The Journey Towards a Thousand Jal Mandirs...

Mittal Patel discusses water managemnet with the villagers

 The people living in the lower settlement of Dhroi village in Khedbrahma of Sabarkantha shared their concern with us:

‘As long as this pond holds water, we have the right to drinking water. We also use this water for farming. But the pond is shallow, so it cannot store much water. Because of this, we do not get enough water for the winter crop. Once the pond dries up, we have to carry pots on our heads or cans in our hands and walk long distances to fetch water. Even giving water to our cattle becomes difficult.’

The people living in the lower settlement receive water through a pipeline connected to the pond. But once the pond dries up, the pipeline also runs dry.

Through the joint partnership of the government’s Sujalam Sufalam Yojana and Dr. K. R. Shroff Foundation,we undertook the work of deepening this pond. Earlier, the water in the pond would dry up by the end of winter. Now, after the excavation, the villagers are hopeful that water will remain available until summer. They also believe they will now be able to cultivate a proper winter crop.

Apart from this, the villagers requested that a hand pump be installed. Their economic condition is weak. Most of them own just one or two vighas of land. On these small farms, they grow enough maize or wheat to feed their families for the year. Beyond this, they work as laborers wherever they can find employment nearby. In such circumstances, constructing a hand pump on their own is impossible for them.

The government should ideally provide a water supply system, but for some reason it has not happened yet. ‘Nal Se Jal’ — water through taps to every household — still remains a distant dream here.

We will try our best to arrange a hand pump. And now that the pond has been deepened and can hold more water, there is hope that the hand pump too will have a sustainable water source.

When we asked the villagers when this pond was originally dug, they replied, ‘We do not remember.’

There are countless such ponds still waiting to be restored. If these ponds are revived and filled with water, many water-related problems can find lasting solutions.

We did whatever we could from our side. Special thanks to respected Pratulbhai Shroff. His partnership with the government made this pond restoration possible. Since the tribal families do not own tractors, the work of removing and transporting the excavated soil was carried out through his support.

So far, 380 ‘Jal Mandirs’ (water reservoirs) have been restored. In the coming years, the goal is to restore 1,000 Jal Mandirs. May God help fulfill this noble mission.”

આ તળાવમાં જેટલો સમય પાણી ભરાયેલું રહે એટલો સમય માટે અમને પીવાના પાણીનું હખ રહે. ખેતીમાં પણ અમે આ પાણી વાપરીએ. પણ તળાવ છીછરુ એટલે એમાં ઝાઝુ પાણી ન ભરાય. એટલે શિયાળુ પાકમાં અમને પુરતુ પાણી ન મળે. આ પાણી સુકાય એટલે અમારે માથે બેડા કાં હાથમાં ડબ્બા લઈને દૂર દૂર પાણી ભરવા જવું પડે. ઢોરને પાણી પીવડાવવામાં પણ તકલીફ પડે."

સાબરકાંઠાના ખેડબ્રહ્માના ધરોઈ(ધ્રોઈ)ગામના નીચા ફળિયામાં રહેતા લોકોએ આ વાત કરી. તળાવમાંથી એક પાઈપ વાટે નીચા ફળિયામાં રહેતા લોકોને પાણી મળે. પણ તળાવ સુકાય એટલે પાઈપમાં પાણી ન આવે. 

સરકારની સુજલામ સુફલામ યોજના અને ડો.કે.આર.શ્રોફ ફાઉન્ડેશનની સંયુક્ત ભાગીદારીમાં અમે આ તળાવ ખોદ્યું. શિયાળો ઉતરતા તળાવમાંથી પાણી સુકાઈ જતું. હવે તળાવ ખોદાતા ઉનાળા સુધી પાણી રહે તેવી લોકોને આશા છે. શિયાળુ પાક પુરતો લઈ શકાશે એવી પણ એમને આશા છે. 

આ સિવાય લોકોએ એક હેન્ડપંપ બનાવી અપો તો સારુ એવી વાત કરી. એમની આર્થિક દશા નબળી છે. એક - બે વીધા જમીનના આ માલીકો. એમાં એ નાનકડી ખેતી કરે જેથી આખા વર્ષની મકાઈ કે ઘઉં એ પોતાના પરિવાર માટે પકવી શકે. આ સિવાય આજુબાજુ જ્યાં પણ મજૂરી મળે ત્યાં એ જાય. આવામાં પોતાના માટે હેન્ડપંપ જાતે બનાવવાનું તો એ કરી ન શકે. સરકાર દ્વારા પાણીની વ્યવસ્થા થવી જોઈએ પણ એ કોઈકકારણસર નથી થઈ. નલ સે જલ તો અહીંયા ક્યારે થશે એ સવાલ છે.

હેન્ડપંપ થાય એવો પ્રયત્ન કરીશું. ને તળાવ ખોદાયું એમાં પાણી ભરાયું એટલે હેન્ડપંપમાં પણ પાણી મળી રહેશે. 

આ તળાવ ક્યારે ખોદાયું તો એવું લોકોને પુછ્યું તો એમણે કહ્યું, અમને યાદ નથી. અસંખ્ય તળાવો છે જે ખોદાવવાની વાટ જોઈ રહ્યા છે. એ બધા ખોદાય ને એમાં પાણી ભરાય તો પાણીની સમસ્યાનો ઉકેલ આવી શકે..

ખેર અમે અમારાથી બનતું કર્યું. આદરણીય પ્રતુલભાઈ શ્રોફ નો ઘણો આભાર. સરકાર સાથે એમણે ભાગીદારી કરી એટલે આ તળાવ ખોદાવવાનું શક્ય બન્યું. કારણ આદિવાસી પરિવારો પાસે પોતાના ટ્રેક્ટર ન હોય એટલે માટી ઉપાડવાનું કામ એમણે કર્યું. 

380 જલમંદિરો નો જિર્ણોદ્ધાર કર્યો છે. આવનારા વર્ષોમાં 1000 જલમંદિરનો જિર્ણોદ્ધાર કરવો છે. ઈશ્વર આ મનોરથ પૂર્ણ કરાવે તેવી શુભભાવના..

Mittal Patel with the villagers of the Dharoi

Rainwater filled in Dharoi Lake

Dharoi lake