાણી ભરવા દે તેવું ના પણ બને? પાણીની એટલી મુશ્કેલી છે કે, વસાહતના લોકો શાળાએ જઈ શકે એ ઉંમરનાં ૧૫૦ ઉપરાંત બાળકો સાથે વિચરણ કરે છે. જેના કારણે બાળકોનું ભણવાનું બગડે છે. સ્થાઈ રહી શકાય એવી તમામ સુવિધા છે પણ પાણી નથી એટલે રઝળપાટ છે. )

કાકરની વાદી વસાહતમાં પાણી શરુ થઇ ગયું... (18/12/2013)
બનાસકાંઠા જીલ્લાના કાંકરેજતાલુકાના કાકરગામમાં ફૂલવાદીના ૨૧૪ પરિવારોને પડતી પાણીની મુશ્કેલી અંગે અહી લખ્યું હતું. તલાટીએ ખોટો જવાબ આપી વસાહતમાં પાણી આવે છે એવો જવાબ કલેકટરશ્રીને આપ્યો હતો. આપણે આ જવાબ ખોટો છે તે અંગે કલેકટર અને માનવ અધિકાર પંચમાં લખી એમનું ધ્યાન દોર્યું હતું.
તે પછી પ્રાંત કલેકટર વસાહતમાં રૂબરૂ તપાસમાં ગયા. પંચાયતે વસાહતમાં ૬ નળ નાખ્યા અનેપુરા પ્રવાહ સાથે પાણી આપવાનું શરુ કર્યું છે.
કાકરના અને એ સિવાયના ઘણા કિસ્સામાં જોયું છે કે, અધિકારી પોતે તકેદારી રાખે તો વંચિતોના કામમાં કોઈ મુશ્કેલી નથી આવતી.
કાકરના સરપંચ પહેલા વસાહતના લોકોને કહેતા કે, "તમારે લ્યા પાણી શું કરવું છે? " એની જગ્યાએ અધિકારીની આખી ટીમ આ અંગે તપાસમાં ગઈ પછી સરપંચ કે છે કે, "પાણી ના આવે તો મને ફોન કરવાનો!"

Find the English translation below...

214 Fulvadee families of Kakar village in Kankrej block of Banaskatha district had been facing tremendous water scarcity. VSSM had written about this issue earlier. The Revenue Officer had lied in the query raised by the Collector saying that water has reached the Fulvadee settlement. VSSM brought this lies to the notice of concerned officials and Human Rights Commission. Following which the Deputy Collector paid a visit to the settlement to inspect the matter. There was no water reaching the settlement. Following this visit water with full pressure has began flowing through the 6 community taps in the settlement. 

The Sarpanch of Kakar who earlier said why do these families need water has now asked them to call him if water does not reach the settlement!!!


In not just Kakar but on many other instances it is the official’s will that makes all the difference. We just hope and wish to have  more and more such officials who are willing to make that difference. 

Together we can……...

The Nomadic and De-notified tribes (NT-DNT) of our country live  on the brink. Never accepted by the village communities, no homes to stay, barely able to hold on to their traditional occupations, their children denied access to schools,  churning amidst a political and bureaucratic network that is to a large extent ignorant of their struggles of survival,  these communities are shunned by one and all. 

The  NT-DNTs do not have any proofs of existence. No certificate, no document what so ever.  VSSM,  since last five years has been actively trying to give an identity to these communities and has been the reason behind some of the proactive policy level changes affecting these communities.  Certain breakthrough amendments in the list of prerequisites for issuance of a Voters ID card have been possible because of VSSM's advocacy. 

Block Level Officer (BLO) visiting the area specified by the applicant to ascertain his/her place of residence where in if the BLO finds the the applicant present at the place he has mentioned in the application for the officer had to consider it as his/her house even if it is a tarpaulin on a footpath/roadside.

With regards to the age proof the applicant just has to state his/her age on duly signed paper whereas for the applicants between the ages of 18 to 21 years, the age mentioned by the parents that is to be taken into consideration by the authorities.

Both this regulations were passed following VSSM's continuous dialogue with the Office of the  Election Commissioner so as to ease out the process of acquiring a Voter's ID card in absence of  residence, address and age proofs. This has enabled the nomadic and de-notified communities to acquire one of the basic document to this country. Ironically in spite of such regulations challenges are faced by the communities and VSSM team in getting Voter's ID card when the local authorities at many places refused to respect the modified regulations. 

VSSM brought this to the notice of present Chief Election Commissioner (CEC) Ms. Anita Karwal, who in response launched a campaign to allot Voter's ID cards to as many members of nomadic and de-notifed communities as possible. VSSM was allotted the responsibility  of preparing and sending a list of potential applicants to the office of Chief Election Commissioner. Many individuals have ben able to receive Voter's ID card based on the list presented. There were hitches and glitches in the process yet a lot has been accomplished in this regard. We are not exaggerating  when we claim that Gujarat is the first state wherein a voluntary organisation and bureaucracy  have partnered for such a cause to achieve an overwhelming outcome.  

VSSM is thankful to CEC Ms. Anita Kanwal for tremendous support, District  Collectors and officials of districts where the campaigns were launched. 

VSSM is also grateful to all its well-wishers who have time and again stood by the organisation and have shown solidarity in its efforts. 

Read in Gujarati

ગુજરાતના મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારી શ્રી અનિતાબેન કરવાલની મદદથી ગુજરાતમાં વસતા વિચરતી – વિમુક્ત જાતિના અને મતદારકાર્ડ વિહોણા લોકોને કાર્ડ મળે તે માટેની ઝુંબેશ આરંભાઈ. મૂળ તો મતદાર કાર્ડ મેળવવા માટે અરજી ફોર્મની સાથે જે તે વ્યક્તિએ રહેઠાણના પુરાવા, ઉંમરના આધાર વગેરે જોડવા પડે. વિચરતી જાતિના લોકો સદીઓથી એક ગામ થી બીજે  પોતાના પરમ્પરાગત વ્યવસાયના આધારે નભતા હોવાના કારણે વિચરણ કરતા રહ્યા. જેના કારણે તેઓ સ્થાઈ થયા નહિ. અલબત કોઈ ગામમાં સ્થાઈ થયા હોય તો પણ એ ગામના લોકો એમને પોતાના માને નહિ એટલે એમની પાસે પોતાની ઓળખના એવા કોઈ પુરાવા હોય નહિ.

vssm છેલ્લા પાંચ વર્ષથી આ પરિવારોને પોતાની ઓળખના આધારો અપાવવાની કોશિશ કરે છે. આ સમુદાયના અધિકારો સંદર્ભે ઘણા નીતિગત ફેરફારો પણ vssm ના કારણે થયા છે.

મતદાર કાર્ડ માટે વિચરતી જાતિ જેવા ઘર વિહોણા વ્યક્તિઓના કિસ્સામાં સ્થાનિક અધિકારી બી.એલ.ઓ. જાતે જઈ તપાસ કરે અને આ પરિવારો ત્યાં જ રહેતા હોય તો એને આધાર ગણી કાર્ડ આપવાની પ્રક્રિયા કરી શકાય તેવા ફેરફાર થયેલા છે. ઉમરની બાબતમાં પણ ૧૮ થી ૨૧ વર્ષના વ્યક્તિઓના કિસ્સામાં જ ઉંમરનું પ્રમાણપત્ર જોડવાનું બાકી જે તે અરજદાર પોતાની ઉમર સંદર્ભનું નિવેદન એક કાગળ પર લખી આપે તે માન્ય રાખવાનું. ૧૮ થી ૨૧ વર્ષના વ્યક્તિઓના કિસ્સામાં માં-બાપ પોતે લખી આપે કે મારા દીકરા કે દીકરીની ઉમર આટલી છે તો તે પણ માન્ય રાખવાની જોગવાઈ થઇ. આ બધી જોગવાઈ થયા પછી મુશ્કેલી તેના અમલની હતી. એમાં ઘણી તકલીફ પડતી હતી.

 

આદરણીય અનિતાબેનના ધ્યાનમાં આ બાબતો લાવતા એમના દ્વારા વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિના લોકોને મતદારકાર્ડ મળે તે માટેની ઝુંબેશ આરંભાઈ. vssm ના કાર્યકરોએ ૧૦,૦૦૦ ઉપરાંત મતદારકાર્ડ વિહોણા લોકોની યાદી આપી અને એવી વસાહતોના સરનામા આપ્યા જ્યાં રહેતા લોકો પાસે મતદાર કાર્ડ નથી. આ યાદીના આધારે ઘણું કામ થઇ શક્યું. હા નીચેના સ્તરે કેટલાક અધિકારીઓ સાથે થોડી તકલીફ પણ થઇ પણ પ્રયાસ ખૂબ સારો રહ્યો. આખા દેશમાં કદાચ આ પ્રકારે ગુજરાતમાં કામ થયું છે એવું ચોક્કસ કહી શકાય. આ ક્ષણે આદરણીય અનિતાબેન, તથા તમામ જીલ્લા કલેકટર અને આ કામમાં મદદરૂપ થયેલા તમામ અધિકારીઓનો અભાર માનીએ છીએ. સાથે સાથે vssmના કાર્યકરો જેઓને આ કામ માટે કરવા પડતા પ્રવાસ તથા અન્ય ખર્ચ માટે મદદ કરી તેવા vssm ના શુભેચ્છક , સ્વજનોનો પણ હ્રદય પૂર્વક આભાર માનું છું.

ફોટોમાં મતદારકરના ફોર્મ ભરી રહેલા vssm ના કાર્યકર કનુભાઈ બજાણિયા. બીજા ફોટોમાં વસાહતની નજીકની પ્રાથમિક શાળામાં ફોર્મ ભરી રહેલા BLO અન કનુભાઈ.